Niemcy: Czy Rosja wpłynie na wybory do Bundestagu?

1599 1
MICHA? K?DZIERSKI

W ostatnich tygodniach niemieckie agencje wywiadu i kontrwywiadu ostrzeg?y przed próbami wp?yni?cia przez Rosj? na wynik przysz?orocznych wyborów parlamentarnych w Niemczech. Bruno Kahl, szef Federalnej S?u?by Wywiadowczej (BND), wskaza? zw?aszcza na ryzyko cyberataków, których celem mia?aby by? kradzie? wra?liwych danych oraz prawdopodobie?stwo kampanii dezinformacyjnych przed wyborami do Bundestagu. Szefuj?cy Urz?dowi ds. Ochrony Konstytucji (niemieckiemu kontrwywiadowi) Hans-Georg Maaßen doda?, ?e od wybuchu kryzysu na Ukrainie jego s?u?ba odnotowa?a ogromny wzrost akcji propagandowych i dezinformacyjnych przy u?yciu ogromnych nak?adów finansowych z Rosji. Podkre?li? te?, ?e próby wp?ywania przez Rosj? na wybory do Bundestagu w przysz?ym roku s? coraz bardziej widoczne.

Nie tylko niemieckie s?u?by dostrzegaj? takie zagro?enie ze strony Rosji. Na pocz?tku listopada, czyli na krótko przed wyborami prezydenckimi w USA, szef brytyjskiego wywiadu MI5 Andrew Parker mówi?, ?e Rosja „przy u?yciu wszystkich si? i pe?ni organów pa?stwowych w coraz bardziej agresywny sposób próbuje forsowa? swoje zewn?trzne interesy”. O prób? wp?yni?cia na wynik wyborów w USA na korzy?? Donalda Trumpa oskar?y?a Rosj? ameryka?ska Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA), wskazuj?c na kradzie? maili Partii Demokratycznej dotycz?cych Hilary Clinton i ujawnienie ich tu? przed wyborami na platformie WikiLeaks, co os?abi?o kandydatk? Demokratów w decyduj?cej fazie kampanii. Wybory minimalnie wygra? ostatecznie Donald Trump.

Cyberataki

Podobny scenariusz móg? mie? ju? miejsce w Niemczech. Wiosn? 2015 roku dokonano cyberataku na Bundestag, o którego przeprowadzenie niemieckie s?u?by oskar?y?y powi?zan? z Kremlem rosyjsk? grup? hakersk? Sofacy. Wiele poszlak wskazuje na to, ?e opublikowane na stronie WikiLeaks blisko 2400 tajnych akt komisji ?ledczej badaj?cej tzw. „afer? NSA”, dotycz?c? szpiegowania przez Amerykanów przy pomocy BND m.in. polityków i urz?dów sojuszniczych pa?stw europejskich, pochodz? w?a?nie z tamtego ataku.

W Niemczech ro?nie obawa, ?e próby przeprowadzania cyberataków w celu kradzie?y danych, korespondencji urz?dniczej lub prywatnej pos?ów, cz?onków rz?du czy przedstawicieli instytucji publicznych, b?d? si? w najbli?szym czasie powtarza?. Zdobyte w ten sposób materia?y mog? by? nast?pnie wybiórczo publikowane w Internecie, aby wykrzywi? postrzeganie rzeczywisto?ci i wywo?a? u mo?liwie szerokiej grupy odbiorców po??dan? reakcj?. Najcz??ciej chodzi za? o dyskredytacj? konkretnych polityków czy partii. W maju tego roku celem cyberataku by?a np. partia Angeli Merkel, CDU, a w sierpniu – ponownie pos?owie ró?nych frakcji Bundestagu. Równie? w przypadku tych prób ?lady prowadz? do Rosji.

Propaganda i dezinformacja

Ujawnianie zdobytych za po?rednictwem cyberataków informacji to tylko jeden z potencjalnych sposobów wp?ywania przez Rosj? na niemieck? opini? publiczn?. Innym narz?dziem jest medialna propaganda i zwi?zana z ni? dezinformacja za pomoc? niemieckoj?zycznych ?rodków masowego przekazu. W tym przypadku na plan pierwszy wysuwaj? si? agencja informacyjna Sputnik oraz telewizja RT (wcze?niej Russia Today) Deutsch. Obie pojawi?y si? w niemieckiej wersji j?zykowej jesieni? 2014 roku, czyli ponad pó? roku po aneksji Krymu i wybuchu wspieranej przez Rosj? rebelii we wschodniej Ukrainie. W obu przypadkach chodzi o media dotowane bezpo?rednio z rosyjskiego bud?etu pa?stwa i kontrolowane przez Kreml[1].

Rosyjskie kana?y w Niemczech reklamuj? si? jako pokazuj?ce to, czego mainstreamowe media nie chc? pokaza?, jako brakuj?cy element krajobrazu medialnego („Der fehlende Part” – niem. „Brakuj?ca cz???” – to zreszt? nazwa flagowego programu telewizji RT Deutsch). W ten sposób t?umaczy si? odbiorcom skrajnie wybiórczy i odmienny w stosunku do pozosta?ych ogólnodost?pnych mediów przekaz. Dominuj? za? tre?ci antyameryka?skie i antynatowskie, a od pewnego czasu tak?e antyunijne. Pró?no szuka? natomiast jakiejkolwiek krytyki pod adresem Kremla. Od czasu zaostrzenia kryzysu migracyjnego coraz cz??ciej pojawia? zacz??y si? tre?ci antyimigranckie i antyislamskie, a codziennej krytyce poddawana by?a polityka rz?du Angeli Merkel wobec uchod?ców.

Instrumentalizacja kryzysu migracyjnego

Kryzys migracyjny nieprzypadkowo zosta? w tym kontek?cie wybrany jako temat, na którym mo?na zbi? kapita? polityczny. Polityka rz?du Angeli Merkel wobec uchod?ców uchodzi w Niemczech za bardzo kontrowersyjn? i kosztowa?a j? (i jej ugrupowanie) wyra?ny spadek poparcia. Niemiecka opinia publiczna uleg?a przez ostatni rok wyra?nej polaryzacji, dziel?c si? na przeciwników i zwolenników polityki „otwartych drzwi”, a szerzej – imigracji i spo?ecze?stwa wielokulturowego. Rosyjskie media w Niemczech dostosowa?y przekaz do tej pierwszej grupy, dostarczaj?c jej przedstawicielom informacji potwierdzaj?cych lub wr?cz pot?guj?cych ich obawy i przekonania. Niemcy przedstawiano jako kraj pogr??ony w chaosie w wyniku dzia?a? rz?du, wstrz??ni?ty i zagro?ony przez uchod?ców, a zw?aszcza przez islam. Notorycznie posuwano si? przy tym do publikowania pó?prawd i niesprawdzonych informacji, powo?uj?c si? przy tym na niszowych komentatorów o skrajnych pogl?dach, wyst?puj?cych w programach w roli wiarygodnych ekspertów. Celem tych zabiegów jest wykrzywienie obrazu rzeczywisto?ci na w?asne potrzeby.

Sprawa Lisy

Koronnym przyk?adem przeprowadzonej przez rosyjskie media w Niemczech akcji dezinformacyjnej jest historia Lisy, pochodz?cej z Rosji trzynastoletniej dziewczynki z Berlina, która mia?a zosta? porwana i zgwa?cona przez trzech m??czyzn po?udniowego pochodzenia. Policja mia?a pozosta? wobec ca?ej sytuacji bezczynna ze wzgl?du na polityczn? poprawno??. Plotk? t? szybko rozpowszechni?y rosyjskie media. Trafi?a ona nawet do g?ównego wydania pierwszego kana?u rosyjskiej telewizji. Informacji na temat „naszej Lisy” od niemieckich s?u?b za??da? sam minister spraw zagranicznych Siergiej ?awrow, obawiaj?c si? zamiatania sprawy pod dywan (wszystko dzia?o si? wkrótce po wyj?ciu na jaw przypadków molestowania kobiet przez imigrantów podczas zabawy sylwestrowej w Kolonii, o których poinformowano dopiero par? dni po zaj?ciach). Historia wywo?a?a burz? w licz?cym blisko trzy miliony osób ?rodowisku pochodz?cych z Rosji Niemców. W wielu miastach odby?y si? antyrz?dowe protesty, które zgromadzi?y nawet kilka tysi?cy osób. Ostatecznie okaza?o si?, ?e dziewczynka uciek?a z domu z powodu problemów w szkole, przenocowa?a u znajomych, a histori? zmy?li?a.

„Sprawa Lisy” pokaza?a, jak ?atwo mo?na zinstrumentalizowa? emocje okre?lonej grupy spo?ecznej na w?asne potrzeby i sta?a si? przyczynkiem do o?ywionej debaty na temat wp?ywu rosyjskich mediów w Niemczech i zagro?e? z niego wynikaj?cych dla niemieckiej opinii publicznej. Rz?d zleci? wówczas zbadanie zagadnienia niemieckim s?u?bom. Raport ma by? znany na pocz?tku przysz?ego roku. Od jego wyników uzale?nione maj? by? ewentualne ?rodki zapobiegawcze.

Wspieranie wybranych ugrupowa?

Dzia?ania rosyjskich mediów nie ograniczaj? si? przy tym do podgrzewania nastrojów spo?ecznych i wzmagania polaryzacji opinii publicznej wokó? kwestii uchod?ców. Istotn? cz??ci? ich dzia?alno?ci jest promowanie tych ugrupowa? i ?rodowisk (zarówno prawicowych, jak i lewicowych), które podzielaj? generalnie promowany przez rosyjskie media punkt widzenia, tj. s? krytyczne wobec Unii Europejskiej, NATO i wobec wspó?pracy ze Stanami Zjednoczonymi, a opowiadaj? si? za zbli?eniem z Rosj?. Na niemieckiej scenie politycznej do tych partii nale?? zw?aszcza prawicowa Alternatywa dla Niemiec (AfD) oraz zasiadaj?ca w Bundestagu Lewica. U rosyjskich nadawców ich przedstawiciele znajduj? platform? medialn? do promowania swoich pogl?dów bez obaw o krytyczn? dociekliwo?? dziennikarzy.

Innym zauwa?alnym elementem przekazu rosyjskich nadawców w Niemczech jest krytyka tamtejszych mediów jako stronniczych, k?amliwych i ukrywaj?cych przed spo?ecze?stwem fakty niewygodne dla rz?dz?cych polityków. Politolog Stefan Meister z renomowanego Niemieckiego Towarzystwa Polityki Zagranicznej (DGAP), który zajmuje si? Rosj?, t?umaczy, ?e zadaniem rosyjskich nadawców jest „zaatakowanie i zakwestionowanie pluralistycznego systemu medialnego i wzbudzenie przekonania, ?e wszystkie media k?ami?”. W tym celu specjalnie wybierane s? tematy, które podkopuj? zaufanie nie tylko do samych mediów, ale tak?e do zachodniego systemu demokratycznego jako takiego[2].

Merkel i CDU stanowcze wobec Rosji

Ostatecznym celem rosyjskich mediów niekoniecznie jest zatem przekonanie Niemców do rosyjskiego punktu widzenia, lecz raczej wzbudzenie nieufno?ci do niemieckich elit politycznych i do mediów mainstreamowych. W demokratycznym systemie utrata zaufania przez elektorat mo?e przecie? skutkowa? utrat? w?adzy. Tego w?a?nie obawia si? znaczna cz??? niemieckich polityków, zw?aszcza rz?dz?cej chadecji. „Rosja ma interes w tym, aby podzieli? i zdezorientowa? nasze spo?ecze?stwo” – mówi? szef komisji spraw wewn?trznych Bundestagu Ansgar Heveling (CDU).

Szczególnie w zbli?onych do niemieckiej chadecji ?rodowiskach wskazuje si?, ?e rosyjskie w?adze mog? próbowa? tak wp?yn?? na wynik wyborów parlamentarnych w Niemczech, aby uniemo?liwi? ponowny wybór Angeli Merkel (CDU) na kanclerza. Przemawia za tym zw?aszcza konsekwentna postawa szefowej niemieckiego rz?du w sprawie wymierzonych w Rosj? sankcji za jej polityk? wobec Ukrainy. Merkel uzale?nia ich zniesienie od wype?nienia przez Kreml postanowie? porozumienia mi?skiego z lutego 2015 roku ws. deeskalacji konfliktu we wschodniej Ukrainie oraz dba o zachowanie kruchej jednomy?lno?ci UE w tej sprawie. Bez stanowczego stanowiska Berlina i Pary?a nie by?aby ona mo?liwa. Ostatnio za? szefowa CDU nie wyklucza?a nawet ewentualnych sankcji wobec Rosji za jej interwencj? zbrojn? w Syrii.

Frakcja CDU w Bundestagu jednoznacznie zaj??a stanowisko w sprawie dzia?a? Rosji na Ukrainie i przysz?o?ci polityki wobec Moskwy. „Dzia?ania militarne Rosji na Ukrainie s? nie do zaakceptowania. Nie akceptujemy niezgodnej z prawem mi?dzynarodowym aneksji Krymu” – mo?na przeczyta? w o?wiadczeniu prasowym. „Frakcja CDU/CSU opowiada si? za partnersk? wspó?prac? z Rosj?. Dlatego chcemy w miar? mo?liwo?ci poprawi? nasze stosunki bilateralne. To mo?e si? jednak uda? tylko wtedy, kiedy tak?e rosyjskie przywództwo b?dzie tego chcia?o i b?dzie gotowe odbudowa? utracone zaufanie” – czytamy dalej – „Kluczowym warunkiem powrotu do opartej na zaufaniu relacji z Rosj? jest zako?czenie agresji przeciw Ukrainie”.

„Wymarzona koalicja Putina”

„Utr?cenie Merkel by?oby dla Putina sukcesem” – zauwa?y? jeden z czo?owych polityków CDU Michael Grosse-Brömer – „Koalicja czerwono-czerwono-zielona” (SPD – Lewica – Zieloni) by?aby dla niego z pewno?ci? wymarzon? opcj?” – dorzuci?. Zarówno SPD, jak i Lewica od dawna opowiadaj? si? za normalizacj? stosunków z Rosj?. Potencjalny kanclerz na czele z?o?onego z przedstawicieli tych partii rz?du, Sigmar Gabriel (SPD), wielokrotnie opowiada? si? za stopniowym znoszeniem unijnych sankcji wobec Rosji oraz uchodzi za politycznego patrona kontrowersyjnego w?ród polityków chadecji projektu rozbudowy gazoci?gu Nord Stream. Podczas wrze?niowej wizyty polityka SPD w Moskwie prezydent Rosji zaliczy? go do grona „przyjació? Rosji w Niemczech”.

Warto zauwa?y?, ?e wspomniany czerwono-czerwono-zielony sojusz pod przywództwem SPD jest jedyn? mo?liw? koalicj? bez udzia?u CDU i co za tym idzie – bez Angeli Merkel w roli kanclerza. Obecne sonda?e nie daj? wprawdzie tej centrolewicowej koalicji wi?kszo?ci, ale strata jest niewielka, a do wrze?niowych wyborów pozosta?o jeszcze wystarczaj?co du?o czasu, by nastroje i preferencje wyborców mog?y si? zmieni?. Hilary Clinton przed wyborami tak?e d?ugo prowadzi?a wysoko w sonda?ach. Czy w Niemczech za spraw? Rosji powtórzy si? „ameryka?ski scenariusz”?


[1] Wi?cej na temat wp?ywu rosyjskich mediów pa?stwowych w NIemczech w: D. Stratievski „Analyse: Die Wirkung der Staatsmedien Russlands in Deutschland. Genese, Ziele, Einflussmöglichkeiten”, Bundeszentrale für politische Bildung, 6.06.2016, http://www.bpb.de/internationales/europa/russland/228872/analyse-die-wirkung-der-staatsmedien-russlands-in-deutschland

[2] Zobacz wi?cej : M. K?dzierski,  Jak Kreml walczy o umys? Niemca?, PSZ.PL, marzec 2015

Photo credit:  www.kremlin.ru / Creative Commons Attribution 4.0 License.


Micha? K?dzierski – Absolwent studiów drugiego stopnia w Instytucie Stosunków Mi?dzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (2015). Stypendysta Mi?dzynarodowego Stypendium Parlamentarnego IPS 2016 w niemieckim Bundestagu. W latach 2012-2014 redaktor Przegl?du Spraw Mi?dzynarodowych Notabene oraz od 2012 roku Portalu Spraw Zagranicznych, w którym od 2015 roku pe?ni funkcj? szefa dzia?u Europa i Unia Europejska. Od 2014 roku wspó?pracuje przy redakcji „Biuletynu Niemieckiego”, wydawanego wspólnie przez Centrum Stosunków Mi?dzynarodowych oraz Fundacj? Wspó?pracy Polsko-Niemieckiej. Zainteresowania naukowe: polityka wewn?trzna i zagraniczna Republiki Federalnej Niemiec, ze szczególnym uwzgl?dnieniem stosunków polsko-niemieckich i niemiecko-rosyjskich.


Przeczytaj te?:
M. K?dzierski, R2G alternatyw? dla Niemiec?
M. K?dzierski, Zmierzch Merkel?
J. To?czyk, Alternatywa dla Europy?
M. Go?aszewska, Pojedynek Gigantów – wybory prezydenckie w USA 2016: Hillary Clinton
K. Jaromin, Kryzys migracyjny w Europie – szansa dla Rosji
A. Darnapykh, Prawdziwa moc czwartej w?adzy – czyli jak Rosjanie widz? tragedi? Boeinga – 777

The following two tabs change content below.

Michał Kędzierski

Absolwent studiów drugiego stopnia w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (2015). Stypendysta Międzynarodowego Stypendium Parlamentarnego IPS 2016 w niemieckim Bundestagu. W latach 2012-2014 redaktor Przeglądu Spraw Międzynarodowych Notabene, a w latach 2012-2016 redaktor Portalu Spraw Zagranicznych, w którym od 2015 roku pełnił funkcję szefa działu Europa i Unia Europejska. W latach 2014-2016 współpracował przy redakcji „Biuletynu Niemieckiego”, wydawanego wspólnie przez Centrum Stosunków Międzynarodowych oraz Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. W 2016 roku odbył staż w niemieckim Bundestagu.

1 komentarz on "Niemcy: Czy Rosja wpłynie na wybory do Bundestagu?"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>