Układ nie całkiem idealny: porozumienie UE – Turcja w sprawie kryzysu uchodźczego

946 0
MARTA MAKOWSKA

Min?? zaledwie tydzie? od podpisania porozumienia w sprawie kryzysu uchod?czego pomi?dzy Uni? Europejsk? a Turcj?, a ju? pojawi?y si? pierwsze problemy. Urz?d Wysokiego Przedstawiciela Narodów Zjednoczonych ds. Uchod?ców (UNHCR) oraz szereg organizacji pozarz?dowych (m.in. Amnesty International, ameryka?ska International Rescue Committee oraz Lekarze bez Granic) ograniczy?y dzia?alno?? na greckich wyspach na znak krytyki wobec nowo wprowadzonych procedur, które ich zdaniem naruszaj? podstawowe prawa uchod?ców i zmieniaj? status o?rodków recepcyjnych w o?rodki detencyjne. Czy umowa z Turcj? warta jest cz??ciowej utraty reputacji?

5 lat wojny w Syrii. Gar?? faktów

Zgodnie z danymi Wysokiego Przedstawiciela Narodów Zjednoczonych ds. Uchod?ców (UNHCR) do samej Grecji od pocz?tku 2015 roku przyby?o przesz?o milion osób ubiegaj?cych si? o otrzymanie statusu uchod?cy. W przewa?aj?cej wi?kszo?ci byli to obywatele Syrii, Afganistanu oraz Iraku. Najnowsze statystyki wskazuj?, ?e w?ród przybyszy 60% stanowi? kobiety i dzieci. To istota zmiana tendencji migracyjnych w porównaniu z danymi z po?owy zesz?ego roku, kiedy UNHCR poda?o, ?e blisko 75% przybyszy to pe?noletni m??czy?ni.

22094354393_efe9c82e2a_z

Najliczniejsz? procentowo grup? uchod?ców nap?ywaj?cych do Europy stanowi? Syryjczycy, czego przyczyn? jest trwaj?ca nieprzerwalnie od pi?ciu lat wojna domowa, która zmusi?a ju? ponad 4,6 miliona obywateli do opuszczenia terytorium kraju (Syria w przeddzie? wojny liczy?a oko?o 22 milionów obywateli), a ponad 6,6 miliona sk?oni?a do opuszczenia swojego miejsca zamieszkania, ale w granicach kraju (takie osoby nazywa si? internally displaced persons). Dodaj?c te dwie liczby ?atwo mo?na obliczy?, ?e ju? ponad po?owa obywateli Syrii przebywa obecnie poza swoimi domami.

Wi?kszo?? z uciekinierów, którzy opu?cili Syri? zatrzyma?o si? w s?siednich krajach: Turcji, Libanie oraz Jordanii, które, wed?ug dost?pnych danych, goszcz? na swoim terytorium odpowiednio: 2 715 000, 1 000 000 oraz 630 000 zarejestrowanych uciekinierów z Syrii. To s? oficjalne statystyki, jednak uwa?a si?, ?e w samym Libanie co najmniej 500 000 osób nie zarejestrowa?o si? w odpowiednich placówkach w obawie przed reperkusjami ze strony re?imu Baszara al-Assada. Obawy nale?y uzna? za uzasadnione (do pewnego stopnia), zwa?ywszy na fakt, ?e syryjski rz?d utrzymuje wci?? ?ywe dyplomatyczne relacje z w?adzami w Libanie. Szacuje si?, ?e co czwarty mieszkaniec Libanu jest obecne Syryjczykiem/Syryjk?. W Jordanii sytuacja wygl?da tylko odrobin? „lepiej” –  jedna na sze?? osób pochodzi z tego kraju.

Turecka karta przetargowa

Turcja jest obecnie globalnym liderem pod wzgl?dem liczby uchod?ców przebywaj?cych na jej terytorium. Sytuacja gospodarcza oraz rozmiar kraju umo?liwi?y zno?ne warunki pobytu dla wielu uciekinierów, zdecydowanie lepsze ni? te, które mog? zapewni? niewielkie pa?stwa, takie jak Jordania i Liban. Niemniej, brak mo?liwo?ci podj?cia legalnego zatrudnienia, brak dost?pu do kszta?cenia i niepewna przysz?o?? sk?oni?y spor? cz??? z przesz?o dwóch i pó? miliona Syryjczyków przebywaj?cych poza specjalnymi obozami dla uchod?ców (szacuje si?, ?e nieca?e 300 000 Syryjczyków mieszka w tych obozach na terytorium Turcji) do nielegalnego przekroczenia granicy z Grecj? – cz?onkiem strefy Schengen), co daje im mo?liwo?? dalszej podro?y w kierunku najbardziej po??danych destynacji: Niemiec, Szwecji i W?och (w tych krajach z?o?ono najwi?cej aplikacji o status uchod?cy w 2015 roku).

Jak podaje Frontex (Europejska Agencja Zarz?dzania Wspó?prac? Operacyjn? na Zewn?trznych Granicach Pa?stw Cz?onkowskich Unii Europejskiej), w czwartym kwartale 2015 roku zarejestrowano blisko milion nielegalnych prób pokonania granicy zewn?trznej UE. W ponad 97% przypadków odby?y si? one za po?rednictwem dwóch szlaków: wschodnio-?ródziemnomorskiego oraz Zachodnich Ba?kanów.

Od momentu dostrze?enia kryzysu uchod?czego przez UE w kwietniu zesz?ego roku, Turcja przygl?da?a si? poczynaniom europejskich polityków ze spokojem. Tu? przed listopadowym szczytem pa?stw grupy G-20 w Antalyi, prezydent Erdo?an nie stroni? od ostrych s?ów krytyki wobec Europy mówi?c, ?e nieudolna odpowied? na kryzys uchod?czy doprowadzi?a do ?mierci wielu bezbronnych ludzi na Morzu ?ródziemnym. Jego wytrwa?o?? i brak pochopnych politycznych decyzji w kwestii nap?ywaj?cych do kraju przybyszów wkrótce mia?y si? op?aci?. Jeszcze pod koniec roku przywódcy UE i Turcji ustalili ramy wspó?pracy, z których korzy?ci mia?y p?yn?? dla obu stron porozumienia.

22816295053_525656c870_z

Dlaczego UE tak bardzo potrzebuje Turcji?  

Kryzys to s?owo, które ju? na sta?e wpisa?o si? do s?ownika unijnych poj??. Nie zd??ywszy si? jeszcze pozbiera? po widmie Grexitu i drako?skiej terapii szokowej zaserwowanej gospodarce przez mi?dzynarodowych ekspertów, Grecja musia?a zmierzy? si? z kolejnym wyzwaniem. Wzmo?ony od kwietnia nap?yw osób nielegalnie przekraczaj?cych granic? morsk? sparali?owa? dotychczasowy system kontroli granic oraz europejski system azylowy. Chocia? tak powa?nego w swym przebiegu kryzysu mo?na by?o pewnie unikn?? zawczasu, europejscy liderzy postanowili czeka? na dalszy rozwój wydarze? nie ustalaj?c, poza ogólnymi deklaracjami i kierunkami planowanych zmian, ?adnych wi???cych decyzji do wdro?enia w trybie natychmiastowym. Greck? reakcj? by?o wi?c do pewnego stopnia nieutrudnianie nowoprzyby?ym uchod?com dalszej podró?y na pó?noc, co mia?o zmotywowa? przywódców UE do wi?kszej solidarno?ci.

Ta terapia szokowa ze strony rz?du Tsiprasa nie zosta?a dobrze przyj?ta przez wszystkie pa?stwa cz?onkowskie. O ile Kanclerz Angela Merkel zadeklarowa?a pod koniec sierpnia, ?e Niemcy s? gotowe przyj?? wszystkich potrzebuj?cych pomocy, o tyle prezydent W?gier wykorzysta? dogodny politycznie moment na budow? wysokiego na cztery metry p?otu granicznego z Serbi? oraz Chorwacj?, którym ograniczy? znacz?co nielegalny przep?yw osób i umocni? swoje poparcie polityczne wewn?trz kraju. Jednostronne decyzje kilku krajów cz?onkowskich znajduj?cych si? na szlaku migracyjnym uchod?ców oraz pozosta?ych migrantów spoza Europy pog??bia?y impas na szczeblu unijnym do tego stopnia, ?e przeg?osowany we wrze?niu ubieg?ego roku kwalifikowan? wi?kszo?ci? g?osów w Radzie UE system dobrowolnej relokacji 160 000 uchod?ców (relokacja oznacza przyj?cie na terytorium danego pa?stwa osoby przebywaj?ce ju? na terenie UE, w tym wypadku w Grecji oraz we W?oszech) zosta? zrealizowany zaledwie w 0,4% (na dzie? 03.03.2016r. pa?stwa przyj??y ??cznie 660 osób).

To g?ównie Niemcy, wyci?gaj?c wnioski na podstawie kolejnych niekoniecznie udanych unijnych szczytów, wysz?y z inicjatyw? zawarcia porozumienia z Turcj?. Logika tej koncepcji brzmia?a nast?puj?co: je?eli wspó?praca mi?dzyrz?dowa pomi?dzy krajami UE nie jest w stanie efektywnie zmierzy? si? z trwaj?cym kryzysem, nale?y zasi?gn?? pomocy w kraju, który posiada realne instrumenty, ?eby znacz?co ograniczy? nap?yw przybyszów. Porozumienie musia?o w swojej formie zagwarantowa? rozwi?zania dla trzech najwa?niejszych spraw, co do których w Europie uda?o si? osi?gn?? porozumienie:

  • Ograniczenie liczby osób przybywaj?cych w sposób nielegalny do Grecji (a w konsekwencji do ca?ej Europy)
  • Zwalczenie rosn?cej w si?? siatki przemytników ludzi, którzy przyczynili si? do utrzymania wzrostowej tendencji nielegalnej migracji do UE
  • Skuteczna ochrona granic zewn?trznych UE maj?ca na celu utrzymanie strefy Schengen

W d?u?szej perspektywie nieskoordynowane dzia?ania pa?stw cz?onkowskich  przyczyni?yby si? najprawdopodobniej do dalszej erozji strefy Schengen, a tak?e wzrostu poparcia dla antyimigracyjnych ruchów politycznych w wielu krajach.

1 do 1 ? win – win

Turcja wykorzysta?a moment europejskiej bezradno?ci i wysz?a z propozycj? zak?adaj?c? mocno przyspieszony kurs integracji z UE. Strony porozumienia, w zamian za zawrócenie ka?dego nielegalnie podró?uj?cego do Grecji imigranta, mia?y doprowadzi? do jak najszybszego zniesienia wiz dla Turków przybywaj?cych do Unii oraz do otwarcia nowych rozdzia?ów negocjacyjnych w procesie akcesyjnym. Ten polityczny gest stworzony dla elektoratu AKP (rz?dz?cej od 2002r. Partii Sprawiedliwo?ci i Rozwoju) wywo?a? szereg gwa?townych reakcji nie tylko wewn?trz Europy, ale i w samej Turcji. Najwi?kszymi przegranymi po wdro?eniu bardzo biznesowej umowy pomi?dzy pa?stwami liberalnej demokracji, a pogr??aj?cej si? coraz bardziej w autorytarnych rz?dach Erdo?ana Ankarze byliby ci Turcy, którzy od lat walcz? o poszanowanie praw cz?owieka i równe traktowanie wzgl?dem prawa wzorem najwy?szych europejskich standardów.

Ostateczny tekst porozumienia ewoluowa? na przestrzeni ostatnich tygodni, osi?gaj?c form? akceptowaln? przez wszystkie strony w dniu 18 marca. Czo?owi unijni urz?dnicy: Donald Tusk oraz Jean-Claude Juncker podkre?lali znaczenie tego ‘historycznego momentu’ dla rozwi?zania kryzysu uchod?czego w Europie. Czy jednak mieli racj??

Je?eli rozpatrywa? umow? pod k?tem trzech fundamentalnych za?o?e?, które ma spe?ni?, to prawdopodobnie sukces zostanie osi?gni?ty tylko do pewnego stopnia. Natychmiastowym nast?pstwem wprowadzenia umowy w ?ycie (nast?pi?o to z dniem 21 marca) b?dzie zdecydowana redukcja liczby uchod?ców nap?ywaj?cych do Grecji. Wi?cej w?tpliwo?ci budzi natomiast skuteczne rozwi?zanie problemu siatek przemytniczych, które najpewniej dostosuj? si? do nowych realiów i zdywersyfikuj? ?cie?ki nielegalnych przepraw do Europy zarówno drog? morsk?, jak i l?dow?. Kwestia skutecznej ochrony granic zewn?trznych rodzi kolejne pytania, zw?aszcza w kontek?cie ostatnich zamachów w Brukseli. Je?eli w perspektywie najbli?szych tygodni Turcja ma rozpocz?? proces kontrolowanego przesiedlania do Europy Syryjczyków przebywaj?cych obecnie w tureckich obozach dla uchod?ców (w ramach uzgodnionego mechanizmu „1 do 1” – czyli za ka?dego zawróconego na granicy i odes?anego do Turcji przybysza UE przyjmie jednego uchod?c?), nale?y liczy? si? z kolejnymi problemami politycznymi wewn?trz wspólnoty. Nie ustalono bowiem jeszcze, które pa?stwa przyjm? uchod?ców, a sposób weryfikacji personaliów tych osób budzi powa?ne w?tpliwo?ci ze strony cz??ci europejskich przywódców, zw?aszcza tych z Europy wschodniej. Je?eli, ?ladem premier Beaty Szyd?o (która powiedzia?a w ?rod?, ?e po zamachach w Brukseli Polska obecnie nie mo?e przyj?? ?adnych imigrantów) pójd? kolejne pa?stwa, jest wielce prawdopodobne, ?e do dyskusji powróci kwestia tzw. ma?ej strefy Schengen, któr? utworzy koalicja pa?stw-wolontariuszy, gotowych  i  przygotowanych do podj?cia odwa?nych decyzji politycznych na rzecz przyj?cia do siebie uchod?ców.

Umowa Unii Europejskiej z Turcj? na obecnym etapie rozwoju kryzysu uchod?czego jest najprawdopodobniej niezb?dna, nie jest jednak wystarczaj?ca. Krótkoterminowy spadek nielegalnych przekrocze? granic zewn?trznych UE obkupiony pot?pieniem ze strony licznych organizacji charytatywnych oraz najwa?niejszej ?wiatowej agendy nios?cej pomoc uchod?com – UNHCR, nie b?dzie trwa? wiecznie. Nie wiadomo równie?, czy w d?u?szej perspektywie porozumienie b?dzie wype?niane zgodnie z za?o?eniami przez obie strony. Gdyby nie uda?o si? go utrzyma?, Unia Europejska powróci do punktu wyj?cia.

Prognozy wskazuj?, ?e kolejne 3-4 miliony osób z Bliskiego Wschodu b?dzie w najbli?szych latach próbowa?o przemie?ci? si? do Europy. Warto pami?ta?, ?e te szacunki nie uwzgl?dniaj? nowych potencjalnych ?róde? uchod?ców, na wypadek wybuchu kolejnych konfliktów na Bliskim Wschodzie lub w innych regionach ?wiata.

Pewne rozlu?nienie w gronie europejskich decydentów, które nast?pi?o po zawarciu porozumienia z Turcj? powinno da? do my?lenia. Europejski system azylowy wymaga natychmiastowych reform. Brakuje tak?e strategii legalnych kana?ów migracyjnych dla przybyszy, którzy z racji nieub?aganych zmian demograficznych na (nomen omen) Starym Kontynencie b?d? coraz bardziej potrzebni do utrzymania obecnego poziomu funkcjonowania gospodarek. Pewne jest, ?e sytuacja mi?dzynarodowa wymaga dzi? zdecydowanie odwa?niejszej polityki migracyjnej ni? ta, spod znaku ochrony granic zewn?trznych.


Zdj?cie u?yte w artykule: EU-Turkey Summit, EEAS,  CC BY-NC 2.0
oraz Uchod?cy przybywaj?cy do Grecji
, CAFOD, CC BY-NC-ND 2.0


Przeczytaj te?:
A. Biernacka-Rygiel, Kryzys migracyjny: jakie rozwi?zania dla Grecji?
J. To?czyk, Jak kryzys migracyjny wp?ynie na scen? polityczn? w Niemczech?
M. Makowska, Waga ludzkiego ?ycia w politycznej grze Europy
M. Russjan, Polityka UE wobec uchod?ców – analiza dotychczasowego podej?cia
P. Wojciechowska, Na po?udnie od Lampedusy – Libia, pa?stwo upad?e (?)

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t difficult for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat varied troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently either adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also confidential ergo of it’s active element. While the medicine is credited with nerve hurt, it can also cause sexual frustration. The most common potentially serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your soundness care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

The following two tabs change content below.

Marta Makowska

Marta Makowska -€“ doktorantka na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Magister politologii Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ. Przez ponad trzy lata działaczka Koła Studentów Stosunków Międzynarodowych UJ. Stypendystka programu Erasmus w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu (Sciences Po Paris). Absolwentka studiów podyplomowych „Akademia Menedżerów III Sektora” z zakresu zarządzania NGO w Collegium Civitas w Warszawie. Obszary zainteresowań: Bliski Wschód i Afryka Północna, Unia Europejska, Turcja, Francja, wybrane aspekty filozofii XX wieku. kontakt: marta.makowska(at)centruminicjatyw.org

Brak komentarzy on "Układ nie całkiem idealny: porozumienie UE – Turcja w sprawie kryzysu uchodźczego"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *