Zeman po raz drugi

313 0
MAURYCY MIETELSKI

Dotychczasowy czeski prezydent Miloš Zeman b?dzie sprawowa? swój urz?d przez nast?pnych pi?? lat, po tym jak w drugiej turze wyborów prezydenckich zdoby? ponad 2,85 miliona g?osów, czyli dok?adnie 51,4 proc. poparcia[1]. Jego kontrkandydatowi Ji?íemu Drahošowi zaufa?o natomiast o blisko 150 tysi?cy mniej wyborców.

Wyniki wyborów nie by?y specjalnym zaskoczeniem, chocia? wi?kszo?? sonda?y przeprowadzonych w styczniu wskazywa?a jednak na lekk? przewag? przeciwnika urz?duj?cej g?owy pa?stwa. Zeman jest jednak cz?sto niedoszacowany w takich ankietach, podobnie zreszt? jak wi?kszo?? liderów tak zwanych antysystemowych ruchów na ca?ym ?wiecie.

Kto g?osowa? na Zemana?

W trakcie drugiej tury wyborów o?rodki badania opinii publicznej postanowi?y nakre?li? obraz przeci?tnego zwolennika czeskiego prezydenta. By?o to zadanie niezwykle trudne, poniewa? Zemana poparli reprezentanci wielu skrajnie odmiennych ?rodowisk politycznych, a wi?c centroprawicowy ruch ANO, Komunistyczna Partia Czech i Moraw (KS?M), nacjonalistyczna Wolno?? i Demokracja Bezpo?rednia (SPD), cz??? Czeskiej Partii Socjaldemokratycznej (?SSD), a tak?e zwi?zany – Vaclav Klaus (by?y prezydent, zwi?zany z prawic?). Sonda?e przeprowadzone w trakcie dwóch dni wyborów wskazuj? przy tym, ?e Zeman móg? liczy? na zdecydowan? wi?kszo?? elektoratu wy?ej wymienionych partii, a tak?e na po?ow? zwolenników socjaldemokracji.

Czeski dziennik „Mlada Fronta Dnes” pokusi? si? natomiast o dok?adniejsz? analiz? profilu zwolenników obu kandydatów, uwzgl?dniaj?c poziom wykszta?cenia, bezrobocia, d?ugo?? ?ycia, zad?u?enie, liczb? cudzoziemców i stopie? religijno?ci w poszczególnych okr?gach wyborczych. Je?li uzna? tak? metodologi? za odpowiedni?, Zeman wygra? przede wszystkim w gminach z niewielk? ilo?ci? osób posiadaj?cych wy?sze wykszta?cenie, du?? liczb? bezrobotnych, ni?sz? d?ugo?ci? ?ycia, a tak?e niewielk? liczb? mieszkaj?cych w nich obcokrajowców, za? podej?cie do religijno?ci nie rozró?nia?o specjalnie stronników prezydenta i jego kontrkandydata. Agencja Median w swoich badaniach wykaza?a z kolei, ?e g?owa pa?stwa zmobilizowa?a w du?ej mierze osoby nie bior?ce udzia?u w pierwszej turze, pracowników zak?adów przemys?owych i firm budowlanych oraz osoby poni?ej 50. roku ?ycia, ze ?rednim wykszta?ceniem. Obaj kandydaci zyskali natomiast niemal takie samo poparcie w?ród osób starszych z dyplomami wy?szych uczelni.

Badania opinii publicznej mog?, ale wcale nie musz? odzwierciedla? rzeczywistych podzia?ów przebiegaj?cych w spo?ecze?stwie. Z wyników wyborów mo?na jednak ?atwo wywnioskowa?, i? Zeman wygra? w dziesi?ciu z trzynastu krajów (odpowiedniki polskich województw) Republiki Czeskiej oraz sromotnie przegra? w mie?cie wydzielonym Pradze, gdzie Drahoš uzyska? dok?adnie 68,75 proc. g?osów. Co ciekawe, Drahoš (by?y prezes Akademii Nauk Republiki Czeskiej) w ostatnich tygodniach kampanii próbowa? zerwa? z wizerunkiem kandydata wielkomiejskich elit, dlatego podkre?la? swoje przywi?zanie do rodzinnego Jab?onkowa i kraju ?l?sko-morawskiego, lecz to w?a?nie w tym regionie czeski prezydent otrzyma? najwi?cej, bo a? 62,32 proc. wszystkich g?osów.

?a?oba praskiej elity

Po raz kolejny w przeci?gu kilku miesi?cy (bo przecie? trend ten jasno pokaza?y pa?dziernikowe wybory parlamentarne) okaza?o si?, ?e czescy wyborcy nie ufaj? mediom i tamtejszym elitom. Zeman nigdy nie by? bowiem ulubie?cem mediów i sam jasno wykazywa? swoj? niech?? do dziennikarzy”[2]. Czeski prezydent sprytnie rozegra? równie? kwesti? telewizyjnych debat przed drug? tur? wyborów. Komentuj?c wyniki pierwszej rundy stwierdzi? on bowiem, ?e ogl?daj?c studio wyborcze telewizji publicznej mia? wra?enie, i? to jego przeciwnik odniós? zwyci?stwo, a w tym kontek?cie wymieni? nazwisko prowadz?cego je prezentera. Nie chc?c wzbudzi? wi?kszych kontrowersji dziennikarz Václav Moravec (znany z przeprowadzania ostrych dyskusji z politykami) zrezygnowa? z prowadzenia debaty podczas drugiej rundy wyborów, co podzia?a?o na korzy?? Zemana.

Niech?ci czeskiego prezydenta do ?rodków masowego przekazu trudno si? jednak dziwi?, nie tylko znaj?c ogólny stosunek polityków do nieprzychylnych im mediów. Czo?owe czeskie media po pierwszej turze wyborów alarmowa?y bowiem, ?e tylko przegrana Zemana mo?e uratowa? demokracj? i pluralizm. „Reflex”, jeden z najpoczytniejszych i tygodników opinii wzywa? wi?c „wszystkich porz?dnych ludzi” do poparcia jego kontrkandydata (nie szcz?dz?c przy tym wulgaryzmów). G?os ten by? reprezentatywny dla mediów wspieraj?cych Drahoša, st?d umiarkowany dziennik „Lidové noviny” ostrzega? przed podobnym podej?ciem do wyborów. Upatrywa? on bowiem sukcesów Zemana w?a?nie w arogancji „praskiej kawiarni”, któr? porównywa? do sytuacji ameryka?skich elit przed zwyci?stwem Donalda Trumpa, równie? przekonanych wówczas o swojej nieskazitelno?ci.

Pora?ka faworyta czo?owych czeskich mediów, ani te? g?osy cz??ci dziennikarzy przestrzegaj?cych przed pogard? dla wyborców Zemana, nie zmieni?y jednak specjalnie podej?cia praskich elit do ich g?ównego przeciwnika. Chocia? i tutaj chwil? po og?oszeniu oficjalnych wyników pojawi?a si? jednak pewna doza samokrytycyzmu, poniewa? obok rytualnego pot?pienia zacofania czeskich wyborców, zacz?to mówi? o konieczno?ci zmiany medialnego przekazu, czy te? o rezygnacji z postrzegania niektórych polityków jako „mesjaszy mog?cych uratowa? czesk? demokracj? liberaln?”. Ostatecznie jednak bardziej powszechna by?a postawa, któr? zobrazowa? tygodnik „Reflex”, udost?pniaj?cy swoim czytelnikom plakat z wizerunkiem Zemana w czapce czerwonoarmisty, nie wspominaj?c ju? o du?ej popularno?ci wywiadów z psychologami zastanawiaj?cymi si? jak gro?na mo?e by? g?owa pa?stwa.

W?tek rosyjski jest zreszt? cz?sto podnoszony przez osoby nieprzychylne Zemanowi, poniewa? czeski prezydent znany jest w?a?nie z cz?stych podró?y do Moskwy i krytyki sankcji wobec Rosji. St?d te? media za nasz? po?udniow? granic? nadal zastanawiaj? si?, jak wielki wp?yw na przebieg wyborów mieli rosyjscy agenci, którzy wed?ug narracji cz??ci publicystów maj? ju? szykowa? nast?pc? obecnej g?owy pa?stwa, rozpoczynaj?cej przecie? swoj? drug? i zarazem ostatni? kadencj?. Nie s? to przy tym zupe?nie bezpodstawne twierdzenia, poniewa? najbardziej przychylnie do Zemana odnosi?y si? serwisy znane z jednoznacznie prorosyjskiego stanowiska, rozpowszechniaj?ce przy tym nieprawdziwe informacje o jego przeciwniku – takie jak cho?by jego rzekoma wspó?praca z komunistyczn? S?u?b? Bezpiecze?stwa (StB).

Kapita? Drahoša

Trzeba pami?ta?, ?e zwyci?stwo Zemana nie by?o mia?d??ce, poniewa? ró?nica pomi?dzy obydwoma kandydatami wynios?a nieca?e trzy punkty procentowe. Zdania komentatorów na temat Drahoša s? jednak podzielone. Cz??? z nich docenia bowiem jego prac? w kampanii wyborczej i wskazuje na to, ?e by?y szef Akademii Nauk do?? szybko uczy si? zasad wspó?czesnej polityki, ale niektórzy widz? w nim mia?kiego kandydata ponosz?cego najwi?ksz? odpowiedzialno?? za wygran? dotychczasowego gospodarza Hradczan. Trzeba przy tym zaznaczy?, ?e pocz?tkowo faworytem „praskiej kawiarni” nie by? Drahoš, ale by?y prawicowy premier Mirek Topolánek, który po hucznym pocz?tku kampanii cieszy? si? ?ladowym poparciem w sonda?ach.

Sam Drahoš nie przedstawi? jeszcze ?adnych konkretnych planów, chocia? po og?oszeniu wyników wyborów zapowiedzia?, i? nie zamierza ko?czy? z polityk?, do której wszed? przecie? dopiero przed kilkoma miesi?cami. Swoim dalszym milczeniem da? jednak du?e pole do popisu czeskim komentatorom, którzy od wielu dni zastanawiaj? si? jaki b?dzie jego kolejny krok i s? w swoich spekulacjach podzieleni. Jedni uwa?aj? wi?c, ?e Drahoš nie powinien ulega? z?udzeniu, jakim jest jego wyborczy wynik, poniewa? jego zwolenników spaja?a niech?? do Zemana, a nie specjalne przekonanie do jego kandydatury. Inni upatruj? w ewentualnym nowym ugrupowaniu powiewu ?wie?o?ci na scenie politycznej, któr? obecnie mia?yby zajmowa? jedynie partie niezdolne do ponownego przej?cia w?adzy. Jak na razie wiadomo tylko o zainteresowaniu Drahoša zbli?aj?cymi si? wyborami do Senatu w Pradze.

Same emocje po wyborach prezydenckich powoli opadaj?, co jest zrozumia?e szczególnie po deklaracji premiera Andreja Babiša, który w razie niepowodzenia przy drugim podej?ciu do budowy stabilnej koalicji rz?dowej chce przeprowadzi? wcze?niejsze wybory parlamentarne.


[1] I tura odby?a si?  12 i 13 stycznia, a II tura 26 i 27 stycznia 2018.

[2] Co zreszt? zademonstrowa? na pocz?tku kampanii wyborczej, chwal?c si? otrzymanym prezentem, jakim by?a atrapa ka?asznikowa z butelk? becherovki jako magazynkiem i napisem „na dziennikarzy. ?ród?o: https://www.denik.cz/z_domova/zeman-ma-novy-samopal-s-becherovkou-na-novinare-20171020.html

Zdj?cie: Wikimedia Commons


Maurycy Mietelski – Sta?y wspó?pracownik Portalu Spraw Zagranicznych psz.pl oraz portalu Histmag.org. Publikowa? równie? w „Uwa?am Rze”, „Uwa?am Rze Historia”, „Rzeczach Wspólnych” i „Wr?cz Przeciwnie”.


Przeczytaj te?:
M. Mietelski, Czeski wy?cig równych szans
M. Mietelski, Ile wytrwa Babiš?
M. Mietelski, Czechy w r?kach miliardera?
M. Mietelski, Wybory parlamentarne w Czechach: Babiš bez realnej konkurencji
G. Sojka, Awatar, ksi???, technokrata… Kto walczy o Praski Zamek?

Brak komentarzy on "Zeman po raz drugi"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>