Czeski wyścig równych szans

356 0
MAURYCY MIETELSKI

W pi?tek i sobot? w Czechach odb?dzie si? druga tura wyborów prezydenckich, w której zmierz? si? urz?duj?ca g?owa pa?stwa Miloš Zeman oraz naukowiec Ji?í Drahoš. Ostatnie dwa sonda?e wskazuj?, ?e obaj kandydaci maj? podobne szanse na zwyci?stwo, poniewa? w pierwszym z nich Zeman mo?e liczy? na poparcie 41,5 proc. ankietowanych przy 39,2 proc. gotowych odda? g?os na Drahoša, a w drugim – na prowadzenie z wynikiem 36,5 proc. (przy 34,5 proc. dla Zemana)  wysuwa si? Drahoš.

Kampania bez kampanii

Zeman przed prawie dwoma tygodniami wygra? pierwsz? tur? wyborów prezydenckich, co nie by?o jednak wielkim zaskoczeniem, cho? oficjalnie nie prowadzi? przedwyborczej kampanii. W marcu ubieg?ego roku zapowiedzia? nawet, ?e nie zamierza uczestniczy? w politycznych sporach i atakowa? przeciwników, poniewa? chce po prostu wykonywa? swoje prezydenckie obowi?zki i tym samym zaoferowa? wyborcom kontynuacj? dotychczasowej pracy. Nie jest jednak tajemnic?, i? Zeman ma powa?ne problemy ze zdrowiem, dlatego nie jest ju? w stanie prowadzi? intensywnej kampanii i tym samym uczestniczy? w coraz agresywniejszych publicznych debatach. Na pocz?tku stycznia lekarze ocenili co prawda kondycj? czeskiego prezydenta jako dobr?, lecz opinia publiczna chcia?a wiedzie? przede wszystkim, czy prawdziwe s? doniesienia o jego chorobie nowotworowej – problemy Zemana z cukrzyc? i niedow?adem dolnych ko?czyn s? bowiem znane od bardzo dawna.

Oczywi?cie nie oznacza to, ?e czeska g?owa pa?stwa przed pierwsz? tur? wyborów w ogóle zrezygnowa?a z promowania swojej osoby, ograniczaj?c si? jedynie do wspomnianego sprawowania urz?dowych obowi?zków. Du?e kontrowersje wywo?a?a na przyk?ad reklama jego najnowszej ksi??ki „Mo?emy rz?dzi? sami”, która ukaza?a si? jeszcze przed oficjalnym rozpocz?ciem kampanii i z tego powodu by?a krytykowana przez przeciwników Zemana. Ostatecznie za element przedwyborczego wy?cigu uzna? j? urz?d zajmuj?cy si? kontrol? finansów partii politycznych i komitetów wyborczych, który nakaza? sztabowi czeskiego prezydenta rozliczy? si? z promuj?cych publikacj? bilbordów, cho? oficjalnie by?y one materia?ami promocyjnymi op?aconymi przez jedno z wydawnictw.

Z pewno?ci? najwi?cej kontrowersji wzbudzi?a jednak do?? egzotyczna koalicja ugrupowa?, które zdecydowa?y si? wesprze? Zemana, co mówi zreszt? wiele o jego mocno populistycznym programie. Czeski prezydent z najwi?ksz? fal? krytyki spotka? si? w grudniu, kiedy uczestniczy? w zje?dzie partii Wolno?? i Demokracja Bezpo?rednia (SPD), na której czele stoi Tomio Okamura, sympatyzuj?cy ze skrajnie prawicowymi partiami w Europie. SPD jest ugrupowaniem nacjonalistycznym i skupiaj?cym si? na krytyce islamu, za? wyst?pienie Zemana na jego kongresie przyj?to w mediach niezwykle ch?odno, cho? on sam nie powstrzyma? si? od krytyki partii udzielaj?cej mu poparcia. Ponadto z powodu jego anty-imigracyjnego stanowiska oficjalnie kandydatur? urz?duj?cego prezydenta wspar? ruch ANO 2011 premiera Andreja Babiša, a tak?e doceniaj?ca jego dotychczasow? prac? Komunistyczna Partia Czech i Moraw (KS?M).

Du?o bardziej nieoczekiwane, cho? wielce symptomatyczne dla obecnych podzia?ów na czeskiej scenie politycznej, by?o jednak poparcie udzielone Zemanowi ju? przed drug? tur? wyborów. Gotowo?? oddania g?osu na swojego wieloletniego przeciwnika zapowiedzia? poprzednik obecnego prezydenta, Vaclav Klaus. Klaus by? liderem czeskiej prawicy, kiedy na czele konkurencyjnych socjaldemokratów sta? w?a?nie Zeman, ale obecnie ma by? mu bli?ej do swojego nast?pcy ni? do ma?o konkretnego Drahoša.

Bez wyrazu

Przeciwnik Zemana nie ma ?adnego politycznego do?wiadczenia. Drahoš jest cenionym w Czechach naukowcem z tytu?em profesora, lecz tak?e i w swojej karierze zawodowej w ogóle nie zwi?zanym z szeroko poj?tymi naukami politycznymi. Przez lata pracowa? jako nauczyciel akademicki w zakresie chemii fizycznej, a w latach 2009-2017 by? prezesem Akademii Nauk Republiki Czeskiej. Decyzj? o kandydowaniu podj?? pono? „w trosce o los wspó?czesnej czeskiej demokracji”, która ma by? zagro?ona przez ekstremizm i populizm.

Z tego powodu program Drahoša koncentrowa? si? w?a?nie na has?ach obrony demokracji, aby wyborcy mogli egzekwowa? przedwyborcze obietnice swoich kandydatów, którzy powinni w swoich dzia?aniach kierowa? si? interesem spo?ecznym i dba? o nale?yte funkcjonowanie pa?stwa prawa. Wa?ne miejsce w kampanii naukowca zaj??y te? kwestie bezpiecze?stwa, a szczególnie aktywny wk?ad Czech w dzia?alno?? NATO, czy te? poprawne relacje z innymi pa?stwami Unii Europejskiej. To w?a?nie polityka zagraniczna by?a przy tym obszarem najcz?stszej krytyki Zemana, który zdaniem Drahoša nie prezentowa? si? jak prezydent suwerennego pa?stwa, poniewa? pozwala? sobie na kontrowersyjne wypowiedzi (np. podczas wizyt w Chinach i Rosji).

Jednocze?nie Drahoš jako osoba bez do?wiadczenia na scenie politycznej stara? si? unika? jednoznacznych deklaracji, a nawet stwierdzi?, ?e chce by? apolitycznym prezydentem. To zapewne próba przeci?gni?cia na swoj? stron? obywateli, którzy – jak pokaza?y jesienne wybory parlamentarne – s? zm?czeni dotychczasow? klas? polityczn?. Jeden z czeskich publicystów s?usznie zauwa?y? jednak, ?e dotychczas zamek na Hradczanach zajmowali „superpolityczni” kandydaci, tacy jak wspomniani Zeman i Klaus oraz legendarny Vaclav Havel. Trudno wi?c przewidzie?, czy Czesi zechc? nagle zmieni? ten trend w tegorocznych wyborach.

Si?a Zemana

Mia?ko?? Drahoša wydaje si? wi?c by? jego najs?abszym punktem, co znacz?co ró?ni go od Zemana. Czeski prezydent od lat ma opini? niezwykle wyrazistego, a nawet kontrowersyjnego polityka, który bez wzgl?du na ewentualne konsekwencje nie boi si? wyra?a? swoich pogl?dów. By?y prezes czeskiej Akademii Nauk w wi?kszo?ci spraw woli natomiast powo?ywa? si? na konieczno?? rozmów z ekspertami, st?d wiadomo w?a?ciwie tyle, ?e jest przeciwnikiem opuszczenia Unii Europejskiej i NATO, zwolennikiem referendów, ale jedynie w sprawach niezwi?zanych z bezpiecze?stwem kraju i jego polityk? zagraniczn?, czy te? or?downikiem tradycyjnego modelu rodziny.

Nic wi?c dziwnego, ?e Zeman przed drug? tur? wyborów zdecydowa? si? uderzy? w najs?abszy punkt Drahoša, elektryzuj?cy jednocze?nie du?? cz??? czeskich wyborców, czyli w jego stanowisko wobec kwot uchod?ców ustalonych przez Komisj? Europejsk?. Zwolennicy czeskiego prezydenta wykupili wi?c reklamy w prasie, w których podkre?lali zdecydowany sprzeciw swojego kandydata wobec przyjmowania imigrantów, o czym mówi on zreszt? od wybuchu kryzysu migracyjnego w 2015 roku. Sam Drahoš w tamtym czasie by? jednym z sygnatariuszy listu otwartego, podpisanego g?ównie przez naukowców i ludzi kultury, w którym sprzeciwiali si? oni negatywnemu wizerunkowi uchod?ców kreowanemu w mediach i wzywali do pomocy ludziom uciekaj?cym przed tzw. Pa?stwem Islamskim. W ostatnich dniach kampanii naukowiec mocno w kluczy? w tej sprawie, aby nie narazi? si? wi?kszo?ci czeskiego spo?ecze?stwa przeciwnej wspomnianym unijnym kwotom. W ostateczno?ci okre?li? siebie mianem przeciwnika kontyngentów ustalonych przez Bruksel?, przy czym nazwa? Czechy krajem mog?cym poradzi? sobie z integracj? „niektórych uchod?ców”.

Zeman (mimo niech?ci do dziennikarzy) bardzo dobrze radzi sobie przed kamerami, a pi?? lat temu to w?a?nie dzi?ki telewizyjnym debatom przechyli? szal? zwyci?stwa na swoj? korzy??. Co prawda, czeski prezydent zapowiada?, ?e nie b?dzie dyskutowa? ze swoimi przeciwnikami, ale zmieni? zdanie po pierwszej turze wyborów. Eksperci byli przy tym zgodni, i? dotychczasowy wizerunek Drahoša jako umiarkowanego i apolitycznego naukowca musi si? zmieni? przed debatami z Zemanem, poniewa? czescy wyborcy g?osuj? przede wszystkim na wyrazistych polityków.

Zachowanie potencjalnych wyborców obu kandydatów zdominowa?o zreszt? pierwsz? z dwóch telewizyjnych debat Zemana z Drahošem w telewizji Prima. ?ywo reaguj?ca publiczno?? zgromadzona w praskim teatrze cz?sto zag?usza?a wypowiedzi obu kandydatów, polemizuj?c z nimi za po?rednictwem okrzyków, co krytycznie odnotowa?y czeskie media. W tych warunkach du?o lepiej spisa? si? czeski prezydent, który nie tylko nie da? si? wyprowadzi? z równowagi, lecz dodatkowo przyj?? ofensywn? postaw? punktuj?c? z du?? doz? ironii brak politycznego do?wiadczenia u swojego przeciwnika.

Czwartkowa dyskusja w czeskiej telewizji pa?stwowej odby?a si? ju? bez wi?kszych przeszkód, a niedoci?gni?cia pierwszej z debat naprawili nie tylko jej organizatorzy, ale równie? sam Drahoš. Nie ba? si? on ju? atakowa? urz?duj?cej g?owy pa?stwa i nie dawa? jej przej?? do ofensywy. Zeman natomiast najwyra?niej chcia? pozyska? bardziej umiarkowanych wyborców, dlatego po raz pierwszy nazwa? zaj?cie Krymu przez Rosj? bezprawnym, chocia? na jesieni ubieg?ego roku na forum Rady Europy wzywa? do uznania aneksji za „fakt dokonany”.

Zwyci?zc? pierwszej z telewizyjnych debat by? wi?c Zeman, z kolei druga z nich by?a niczym ostatnie przedwyborcze sonda?e – bardzo wyrównana. O zwyci?stwie jednego z dwóch kandydatów zadecyduj? wi?c g?osy niezdecydowanych wyborców, którzy b?d? musieli opowiedzie? si? albo za kontrowersyjn?, ale raczej przewidywaln? kontynuacj? polityki dotychczasowego prezydenta, albo za nowym otwarciem na Hradczanach.

Zdj?cie: Wikimedia Commons


Maurycy Mietelski – Sta?y wspó?pracownik Portalu Spraw Zagranicznych psz.pl oraz portalu Histmag.org. Publikowa? równie? w „Uwa?am Rze”, „Uwa?am Rze Historia”, „Rzeczach Wspólnych” i „Wr?cz Przeciwnie”.


Przeczytaj te?:
G. Sojka, Awatar, ksi???, technokrata… Kto walczy o Praski Zamek?
M. Mietelski, Ile wytrwa Babiš?
M. Mietelski, Czechy w r?kach miliardera?
M. Mietelski, Wybory parlamentarne w Czechach: Babiš bez realnej konkurencji

Brak komentarzy on "Czeski wyścig równych szans"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>