Wybory do Bundestagu: Po raz czwarty Merkel?

942 0
MICHA? K?DZIERSKI

Przez ostatnie dwa lata zazwyczaj nies?ychanie stabilna niemiecka scena polityczna przypomina?a prawdziwy rollercoaster. Przez pierwsz? po?ow? ko?cz?cej si? kadencji Bundestagu Angela Merkel cieszy?a si? poparciem ok. 70% wyborców, a na jej parti? chcia?o g?osowa? blisko 40% Niemców. W zesz?ym roku wydawa?o si? ju?, ?e wskutek kryzysu politycznego zwi?zanego z nap?ywaj?c? do Niemiec fal? migracyjn? liderka CDU mo?e zosta? nawet odsuni?ta od w?adzy. Poparcie dla chadecji spad?o wówczas do ok. 30%, co stanowi?o historycznie niski wynik. Co wi?cej, w partii narasta? bunt przeciw przewodnicz?cej, podsycany kolejnymi pora?kami w wyborach regionalnych. G?ównie dzi?ki wieloletniej s?abo?ci socjaldemokratów Angeli Merkel uda?o si? jednak przetrwa? ten kryzys i odbudowa? poparcie spo?eczne. W listopadzie ubieg?ego roku Merkel po d?ugich wahaniach og?osi?a, ?e b?dzie ponownie ubiega? si? o funkcj? kanclerza Niemiec, a poparcie dla CDU/CSU znów zacz??o rosn??.

Tymczasem SPD pod przewodnictwem Sigmara Gabriela nie tylko nie by?a w stanie wykorzysta? s?abo?ci chadeków, lecz sama od lat tkwi?a w kryzysie. Kiedy poparcie dla socjaldemokratóww styczniu br. spad?o do poziomu 20%, podj?to decyzj? o zmianie lidera i kandydata na kanclerza. Og?oszenie kandydatury by?ego Przewodnicz?cego Parlamentu EuropejskiegoMartina Schulzawywo?a?o niespotykane poruszenie w?ród niemieckich wyborców i prawdziw? rewolucj? w sonda?ach. Wielu Niemców uwierzy?o, ?e oto pojawi? si? kandydat zdolny pokona? sprawuj?c? od 12 lat urz?d kanclerza Angel? Merkel. Schulz zachowywa? si? jak natchniony i wydawa? si? mie? wszelkie atuty umo?liwiaj?ce odniesienie sukcesu. Poparcie SPD wystrzeli?o w gór? tak mocno, ?e w po?owie lutego – po raz pierwszy od 2005 roku – socjaldemokraci wyprzedzili w sonda?ach chadeków. Natomiast w CDU/CSU pojawi?y si? wówczas oznaki paniki. Mno?y?y si? komentarze, ?e Niemcy s? ju? zm?czeni Merkel i chc? nowego kanclerza. Scenariusz, w którym Schulz mia? przej?? stery niemieckiej polityki, sta? si? wówczas bardzo realny. Jak to zatem mo?liwe, ?e na pi?? tygodni przed zaplanowanymi na 24 wrze?nia wyborami wszystko znów wróci?o na stare tory i Merkel – jak wszystko na to wskazuje – zostanie kanclerzem po raz czwarty?

Strategia Merkel: przeczeka?

Paradoksalnie nie tyle przyczyni? si? do tego kunszt polityczny szefowej CDU, co b??dy samej SPD. W dwa miesi?ce partia Martina Schulza, która na pocz?tku marca sz?a „?eb w ?eb” z chadecj?, roztrwoni?a swój kapita? polityczny, który dopiero co tak niespodziewanie zdoby?a dzi?ki „efektowi ?wie?o?ci” swojego kandydata. Sam Schulz, wybrany w marcu na przewodnicz?cego SPD przy poparciu 100% delegatów, wydawa? si? wierzy? w to, ?e zwyci?stwo jest ju? na wyci?gni?cie r?ki. W Schulzu za? partia, pogr??ona w sonda?owym rauszu, widzia?a niemal swojego wybawc?.

sondaze 2015-2017

Kanclerz Merkel zdawa?a si? z kolei nie wiedzie?, jak zareagowa? na skokowy wzrost popularno?ci konkurenta. W czasie, kiedy Schulz pe?en entuzjazmu brylowa? w mediach, szefowa rz?du nie odnosi?a si? w ogóle do zmian w preferencjach politycznych wyborców. Niektórzy wr?cz twierdzili, ?e Merkel jest „zm?czona” sprawowaniem urz?du i nie b?dzie potrafi?a stawi? czo?a pewnemu siebie Schulzowi. Kandydatka CDU mia?a wówczas jedn? rad?, która wielu jednak nie przekonywa?a. Brzmia?a ona: przeczeka?. Ostatecznie to Merkel mia?a racj?. Wkrótce SPD i jej kandydat zacz?li pope?nia? b??dy.

Jak aur? wybawcy zast?pi? wizerunek przegranego

Wybory do Bundestagu poprzedzi?y trzy wiosenne g?osowania do parlamentów landowych: Kraju Saary, Szlezwiku-Holsztynu i Nadrenii Pó?nocnej-Westfalii. Zw?aszcza ten ostatni land – najludniejszy i tradycyjnie popieraj?cy SPD – zawsze mia? kluczowe znaczenie dla oceny nastrojów spo?ecznych. Zwyci?stwo w nim wydawa?o si? o tyle ?atwiejsze, ?e rz?dzi?a w nim koalicja SPD-Zieloni pod przywództwem popularnej socjaldemokratki Hannelore Kraft. Og?oszenie nominacji Schulza sprawi?o za?, ?e we wszystkich landach, w których mia?y si? odby? wybory, SPD wysz?a na pewne prowadzenie.

Na pocz?tek przysz?a pora?ka w Kraju Saary 26 marca br. Po tym, jak wyczerpa? si? „efekt ?wie?o?ci” i poparcie dla Schulza przesta?o rosn??, zacz??a dzia?a? strategia Merkel. Kiedy przewodnicz?cy SPD rozpocz?? ?mudny kampanijny objazd kraju i znikn?? z codziennego przekazu medialnego, Merkel zaj??a si? wielk? polityk? mi?dzynarodow?, czyli tym, za co Niemcy ceni? j? bodaj najbardziej. Spotkaniem z nowym Prezydentem USA Donaldem Trumpem, które odby?o si? 17 marca br., przez kilka dni ?y?y ca?e Niemcy i nie tylko. W zagranicznej prasie przedstawiano nawet Merkel jako „now? liderk? wolnego ?wiata”, przywódczyni? i „ostatni? nadziej?” Zachodu.

W tym samym czasie sonda?e w Kraju Saary dawa?y wi?kszo?? mo?liwej koalicji SPD i Lewicy (Die Linke). Realna perspektywa wej?cia do rz?du lewicowych populistów w ostatnich dniach poprzedzaj?cych wybory doprowadzi?a do mobilizacji wyborców centrowych na rzecz chadecji i ostatecznego pewnego zwyci?stwa CDU. Pora?ka socjaldemokratów wywo?a?a ponownie medialn? dyskusj? nad mo?liwo?ci? stworzenia po wyborach do Bundestagu koalicji z Zielonymi i Lewic? (nazywan? skrótowo R2G). Jak potwierdzi?y wybory w Kraju Saary, sama jej perspektywa dzia?a?a jednak na wielu wyborców odstraszaj?co. W realiach niemieckiej sceny politycznej odci?cie si? od mo?liwo?ci stworzenia koalicji z Lewic? oznacza?o z kolei zrezygnowanie z by? mo?e jedynej opcji koalicyjnej, w której kanclerzem by?by Martin Schulz.

W maju przysz?y z kolei dwie bardziej dotkliwe pora?ki. Przegrane w Szlezwiku-Holsztynie i w Nadrenii Pó?nocnej-Westfalii kosztowa?y stanowiska dwóch premierów z SPD. W?adz? przej??a w nich nieoczekiwanie zwyci?ska CDU. Chocia? obie kampanie wyborcze skupia?y si? na tematach regionalnych, to ich wyniki musia?y mie? skutek na polityk? ogólnokrajow?. Na ?yczenie Hannelore Kraft przed tymi wyborami zaniechano publicznej prezentacji programu wyborczego SPD, ?eby nie prowokowa? debaty na kontrowersyjne tematy, która mog?aby zaszkodzi? szansom wyborczym SPD w Nadrenii Pó?nocnej-Westfalii. W efekcie tygodniami potencjalni wyborcy partii w ca?ych Niemczech czekali na propozycje programowe kandydata, któremu pocz?tkowo zawierzyli. Wielu wyborców nie wiedzia?o, co zamierza Schulz i czy aby na pewno jest przygotowany do rz?dzenia. Zwlekanie przyczyni?o si? do spadku poparcia dla SPD. Prezentacja programu w czerwcu przesz?a ju? niemal bez echa. Sonda?e nie odbi?y si? ju? w gór?.

sondaze wrzesien po debacie

Trzy kolejne przegrane SPD, po których nast?pi? spadek poparcia dla partii, spowodowa?y ostateczny upadek mitu Martina Schulza jako odnowiciela socjaldemokracji. Kandydat SPD musia? prowadzi? kampani? nie tylko z baga?em pora?ek wyborczych oraz ze ?wiadomo?ci? topniej?cego poparcia, ale tak?e z wizerunkiem przegranego. Od maja coraz powszechniejsze by?o przekonanie, ?e wybory s? ju? w?a?ciwie rozstrzygni?te. Wra?enie to pog??bia?y tylko brakuj?ce opcje koalicyjne.

SPD b??dnie rozpozna?a nastroje spo?eczne

Problemem kampanii SPD zarówno w wyborach regionalnych, jak i przed samymi wyborami do Bundestagu, jest tak?e dobór jej motywu przewodniego. Partia postawi?a na tradycyjne has?o sprawiedliwo?ci spo?ecznej licz?c na to, ?e sylwetka kandydata, niejako uosabiaj?cego awans spo?eczny, przyci?gnie nowych wyborców. Stratedzy SPD nie docenili jednak, ?e tym, co obecnie rozpala wyobra?ni? wi?kszo?ci Niemców, nie s? brak równych szans, rosn?ce rozwarstwienie spo?eczne i nierówny podzia? dobrobytu (notabene powa?ne problemy spo?eczne), lecz problem imigracji, bezpiecze?stwo wewn?trzne, terroryzm czy niepewna sytuacja na arenie mi?dzynarodowej. Wi?ksze kompetencje w tym zakresie przypisuje si? natomiast tradycyjnie chadecji. Szczególnie w tej ostatniej kwestii Niemcy ufaj? i stawiaj? na Angel? Merkel.

Chocia? Schulz ma racj?, mówi?c, ?e nie wszystkim ?yje si? w Niemczech dostatnio, to zdecydowana wi?kszo?? Niemców jest zadowolona zarówno z ich w?asnej kondycji finansowej (64%), jak i z rozwoju gospodarki i stanu finansów pa?stwa (62%). Tak?e i w tym zakresie wi?ksze kompetencje przypisuje si? chadecji i Angeli Merkel. Jedynie 7% spo?ecze?stwa ocenia w?asne po?o?enie finansowe jako z?e, a o kondycj? gospodarki kraju martwi si? 5% Niemców. Oparcie przez SPD kampanii wyborczej na wyrównywaniu ró?nic gospodarczych przy takich nastrojach spo?ecznych musi wi?c wywo?ywa? zdziwienie.

Debata telewizyjna: zaprzepaszczona ostatnia szansa SPD na prze?om

W takich okoliczno?ciach Angela Merkel nie musia?a w zasadzie przechodzi? do ofensywy w kampanii wyborczej. Wystarczy?o sprawowa? urz?d tak, jak to robi?a do tej pory. Dla Niemców zadowolonych z ich sytuacji ?yciowej, z tego, jak rz?dzony jest kraj, wa?niejsze okaza?o si? by?, ?e kraj „jest w dobrych r?kach”, ni? to, ?e po dwunastu latach s? ju? zm?czeni czy znudzeni Angel? Merkel. Kiedy wyczerpa? si? „efekt ?wie?o?ci” kandydata SPD, okaza?o si?, ?e Niemcy o wiele bardziej ceni? sobie przewidywaln? szefow? CDU, ni? ciekawo?? zwi?zan? z niepewnym Martinem Schulzem. Potrzeba stabilno?ci, pewno?ci jutra i utrzymania dobrobytu bior? gór?.

Schulzowi za?, g?ównie wskutek b??dnej strategii, nie uda?o si? przekona? do siebie wyborców i na trwa?e powi?za? ich z parti?. Ostatni? dogodn? szans? na prze?om by?a telewizyjna debata obojga kandydatów w niedziel? 3 wrze?nia br. Spodziewano si?, ?e Schulz ?wiadomy trudnej sytuacji w sonda?ach w bezpo?rednim pojedynku otwarcie zaatakuje Merkel i b?dzie stara? si? ponownie zainteresowa? sob? wyborców i udowodni?, ?e jest przygotowany do rz?dzenia. Jego charakter i obycie z wyst?pami przed kamer? zdawa?y si? dawa? mu przewag? nad zawsze stonowan? i nieprzepadaj?c? za wywiadami szefow? rz?du. Debata przynios?a jednak rozczarowanie. Kandydaci w wi?kszo?ci kwestii wyra?ali podobne opinie, a cz?sto wr?cz zgadzali si? ze sob?. Przy niektórych tematach pojawia?y si? jedynie ró?nie roz?o?one akcenty. Schulzowi nie uda?o si? zaistnie?, zaskoczy? Merkel, czy da? si? pozytywnie zapami?ta? widzom. W spokojnej rzeczowej dyskusji nie by? w staniezdominowa? do?wiadczonej szefowej rz?du. Po zako?czeniu debaty to Angela Merkel postrzegana by?a jako zwyci??czyni.

Ostatnia niewiadoma: z kim rz?dzi? b?dzie Merkel?

Po pó?rocznej rywalizacji w kampanii wyborczej Niemcy zdecydowanie preferuj? obecn? szefow? rz?du. A? 77% z nich uwa?a, ?e ma ona silniejsz? osobowo?? przywódcz? ni? Schulz, 67% uwa?a j? za bardziej kompetentn?, 55% za bardziej wiarygodn?, a 50% nawet za bardziej sympatyczn? ni? lider SPD. Gdyby Niemcy mogli wybiera? kanclerza bezpo?rednio, na Merkel zag?osowa?oby 57% wyborców, podczas gdy na Schulza jedynie 28%.

Na dwa tygodnie przed wyborami trudno wyobrazi? ju? sobie istotn? zmian? obecnego trendu. Od czerwca sonda?e praktycznie tkwi? w miejscu. Na CDU/CSU chce g?osowa? blisko 37-39% Niemców, na SPD jedynie 21-24%. G?osy na pozosta?e cztery partie, które maj? szanse dosta? si? do Bundestagu (Zieloni, FDP, AfD, Lewica), rozk?adaj? si? niemal po równo – ich poparcie wynosi w zale?no?ci od sonda?u od 7 do 10%[20]. Przy takim podziale g?osów SPD nie ma szans na stworzenie rz?du ani w koalicji z Zielonymi i Lewic?, ani z Zielonymi i FDP. Na ostatniej prostej kampanii wyborczej przed wyborami do Bundestagu g?ówne pytanie nie brzmi ju?, kto wygra wybory i b?dzie kanclerzem, tylko z kim koalicj? rz?dow? z Angel? Merkel na czele stworzy zwyci?ska chadecja.


 

Wykres – opracowanie w?asne autora

Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

The following two tabs change content below.

Michał Kędzierski

Absolwent studiów drugiego stopnia w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (2015). Stypendysta Międzynarodowego Stypendium Parlamentarnego IPS 2016 w niemieckim Bundestagu. W latach 2012-2014 redaktor Przeglądu Spraw Międzynarodowych Notabene, a w latach 2012-2016 redaktor Portalu Spraw Zagranicznych, w którym od 2015 roku pełnił funkcję szefa działu Europa i Unia Europejska. W latach 2014-2016 współpracował przy redakcji „Biuletynu Niemieckiego”, wydawanego wspólnie przez Centrum Stosunków Międzynarodowych oraz Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. W 2016 roku odbył staż w niemieckim Bundestagu.

Brak komentarzy on "Wybory do Bundestagu: Po raz czwarty Merkel?"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *