Antykorupcyjne protesty w Rumunii

796 0
KINGA JAROMIN

16406542_10156152433064815_2163357284803967499_nProblem korupcji w Rumunii jest powszechny do tego stopnia, ?e na arenie mi?dzynarodowej, a przynajmniej w Unii Europejskiej, ten kraj niemal jednoznacznie kojarzy si? z tym zjawiskiem. Jednak w ci?gu kilku ostatnich lat, za spraw? urz?du Direc?ia Na?ional? Anticorup?ie (DNA), bezpardonowa walka z korupcj? sta?a si? wa?n? cech? Rumunii i pozwoli?a na popraw? wizerunku za granic?. Szczególnie po dymisji premiera Victora Ponty w 2015 roku i powo?aniu rz?du technicznego Daciana Ciolo?a wydawa?o si?, ?e kraj jest na dobrej drodze do oczyszczenia szczytów w?adzy z korupcji politycznej. By?o tak a? do ko?ca stycznia 2017 r., kiedy to zasz?y zmiany, które jak twierdz? eksperci i przedstawiciele UE mog?y zawróci? Rumuni? ze szlaku reform i walki z korupcj?. Co wi?cej, zmiany te zafundowa? Rumunom rz?d wybrany zaledwie miesi?c wcze?niej i to z wysokim poparciem.

?a?oba i z?o??

Victor Ponta, premier wywodz?cy si? z Partii Socjaldemokratycznej, sam zamieszany w skandale korupcyjne d?ugo utrzymywa? si? na stanowisku, nie zgadzaj?c si? na dymisj? nawet w obliczu powa?nych oskar?e? DNA, jak równie? po udowodnieniu mu plagiatu doktoratu. Ust?pi? dopiero po protestach wywo?anych tragedi? w klubie Colectiv w Bukareszcie, kiedy to w wyniku po?aru zgin??y dziesi?tki m?odych ludzi. Wstrz?s, jaki wywo?a? ten po?ar, spowodowa? liczne protesty przeciwko w?adzy, bo szybko sta?o si? jasne, ?e klub, mimo braku odpowiednich ?rodków bezpiecze?stwa móg? funkcjonowa? dzi?ki powszechnemu korupcyjnemu systemowi, w którym ?apówki z powodzeniem zast?puj? gwarancje bezpiecze?stwa. W?a?ciciele klubu dobrowolnie poddali si? karze, a pomoc poszkodowanym i rodzinom ofiar wywo?a?a pot??ne poczucie solidarno?ci. Tragedia sta?a si? symbolem rumu?skich problemów i wydawa?o si?, ?e tym razem dosz?o do prze?omu, który doprowadzi do zmiany mentalno?ci i jeszcze bardziej bezkompromisowej walki z korupcj?. Rz?d Ponty zosta? zast?piony przez techniczny rz?d Daciana Ciolo?a, który wspiera? walk? DNA z korupcj?.

Zaskakuj?cy wynik wyborów

Sytuacja uleg?a zmianie w wyniku wyborów w grudniu 2016 roku, które z wysok? przewag? wygra?a Partia Socjaldemokratyczna (46%, druga Partia Liberalna uzyska?a ok. 20%). Wynik ten zaskoczy? wielu obserwatorów, tym bardziej ?e Socjaldemokraci (SPD) zostali doprowadzeni do zwyci?stwa przez swojego lidera, Liviu Dragnea, na którym ci??y wyrok w zawieszeniu za oszustwa wyborcze. Ten fakt spowodowa? powa?ny kryzys mi?dzy przysz?ym jeszcze rz?dem a prezydentem Klausem Iohannisem, który od pocz?tku zapowiada?, ?e nie desygnuje na premiera osoby prawomocnie skazanej przez s?d. Cho? Socjaldemokraci nie byli z tego faktu zadowoleni, to rumu?ski system polityczny zapewnia prezydentowi t? prerogatyw? i nie by?o sposobu na zablokowanie decyzji Iohannisa. Liviu Dragnea zdecydowa? si? w zwi?zku z tym zaproponowa? kandydatur? swojej bliskiej wspó?pracownicy, Sevil Shhaideh, wywodz?cej si? z tatarskiej spo?eczno?ci. ?wiat obieg?a informacja, ?e w Rumunii stanowisko premiera mo?e obj?? po raz pierwszy w historii kobieta, a w dodatku muzu?manka. Ta historia zosta?a szybko przeinaczona przez europejskie i ?wiatowe media, które stawia?y Rumuni? za wzór w kontek?cie wzrostu poparcia dla partii skrajnie prawicowych. Ostatecznie Shhaideh równie? nie uzyska?a nominacji, czego powodem by?y podejrzewane zwi?zki jej m??a, Syryjczyka, z prezydentem Syrii Baszszarem al-Asadem. Kolejna nominacja Partii Demokratycznej zosta?a zaakceptowana przez prezydenta i premierem Rumunii zosta? Sorin Grindeanu, 44-letni polityk i by?y minister ds. ??czno?ci i spo?ecze?stwa informacyjnego.

Koniec skutecznej walki z korupcj??

Jednak wydaje si?, ?e Liviu Dragnea nie zrezygnowa? z aspiracji do obj?cia stanowiska premiera kraju. Skoro prezydent Iohannis jasno zadeklarowa?, ?e nie desygnuje na to stanowisko osoby skazanej prawomocnym wyrokiem, Partia Socjaldemokratyczna zdecydowa?a si? przyj?? rozwi?zanie, które pozwoli?oby na anulowanie wyroku swojego lidera. Ju? w pierwszym miesi?cu rz?dzenia w kontrowersyjnych okoliczno?ciach (szybko, bez konsultacji i w ?rodku nocy) koalicja Partii Socjaldemokratycznej i ALDE (Unia Libera?ów i Demokratów) przyj??a pilne rozporz?dzenie, które opiera?o si? na wprowadzeniu amnestii dla wszystkich osób skazanych na kar? do pi?ciu lat pozbawienia wolno?ci, z wy??czeniem najci??szych przest?pstw. Ponadto nowe prawo wprowadza?o zmiany w sposobie interpretowania zachowa? korupcyjnych w?ród urz?dników pa?stwowych poprzez dekryminalizacj? zaniedbania sprawowania urz?du publicznego, z?agodzenie definicji konfliktu interesów oraz cz??ciow? dekryminalizacj? nadu?ycia urz?du publicznego. Szczególnie g?o?ne sta?o si? postanowienie, ?e za przest?pstwo uznawane s? tylko te dzia?ania, w wyniku których skarb pa?stwa poniós? straty ponad ok. 45 tys. euro. Jako ?e samemu liderowi PSD grozi kolejny wyrok, tym razem w sprawie o fikcyjne zatrudnienie dwóch dzia?aczy partyjnych w samorz?dzie, przez co narazi? pa?stwo na strat? ok. 24 tys. euro, dla wielu Rumunów sta?o si? jasne, ?e nowe rozporz?dzenie ma za zadanie s?u?y? skorumpowanym politykom, a nie z?agodzi? sytuacj? systemu penitencjarnego, jak przekonywa?a koalicja rz?dz?ca.

Najwi?ksze protesty po 1989 roku

Rz?d zapewne uzna?, ?e po wygraniu wyborów z tak znacz?c? przewag? b?dzie mia? woln? r?k?, a przyj?te zmiany zostan? zaakceptowane bez wi?kszych problemów. Jednak Rumuni, wyczuleni na problem korupcji i wzmocnieni sukcesami masowych protestów z poprzednich lat (np. tych, które obali?y premiera Pont?) wyszli na ulice, aby da? upust swojej furii. Protesty nie maj? oficjalnego organizatora, uczestnicy umawiaj? si? poprzez media spo?eczno?ciowe, co ju? wielokrotnie sprawdzi?o si? w Rumunii. Nie bez znaczenia jest te? postawa prezydenta Klausa Iohannisa, który ostro sprzeciwia si? dzia?aniom rz?du i swoim autorytetem popiera protestuj?cych.

Przyk?adowe wydarzenie FB nawo?uj?ce do protestów przeciwko rz?dowi; Photo : Facebook

Obserwatorzy s? zgodni, ?e mamy do czynienia z najliczniejszymi protestami od momentu upadku re?imu Ceau?escu, co jest o tyle interesuj?ce, ?e niektórzy cz?onkowie Partii Socjaldemokratycznej w?a?nie z tego re?imu si? wywodz?, a cz?onkiem honorowym partii jest Ion Iliescu, by?y wspó?pracownik dyktatora, a potem prezydent kraju po obaleniu re?imu komunistycznego. Wed?ug ró?nych danych na ulicach Bukaresztu protestowa?o 150 – 200 tys. osób, a w ca?ym kraju nawet 300 tys. Demonstranci postawili sobie za cel zmuszenie rz?du do odwo?ania przyj?tych zmian i mimo ?e cel ten osi?gn?li (5 lutego rz?d wyda? kolejne rozporz?dzenie anuluj?ce przyj?te wcze?niej zmiany), to brak zaufania i obawa przed kolejn? prób? ograniczenia walki z korupcj? (podobne rozwi?zanie ma by? poddane pod obrady parlamentu) zatrzyma?y t?umy na ulicach najwi?kszych rumu?skich miast. Demonstranci nawo?uj? do dymisji rz?du, co jednak b?dzie trudne z powodu niedawnych wyborów i pot??nego kapita?u politycznego, który uzyska?a w nich PSD.

***

Cho? Sorin Grindeanu stara? si? broni? stanowiska swojego rz?du, to nie móg? liczy? na poparcie decyzji, która zosta?a skrytykowana m.in. przez DNA, Najwy?sz? Rad? S?downicz? oraz Prokuratur? Generaln?, a tak?e przedstawicieli Unii Europejskiej. W zwi?zku z tym, nawet je?li przyj?te zmiany zosta?y zniesione, nowy rz?d podburzy? zaufanie obywateli i partnerów do rumu?skiego zaanga?owania do walki z korupcj? psuj?c ci??ko budowany pozytywny wizerunek kraju. W dodatku istnieje szansa, ?e podobne zmiany w prawie zostan? przyj?te przez parlament, co nada im wi?ksz? legitymacj?. Z drugiej strony, sami Rumuni s? dumni ze swojej reakcji, dziel?c si? w mediach spo?eczno?ciowych zdj?ciami ukazuj?cymi skal? protestów z has?em „Europo, tak w?a?nie walczy si? o swoje warto?ci!”. Jest zatem nadzieja, ?e obecna sytuacja to tylko kolejny krok w walce Rumunii z korupcj?, a mobilizacja spo?ecze?stwa gwarantuje, ?e powrót do poprzedniego stanu b?dzie niemo?liwy.


Przeczytaj te?
K. Jaromin, Rumunia: Czy zmiana systemu jest mo?liwa?
K. Jaromin, Walka z korupcj? w Rumunii – mission impossible?
K. Jaromin, Rumunia i NATO – wi?ksze zaanga?owanie, rosn?ce zobowi?zania
K. Jaromin, Co naprawd? dzieje si? w Mo?dawii?

 

 

 

The following two tabs change content below.

Kinga Jaromin

Kinga Jaromin Członek CIM, absolwentka Centrum Europejskiego UW ze specjalizacją polityka zagraniczna UE. Wolontariuszka EVS w Republice Mołdawii (2014), dziennikarka EurActiv.pl (2015) oraz stażystka think tanku Romanian Center for European Policies w Bukareszcie (2015). Interesuje się polityką wschodnią UE oraz sprawami wewnętrznymi krajów Europy Wschodniej.

Brak komentarzy on "Antykorupcyjne protesty w Rumunii"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>