Unia Europejska – Unia Afrykańska: czas na reset

480 0
JUSTYNA SIKORSKA

Inwestowanie w m?odzie? by?o motywem przewodnim szczytu Unia Afryka?ska (UA) – Unia Europejska (UE), który odby? si? w dniach 29 – 30 listopada 2017 r. w Abid?anie (Wybrze?e Ko?ci S?oniowej). Przywódcy z Europy i Afryki przyj?li deklaracj? okre?laj?c? priorytety partnerstwa w czterech strategicznych wymiarach: ekonomiczne szanse m?odzie?y, pokój i bezpiecze?stwo, mobilno?? i migracja oraz wspó?praca na rzecz ?adu pa?stwowego. Pa?stwa europejskie i afryka?skie postara?y si? zdiagnozowa? kwestie sporne we wzajemnych relacjach, a tak?e wyzwania stoj?ce przed kontynentem afryka?skim. Problemem pozostaje jednak ich rzeczywista implementacja, wola polityczna, zaufanie oraz partnerskie traktowanie pa?stw Unii Afryka?skiej przez kraje UE.

Mit równo?ci

Dziedzictwo europejskiej kolonizacji i wywodz?ca si? z niego nierówno?? pomi?dzy UE i UA s? elementami ograniczaj?cymi budowanie relacji opartych na zaufaniu i wierze w „równe partnerstwo”. Strona europejska, u?ywaj?c tego poj?cia, próbuje zdystansowa? si? od imperialnej przesz?o?ci, jednak?e sama kondycja ekonomiczna UA nie pozostawia z?udze? o realnej sile obu kontynentów. 28 pa?stw cz?onkowskich UE ma populacj? 508 milionów i ??czny PKB 17,6 biliona dolarów, podczas gdy 55 pa?stw UA ??cznie zamieszkuje 1,1 miliarda ludzi, a warto?? ich gospodarki wynosi 2,39 biliona dolarów. UE dysponuje równie? liczniejszym personelem i wi?kszym bud?etem. Pa?stwa afryka?skie skar?? si? tak?e na fakt, ?e UE nie ws?uchuje si? dok?adnie w ich g?os, kieruj?c si? przekonaniem, ?e lepiej rozumie problemy Afryki, ni? jej mieszka?cy. Symbolem tego maj? by? liczne programy wprowadzane w celu poprawy jako?ci ?ycia na Czarnym L?dzie, cz?sto projektowane bez konsultacji z afryka?skimi partnerami. Inn? kwesti? powoduj?c? rozdra?nienie strony afryka?skiej jest asymetria w dyskusji. Przedmiotem rozmów na szczytach obu organizacji zawsze s? kraje afryka?skie, nigdy natomiast nie porusza si? europejskich problemów, takich jak Brexit lub traktowanie afryka?skich migrantów w pa?stwach cz?onkowskich UE.

Przebudzenie Europy

Elementy zawarte w deklaracji przyj?tej na ostatnim szczycie pojawiaj? si? de facto od momentu przyj?cia wspólnej strategii UE-Afryka dziesi?? lat temu.  Wspólna strategia Afryka–UE zosta?a przyj?ta w 2007 r. jako wyznacznik wzajemnych relacji. Uzgodni?y j? instytucje Unii Afryka?skiej i Unii Europejskiej oraz kraje cz?onkowskie obu organizacji. Strategia jest realizowana za pomoc? okresowych planów. W 2014 r. ustalono harmonogram prac na lata 2014–2017. Wskazuje on pi?? priorytetów i obszarów wspólnych dzia?a?: pokój i bezpiecze?stwo, demokracja, dobre rz?dy i prawa cz?owieka, rozwój cz?owieka, zrównowa?ony rozwój i integracja sprzyjaj?ca w??czeniu spo?ecznemu oraz integracja kontynentalna, a tak?e problemy  globalne i powstaj?ce. Obserwacja post?pów we wdra?aniu tych postanowie? prowadzi do wniosku, ?e wiele hase? nadal pozosta?o niezrealizowanych.

W dziedzinie pokoju i bezpiecze?stwa UE pozostaje kluczowym partnerem dla Afryki zarówno pod wzgl?dem wsparcia finansowego, jak i technicznego. Nadal jednak istniej? problemy zwi?zane ze z?o?ono?ci? i rozdrobnieniem europejskich systemów finansowania oraz brakiem zdolno?ci zarz?dzania zasobami ze strony UA. Poza tym, konieczno?? wzmocnienia afryka?skich struktur pokojowych wci?? wi??e si? z du?? zale?no?ci? UA od zewn?trznych ?róde? finansowania. Wspó?praca w dziedzinie praw cz?owieka i dobrych rz?dów zbyt cz?sto ogranicza si? do obserwacji wyborów w Afryce. Rozbie?no?ci w zakresie praw cz?owieka i mi?dzynarodowego wymiaru sprawiedliwo?ci w sprawach kar wzmacnia?y afryka?skie postrzeganie wspó?pracy jako jednokierunkowego dialogu. Podobnie dzia?o si? w przypadku mobilno?ci, migracji i zatrudnienia. Proponowane projekty by?y raczej wynikiem krótkotrwa?ego zainteresowania Europy. Brakowa?o w nich m.in. uwzgl?dnienia lokalnych potrzeb pa?stw afryka?skich. Z kolei w obszarze integracji spo?ecznej i kontynentalnej odnotowano wk?ad w konkretne osi?gni?cia, np. w handel i integracj? rynku [1].

W ostatnich latach stracili?my z oczu fakt, ?e problemy Afryki s? równie? problemami Europy. Nie jeste?my zwi?zani wy??cznie geografi?, ale tak?e wspólnymi interesami strategicznymi, g?ównymi wyzwaniami i mo?liwo?ciami, którymi musimy zaj?? si? wspólnie. Nadszed? czas, aby umie?ci? Afryk? na szczycie agendy UE – mówi? Antonio Tajani, Przewodnicz?cy Parlamentu Europejskiego

Kryzys migracyjny i rosn?ca dzia?alno?? gospodarcza w Afryce pa?stw azjatyckich, Turcji, czy Arabii Saudyjskiej, zmuszaj? stron? europejsk? do zmiany sposobu my?lenia. Obecnie oko?o 60% mieszka?ców Afryki, to ludzie poni?ej 25 roku ?ycia. Wielowymiarowe inwestycje na Czarnym L?dzie powinny zatem przyczynia? si? do poprawy jako?ci ?ycia, edukacji, czy warunków zatrudnienia w taki sposób, aby ci m?odzi ludzie mogli w przysz?o?ci wie?? godne ?ycie w krajach pochodzenia. Szacuje si? jednak, ?e w najbli?szych latach Europa nadal pozostanie miejscem, do którego b?d? emigrowa? Afrykanie, którzy w po?owie stulecia mog? stanowi? oko?o 25% ludno?ci ?wiata. UE powinna zatem przygotowa? plan na najbli?sze lata, aby w?a?ciwie odpowiedzie? na te zjawiska. Partnerstwo mi?dzy Afryk? a Europ? nie powinno ogranicza? si? do gaszenia po?arów, ale zamiast tego powinno budowa? d?ugoterminow?, konkretn? wizj? [2].

Afryka musi si? zmieni?

Programy i pieni?dze przekazywane przez UE nie przyczyni? si? do wyra?nej poprawy, je?eli w pa?stwach afryka?skich nie zostan? przeprowadzone odpowiednie reformy, o które od lat upominaj? si? europejscy przywódcy. Chodzi m.in. o walk? z korupcj?, ochron? praw cz?owieka, czy dzia?anie na rzecz zako?czenia konfliktów. W odpowiedzi na sankcje nak?adane przez UE na kraj naruszaj?cy te warto?ci, afryka?scy przywódcy pos?dzaj? Europejczyków o wprowadzanie nowej formy kolonializmu. Burundi wykorzysta?o ten argument, gdy w pa?dzierniku 2015 r. osoby powi?zane z rz?dem zosta?y oskar?one o podwa?anie zasad demokracji i naruszanie praw cz?owieka. Mo?na to uzna? za element pewnej gry, warto jednak zaznaczy?, ?e pozostali afryka?scy przywódcy rzadko wyra?aj? s?owa krytyki wobec takiego post?powania nie tylko w Burundi, ale równie? w innych pa?stwach Czarnego L?du. Niech?? UE do pog??biania wspó?pracy wzmaga tak?e wra?enie, ?e pa?stwa afryka?skie widz? w niej przede wszystkim ?ród?o pomocy finansowej. Niecierpliwo?? europejskich przywódców umacnia dodatkowo przekonanie o preferencyjnym traktowaniu Chin (które Afryka pochwali?a za wp?acenie miliona dolarów, podczas gdy UE po przekazaniu 20 milionów euro zosta?a skrytykowana za obni?anie wk?adu finansowego). Powodem takich sytuacji jest m.in. fakt, i? chi?ska pomoc rozwojowa, w odró?nieniu od UE, nie jest warunkowana przeprowadzeniem reform gospodarczych lub politycznych. Pieni?dze pochodz?ce z Chin s? zatem ?atwiej dost?pne, jednak?e takie podej?cie nie wspomaga kreowania warunków dla rozwoju w d?ugim terminie. Podobnie jak to, ?e cz??? ?rodków, zamiast realnie wspiera? rozwój, trafia do kieszeni lokalnych wata?ków.


[1] The Joint Africa-EU Strategy, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Zewn?trznej, 2017.

[2] W dniach 20-23 listopada br., przed szczytem UA-UE, Parlament Europejski zorganizowa? „Africa Week”, podczas którego komisje parlamentarne i delegacje uczestniczy?y w spotkaniach i debatach dotycz?cych aktualnych wyzwa? w relacjach UE z Afryk?. Zmiany demograficzne, konieczno?? tworzenia dobrych miejsc pracy oraz budowanie kompleksowego i wielowymiarowego partnerstwa by?y przedmiotem dyskusji Komisji ds. Zatrudnienia i Spraw Socjalnych i przedstawicieli Mi?dzynarodowej Organizacji Pracy, Banku ?wiatowego i Komisji Europejskiej.


Justyna Sikorska  – absolwentka historii (lic.) na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnie studiuje mi?dzynarodowe stosunki gospodarcze (studia magisterskie) na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Od 2014 r. dzia?a w Studenckim Kole Naukowym EUrope, w którym obecnie pe?ni funkcj? przewodnicz?cej. Otrzyma?a wyró?nienie za prac? licencjack? pt. „Wieczna przyja?? czy wieczne interesy? Relacje handlowe Wielkiej Brytanii z by?ymi obszarami kolonialnymi”.


Przeczytaj te?:
W. Gil, POLANDAFRICA: stan relacji gospodarczych Polski z pa?stwami afryka?skimi
B. Belica, Afryka?ski wyrzut sumienia ?wiata zachodniego
M. Makowska, #EU60: Czy UE nie chce ju? wi?cej migrantów?
Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

Brak komentarzy on "Unia Europejska – Unia Afrykańska: czas na reset"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *