Partnerstwo Wschodnie: próba nowego otwarcia?

477 0
JUSTYNA SIKORSKA

Zgodnie z zaleceniem Parlamentu Europejskiego, szczyt Partnerstwa Wschodniego (PW), który odby? si? 24 listopada 2017 r. w Brukseli, mia? zagwarantowa? przysz?o?ciowy charakter projektu i zapewni? nowe bod?ce do wspó?pracy. Przywódcy i reprezentanci pa?stw cz?onkowskich PW poparli przygotowany wcze?niej projekt 20 za?o?e? na 2020 rok, wspieraj?cy wzmocnienie instytucji i gospodarki, usprawnienie mobilno?ci oraz rozbudow? po??cze? transportowych i energetycznych mi?dzy pa?stwami regionu i Uni? Europejsk?. Armenia podpisa?a kompleksow? i pog??bion? umow? partnerstwa z UE, natomiast Gruzja, Ukraina i Mo?dawia opu?ci?y szczyt rozczarowane brakiem bliskiej perspektywy do??czenia do UE. Przywódcy unijni wys?ali swoim wschodnim partnerom jasny sygna?: b?dziemy rozwija? wspó?prac?, ale w dalszym ci?gu pozostaniecie s?siadami, nie cz?onkami rodziny.

Partnerstwo Wschodnie 3+2+1

Partnerstwo Wschodnie zosta?o zainaugurowane w 2009 r. z inicjatywy Polski i Szwecji. Program jest cz??ci? Europejskiej Polityki S?siedztwa i obejmuje sze?? pa?stw, b?d?cych niegdy? republikami Zwi?zku Radzieckiego: Armeni?, Azerbejd?an, Bia?oru?, Gruzj?, Mo?dawi? i Ukrain?. W grupie tej znajduj? si? pa?stwa, które bardzo ró?nie podchodz? do wspó?pracy w ramach Partnerstwa. Z jednej strony s? w niej pa?stwa, które blisko integruj? si? z UE: Ukraina, Gruzja i Mo?dawia. Z drugiej strony, autorytarne re?imy Bia?orusi i Azerbejd?anu stoj? od wielu lat na uboczu. Gdzie? pomi?dzy nimi lokuje si? Armenia, któr? wzgl?dy bezpiecze?stwa zmuszaj? do utrzymywania bliskich relacji z Federacj? Rosyjsk?.

Partnerstwo powsta?o w celu wspierania reform politycznych, spo?ecznych i gospodarczych w  krajach cz?onkowskich. Reformy te, z za?o?enia maj? zmierza? do post?puj?cej demokratyzacji i dobrych rz?dów, bezpiecze?stwa energetycznego, ochrony ?rodowiska oraz rozwoju spo?ecznego i gospodarczego. U jego podstaw le?a?a jedna fundamentalna obietnica – otwarcie dla tych pa?stw wspólnego rynku. Nie cz?onkostwo w UE, ale w d?u?szej perspektywie swoboda przep?ywu towarów, us?ug, ludzi i kapita?u. Z uwagi na fakt, i? Partnerstwem Wschodnim obj?tych zosta?o sze?? krajów o zró?nicowanej sytuacji, UE traktuje je w zindywidualizowany sposób. Wiele zale?y od inicjatywy samych pa?stw, ich zaanga?owania we wspó?prac? z UE, wdra?ania zalecanych reform i standardów europejskich.

Cz?onkostwo w UE? Jeszcze nie teraz

Zarówno w?ród pa?stw Partnerstwa Wschodniego, jak i UE, nie ma zgody, co do kszta?tu zwi?zku ??cz?cego obie strony. W?ród wschodnich partnerów Gruzja, Mo?dawia i Ukraina chc? ostatecznie przyst?pi? do UE. Uzale?niona od Rosji Armenia oraz w?adze Azerbejd?anu i Bia?orusi nie maj? takich ambicji.

Pa?stwa cz?onkowskie UE wywodz?ce si? z Europy ?rodkowej i Pó?nocnej widzia?y w projekcie wzmocnienie niezale?no?ci i demokracji swoich s?siadów, zarówno jako pozytywn? rzecz sam? w sobie, jak i istotne zabezpieczenie przed Rosj?. Dla pa?stw tzw. starej Unii partnerstwo by?o w najlepszym wypadku nieistotne, poniewa? bardziej interesowa? je rejon Morza ?ródziemnego. Partnerstwo by?o równie? w przesz?o?ci postrzegane przez niektóre kraje, jako przeszkoda dla wzmocnienia stosunków z Rosj?.

Jeszcze niedawno ukrai?scy dyplomaci przestrzegali, ?e prezydent Petro Poroszenko nie b?dzie obecny na szczycie Partnerstwa Wschodniego w Brukseli lub nie poprze ko?cowej deklaracji, je?eli nie znajdzie si? w niej obietnica otwartych drzwi do akcesji Ukrainy oraz innych zainteresowanych krajów obj?tych programem. Opór kluczowych krajów UE (m.in. Francji, Niemiec, W?och i Hiszpanii) wobec rozszerzania Unii na wschód – nawet w d?u?szej perspektywie – okazuje si? tak stanowczy, ?e zrezygnowano z tego dyplomatycznego szanta?u.

Je?li pytacie mnie, czy Europa powinna przyj?? nowych cz?onków jutro, mówi? nie. By? mo?e pojutrze, ale nie dzi?. W?a?nie wychodzimy z brexitu, powinni?my rozwi?za? problemy wewn?trz (…), dopiero pó?niej mo?emy dyskutowa? o rozszerzeniu. ­powiedzia? przed rozpocz?ciem szczytu premier Luksemburga, Xavier Bettel.

Pakiet pocieszenia

Unijni przywódcy nie daj? obecnie wschodnim s?siadom wielkich nadziei na cz?onkostwo. W zamian rozwa?a si? wprowadzenie atrakcyjnego, bardziej d?ugoterminowego modelu „Partnerstwa Wschodniego+” dla krajów stowarzyszonych, które osi?gn??y istotne post?py we wdra?aniu reform. W rezolucji wymieniono liczne korzy?ci, jakie pa?stwa te mog?yby czerpa? w ramach nowej wersji projektu. Wskazuje si? mi?dzy innymi: przyst?pienie do unii celnej, unii energetycznej, strefy Schengen, czy zwi?kszanie dost?pu do unijnego rynku wewn?trznego. Wprowadzenie tego programu mo?e rekompensowa? brak perspektywy cz?onkostwa w UE. B?dzie to równie? formalne potwierdzenie istniej?cego de facto podzia?u na znajduj?ce si? poziom wy?ej pa?stwa zainteresowane integracj? z UE i pa?stwa, które takich aspiracji nie przejawiaj?.

Porzu?cie marzenia

Cz??? pa?stw Partnerstwa Wschodniego chcia?oby otrzyma? klarowny przekaz, ?e po spe?nieniu odpowiednich wymaga?, zostan? w przysz?o?ci zaproszone do Brukseli jako cz?onkowie Unii. Jednak?e obserwacja zaanga?owania poszczególnych krajów UE w podtrzymywanie tego projektu nie pozostawia z?udze?, ?e wschodni s?siedzi powinni na razie skoncentrowa? si? na uzyskaniu najlepszych mo?liwych warunków wspó?pracy w ramach istniej?cego programu. Niektórzy przywódcy pa?stw unijnych nie pojawiaj? si? nawet na szczytach dotycz?cych Partnerstwa Wschodniego, wysy?aj?c w zast?pstwie ministrów spraw zagranicznych. Na szczycie w Brukseli Cypr reprezentowa? szef resortu zdrowia. Podzia? w kwestii znaczenia polityki wschodniej jest widoczny w UE od inauguracji programu osiem lat temu, a prze?omu na razie nie b?dzie.

Photo source: Wikimedia Commons


Justyna Sikorska absolwentka historii (lic.) na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnie studiuje mi?dzynarodowe stosunki gospodarcze (studia magisterskie) na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Od 2014 r. dzia?a w Studenckim Kole Naukowym EUrope, w którym obecnie pe?ni funkcj? przewodnicz?cej. Otrzyma?a wyró?nienie za prac? licencjack? pt. „Wieczna przyja?? czy wieczne interesy? Relacje handlowe Wielkiej Brytanii z by?ymi obszarami kolonialnymi”.


 

Przeczytaj te?:
M. KUBIAK,Armenia: Ostatnia prosta przed kwietniowymi wyborami parlamentarnymi
J. WRÓBEL, Gruzi?ska ruletka: polityczne zawirowania na pi?? miesi?cy przed wyborami
A. S?K, Ukraina znowu na rozdro?u, czyli „Co z t? Ukrain??” 2
A. S?K, EPS – Europejski PROBLEM S?siedztwa

 

Polecamy równie? :
B. Marcinkowska, Is the European Neighbourhood Policy a Way to Prepare Countries to the Full Integration with the EU or a Way to Replace the Integration by Something Smoother? The Case of Ukraine (Biuletyn Analiz CIM no 3/2014)

Brak komentarzy on "Partnerstwo Wschodnie: próba nowego otwarcia?"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *