GROKO – Powrót niechcianej koalicji

761 0
MICHA? K?DZIERSKI

Wybory do niemieckiego Bundestagu z 24 wrze?nia 2017 roku przynios?y kl?sk? partii tworz?cych dotychczasow? koalicj? rz?dow?. Zarówno CDU/CSU, jak i SPD zanotowa?y najgorsze wyniki w powojennej historii Niemiec. Na zwyci?sk? chadecj? g?os odda?o 33% wyborców (przy 41,5% w 2013 roku), a na socjaldemokratów – jedynie 20,5% (25,7% w poprzednich wyborach). Tak rozczarowuj?ce wyniki na nowo rozgrza?y dyskusj? o kryzysie CDU/CSU i SPD – wielkich partii, kszta?tuj?cych na przemian niemieck? scen? polityczn? po II wojnie ?wiatowej.  Pomimo s?abego rezultatu chadekom uda?o si? jednak osi?gn?? plan minimum, czyli zwyci?stwo z prawem do tworzenia nast?pnego rz?du pod przywództwem Angeli Merkel. Socjaldemokraci musieli natomiast odebra? swój wynik jako kl?sk?. Ju? par? minut po jego og?oszeniu lider SPD Martin Schulz powiedzia?, ?e jego partia w ogóle nie zamierza nawet rozpoczyna? rozmów koalicyjnych z chadekami, a miejsce SPD w nowej kadencji b?dzie w opozycji. Cel socjaldemokratów by? jasny – odnowa personalna i programowa, która pozwoli odbudowa? poparcie spo?eczne i powalczy? o zwyci?stwo w nast?pnych wyborach.

Upadek „Jamajki”

Odmowa podj?cia rozmów przez SPD pozostawi?a chadekom (jak si? wówczas wydawa?o) jedn? opcj? koalicyjn? – tzw. koalicj? jamajsk? z FDP oraz z Zielonymi. Stworzenie zr?bów programowych nowego rz?du okaza?o si? by? trudniejsze ni? pocz?tkowo przypuszczano[1]. 19 listopada, po pi?ciu tygodniach negocjacji lider libera?ów Christian Lindner og?osi? pora?k? rozmów. Wynegocjowany dokument okaza? si? by? nie do przyj?cia dla FDP.

Upadek rozmów koalicyjnych wywo?a? kryzys polityczny w Niemczech. Poniewa? Merkel odrzuci?a mo?liwo?? stworzenia rz?du mniejszo?ciowego i wyrazi?a gotowo?? do rozpisania przyspieszonych wyborów, do gry musia? wkroczy? prezydent Frank-Walter Steinmeier, do niedawna szef dyplomacji w rz?dzie Merkel. Ten wywodz?cy si? z SPD polityk zaprosi? do siebie liderów wszystkich partii, aby wysondowa? mo?liwo?? powo?ania koalicji rz?dowej w tej kadencji. Jeszcze przed wizyt? u Steinmeiera, Martin Schulz zd??y? powtórzy?, ?e socjaldemokraci nie chc? odtworzenia tzw. Wielkiej Koalicji CDU/CSU-SPD. Jednak po pora?ce „Jamajki” nastroje zarówno w opinii publicznej, jak i w samej partii nieco si? zmieni?y. Z ró?nych stron nap?ywa?y wezwania do podj?cia negocjacji z chadekami. 30 listopada w siedzibie prezydenta Niemiec dosz?o w ko?cu do spotkania Angeli Merkel (CDU), Horsta Seehofera (CSU) oraz Martina Schulza (SPD), na którym rozwa?ano mo?liwo?? odtworzenia dotychczasowej koalicji. Lider SPD mia? wówczas nieoficjalnie zgodzi? si? na podj?cie rozmów. B?d?c jednak ?wiadomy oporu znacznej cz??ci partii, decyzj? t? musia? uzgodni? podczas kongresu SPD, zaplanowanego na 7 grudnia 2017 roku. Ostatecznie, mimo oporu ze strony cz??ci dzia?aczy, delegaci w g?osowaniu zatwierdzili podj?cie rozmów koalicyjnych z CDU/CSU.

SPD: Niechciana koalicja

Do najwi?kszych przeciwników ponownego wej?cia do rz?du nale?? lewe skrzyd?o SPD oraz partyjna m?odzie?ówka Jusos. Ci drudzy podczas kongresu zaproponowali nawet rezolucj? odrzucaj?c? jakiekolwiek rozmowy koalicyjne z chadekami, jednak ich projekt przepad? w g?osowaniu. Krytycy tzw. „Groko” (z niem. Große Koalition) przypominaj?, ?e ostatnie dwie Wielkie Koalicje pod przywództwem Angeli Merkel (w latach 2005-2009 i 2013-2017) przynios?y socjaldemokratom dwie kl?ski wyborcze. Pomimo realizowania przez wspólny rz?d obietnic wyborczych SPD (takich jak wprowadzenie p?acy minimalnej, czy wprowadzenia mo?liwo?ci przej?cia na emerytur? w wieku 63 lat), Niemcy nie nagradzali partii SDP w wyborach, nie identyfikuj?c z ni? reform spo?ecznych rz?du Merkel. W oczach wielu Niemców CDU/CSU i SPD tak bardzo zbli?y?y si? do siebie w ostatnich latach, ?e ci??ko by?o dostrzec mi?dzy nimi zasadnicze ró?nice, co sk?ania?o do oddania g?osu na inne partie. O ile jednak chadecy wci?? osi?gali wyniki powy?ej 30%, o tyle SPD coraz bardziej osuwa?a si? ku niebezpiecznej granicy 20%. Wielu socjaldemokratów obawia si? wi?c o przysz?o?? partii, je?li ta ponownie wejdzie w koalicj? z chadekami, ryzykuj?c dalsze zacieranie si? w?asnego profilu.

Wobec konieczno?ci podj?cia rozmów koalicyjnych socjaldemokraci szukaj? jednak nowego modelu wspó?pracy – pozwalaj?cego na po??czenie koalicji z opozycj? – w którym bardziej ni? dotychczas b?d? mogli zaznacza? swoj? odr?bno?? od chadeków. W?ród polityków lewego skrzyd?a partii powsta? model wspó?pracy, w ramach której do umowy koalicyjnej wpisane by?oby jedynie kilka kluczowych projektów. Wiele dziedzin pozosta?oby natomiast celowo niedookre?lonych, co umo?liwi?oby otwart? dyskusj? w Bundestagu i szukanie wi?kszo?ci dla w?asnych pomys?ów w?ród pozosta?ych partii. W ostatniej kadencji, SPD w?a?nie ze wzgl?du na lojalno?? wzgl?dem koalicjanta musia?a w g?osowaniach odrzuca? propozycje, które znajduj? si? w jej w?asnym programie. Taki model pó?koalicji pozostawia?by SPD wi?cej swobody, co pozwoli?oby im na zachowanie ich to?samo?ci i zaznaczanie odr?bno?ci w oczach wyborców. Taka wspó?praca by?aby do przyj?cia tak?e dla krytyków „Groko” w?ród socjaldemokratów, co jest o tyle wa?ne, ?e potencjalnie wynegocjowan? umow? koalicyjn? b?d? musieli zatwierdzi? w g?osowaniu szeregowi dzia?acze SPD. Cztery lata temu poparcie dla umowy koalicyjnej wynios?o 76%. Wobec obecnych nastrojów w partii nie mo?na wykluczy?, ?e nowa umowa zostanie przez dzia?aczy odrzucona. Doskonale zdaj? sobie z tego spraw? czo?owi politycy SPD, którzy zapowiedzieli, ?e nie zgodz? si? na kontynuowanie wspó?pracy na dotychczasowych warunkach. Symboliczne znaczenie ma fakt, ?e z zespo?u negocjacyjnego SPD Martin Schulz wykluczy? architekta ostatniej umowy koalicyjnej, obecnego wicekanclerza Sigmara Gabriela.

CDU/CSU: Brak alternatyw

Dla CDU/CSU odtworzenie Wielkiej Koalicji jest natomiast ostatni? mo?liw? opcj?, gwarantuj?c? stabiln? wi?kszo?? w Bundestagu i umo?liwiaj?c? komfortowe rz?dzenie. Skupione wokó? Angeli Merkel kierownictwo chadeków po upadku „Jamajki” odrzuci?o mo?liwo?? utworzenia rz?du mniejszo?ciowego, który z punktu widzenia kanclerz by?by niestabilny i niezdolny do efektywnego rz?dzenia. Tak?e alternatywne formy koalicji, proponowane w ostatnich tygodniach przez SPD spotka?y si? z krytyk? ze strony chadeków. Merkel jasno o?wiadczy?a, ?e CDU/CSU b?d? d??y? do utworzenia stabilnej koalicji wi?kszo?ciowej na wzór sojuszu z ostatniej kadencji i da?a do zrozumienia, ?e je?li SPD b?dzie obstawa? przy innym modelu, negocjacje upadn?. Merkel brakuje jednak alternatyw.

Wynik zapowiedzianych na stycze? rozmów pozostaje otwarty. Socjaldemokraci zapewniaj?, ?e z ich perspektywy nie ma ?adnego automatyzmu ku odtworzeniu dotychczasowego sojuszu i b?d? negocjowa? z chadekami tak?e na temat alternatywnych form wspólnego rz?dzenia. Rozmów na pewno nie u?atwi ograniczona gotowo?? obu stron do kompromisów, wynikaj?ca z do?wiadczenia ostatnich wyborów. Nie tylko SPD, ale tak?e CDU i CSU dostrzegaj? problem zatarcia si? profilu partii, co kosztowa?o je setki tysi?cy rozczarowanych wyborców, którzy oddali swój g?os m.in. na prawicow? AfD. Jeszcze przed rozpocz?ciem negocjacji ujawni?o si? kilka dziedzin, przy których znalezienie kompromisu b?dzie szczególnie trudne. CDU/CSU zapowiadaj? m.in. dalsze zaostrzanie polityki migracyjnej i azylowej, co krytykuje SPD. Socjaldemokraci b?d? nalega? z kolei na reform? ubezpiecze? zdrowotnych, systemu emerytalnego oraz podatkowego, a tak?e wielomiliardowe inwestycje w o?wiat? i infrastruktur?. Wiele z pomys?ów SPD w tych dziedzinach trafia na gor?cy opór chadeków. Kompromisy wydaj? si? by? jednak mo?liwe.

Rz?d najwcze?niej w marcu

Ostatecznie decydowa? b?dzie polityczna kalkulacja. Je?li która? ze stron uzna, ?e uzgodnione rozwi?zania id? zbyt daleko, rozmowy mog? upa??, podobnie jak to by?o w przypadku koalicji „jamajskiej”. Tym razem rol? FDP mo?e odegra? SPD, która ma wi?cej do stracenia. Negocjatorzy musz? mie? na uwadze to, ?e gotow? umow? koalicyjn? b?d? musieli zatwierdzi? szeregowi dzia?acze SPD w wewn?trznym g?osowaniu. Dla polityków tej partii oznacza to konieczno?? przeforsowania cz??ci swoich sztandarowych postulatów w negocjacjach koalicyjnych. Dla chadeków za? – konieczno?? ich uwzgl?dnienia, je?li rozmowy maj? zako?czy? si? sukcesem. W przypadku CDU/CSU o zatwierdzeniu ewentualnej umowy koalicyjnej zadecyduj? jedynie zarz?dy partii.

Rozmowy wst?pne, maj?ce na celu wysondowanie mo?liwo?ci zawi?zania nowej koalicji, rozpoczn? si? 7 stycznia 2018 roku i maj? potrwa? 6 dni. Dwunastoosobowe zespo?y z ka?dej z partii porusz? 15 bloków tematycznych, próbuj?c znale?? wst?pne porozumienie. Oficjalny pocz?tek rozmów ma poprzedzi? spotkanie liderów partii, przewidziane na 3 stycznia. Na 21 stycznia zaplanowano natomiast specjalny zjazd SPD, który przedyskutuje rezultaty wst?pnych uzgodnie? i zadecyduje o podj?ciu oficjalnych rozmów koalicyjnych. Po ich zako?czeniu i uzgodnieniu umowy koalicyjnej, SPD zorganizuje wewn?trzne g?osowanie w sprawie jej przyj?cia. Szacuje si?, ?e nowy rz?d móg?by zosta? zaprzysi??ony najwcze?niej w marcu 2018 roku.

W przypadku upadku rozmów lub odrzucenia umowy przez cz?onków SPD pozostan? ju? tylko dwie mo?liwo?ci – rz?d mniejszo?ciowy lub przyspieszone wybory. Niemcy oczekuj? jednak, ?e partie si? dogadaj?. O ile tu? po wyborach a? 65% z nich krytycznie ocenia?o ewentualne odtworzenie „Wielkiej Koalicji”, preferuj?c tzw. „Jamajk?”, o tyle obecnie 69% pozytywnie oceni?o podj?cie przez SPD rozmów z CDU/CSU.


[1] Wi?cej na ten temat: M. K?dzierski,  Niemcy po wyborach do Bundestagu: wyboista droga na Jamajk?


Przeczytaj te?:
M. K?dzierski,  Niemcy po wyborach do Bundestagu: wyboista droga na Jamajk?
M. K?dzierski, Wybory do Bundestagu: scenariusze koalicyjne, czyli z kim b?dzie rz?dzi? Merkel?
M. K?dzierski, Wybory do Bundestagu: Po raz czwarty Merkel?
M. K?dzierski, Ostatnia szansa Martina Schulza
R. Smentek, Wybory do Bundestagu 2013: Dylemat rz?dzenia, dylemat istnienia
Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

The following two tabs change content below.

Michał Kędzierski

Absolwent studiów drugiego stopnia w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (2015). Stypendysta Międzynarodowego Stypendium Parlamentarnego IPS 2016 w niemieckim Bundestagu. W latach 2012-2014 redaktor Przeglądu Spraw Międzynarodowych Notabene, a w latach 2012-2016 redaktor Portalu Spraw Zagranicznych, w którym od 2015 roku pełnił funkcję szefa działu Europa i Unia Europejska. W latach 2014-2016 współpracował przy redakcji „Biuletynu Niemieckiego”, wydawanego wspólnie przez Centrum Stosunków Międzynarodowych oraz Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. W 2016 roku odbył staż w niemieckim Bundestagu.

Brak komentarzy on "GROKO – Powrót niechcianej koalicji"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *