Walka z korupcją w Rumunii – mission impossible?

1990 3
KINGA JAROMIN

rumunia_pontaCzego mo?e spodziewa? si? Rumun ogl?daj?c wieczorne wiadomo?ci? Zdecydowanie nowych nazwisk zamieszanych w afery korupcyjne, bo ka?dy dzie? przynosi kolejne aresztowania i zarzuty, nawet wobec osób na najwy?szych szczeblach w?adzy. Sebastian Ghi?? – pose? i by?y mer miasta Ploie?ti, Gheorghe  ?tefan, polityk i by?y mer miasta Piatra Neam?, Nicolae Io?cu – prezydent Rady Miejskiej miasta Arad – to tylko kilka nazwisk „ofiar” wojny z korupcj?, które pojawi?y si? w ci?gu kilku dni, a g?ówn? informacj? ostatniego miesi?ca sta?o si? postawienie w stan oskar?enia samego premiera, Victora Ponty. Wydaje si?, ?e wkrótce pojawi? si? kolejne nazwiska, bo Direc?ia Na?ional? Anticorup?ie (DNA) nie traci czasu i nawet w „sezonie ogórkowym” czy?ci rumu?skie elity z korupcji, zyskuj?c spo?eczny aplauz. W tym „jednym z najbardziej skorumpowanym krajów UE” (jak cz?sto potocznie, ale i w ?rodowiskach eksperckich okre?lana bywa Rumunia, „króluj?ca” w europejskich rankingach korupcji wraz z Bu?gari?[1]) taki obrót spraw jeszcze niedawno by? nie do pomy?lenia. Tajemnic? poliszynela by?a sk?onno?? rumu?skich (i nie tylko) polityków do przyjmowania nielegalnych korzy?ci maj?tkowych, ale tak naprawd? nikt nie liczy?, ?e kiedykolwiek mogliby za to odpowiedzie?. Wieczna bezkarno???  Okaza?o si?, ?e jednak nie.

DNA rusza do walki

Batalia rozpocz??a si? w 2002 roku, kiedy do ?ycia powo?ano agencj? wyspecjalizowan? do walki z korupcj?, czyli DNA. By? to moment, kiedy Rumunii zale?a?o na przekonaniu UE, ?e serio traktuje swoje problemy i zamierza si? z nimi zmierzy?, dowodz?c, ?e zas?uguje na cz?onkostwo we wspólnocie. DNA przyst?pi?o do pracy, a tu? przed przyj?ciem Rumunii do UE, w 2006 roku, mia?a miejsce pierwsza g?o?na sprawa z udzia?em agencji – w stan oskar?enia zosta? postawiony by?y premier kraju (w latach 2000-2004) Adrian N?stase. Ten przypadek wzbudzi? ogromne emocje, a DNA zosta?o oskar?one przez niego o udzia? w walce politycznej. N?stase to pierwszy premier po 1989 roku, wobec którego zastosowano takie ?rodki, a tak?e pierwszy szef rz?du skazany prawomocnym wyrokiem (2012 r.). Sprawa mia?a dalszy ci?g i w 2014 roku N?stase zosta? uznany za winnego w jeszcze innej sprawie.[2] Tym samym DNA obroni?o si? przed oskar?eniami i rozpocz??o utwierdzanie swojej niezale?nej pozycji.

Dzia?ania DNA nabra?y rozp?du w 2013 roku, gdy szefem agencji zosta?a Laura Kövesi. Uwa?a si?, ?e jej nominacja by?a efektem politycznego kompromisu mi?dzy walcz?cymi o w?adz? prezydentem Traianem B?sescu a premierem Victorem Pont?. Wkrótce mia?o si? okaza?, ?e dla obu by?a to z?a decyzja, gdy? DNA pod przywództwem Kövesi uderzy?o w cz?onków ca?ej klasy politycznej, bez rozró?niania na przynale?no?? partyjn?. W lutym 2015 roku aresztowana zosta?a Elena Udrea, by?a minister turystyki i bliska wspó?pracowniczka by?ego ju? prezydenta B?sescu. Oskar?ono j? m.in. o pranie brudnych pieni?dzy. Natomiast nieca?y miesi?c pó?niej pojawi?a si? informacja, ?e DNA rozpocz??a ?ledztwo w sprawie Iuliana Her?anu, szwagra premiera Ponty. W tym przypadku chodzi o defraudacj? funduszy unijnych i unikanie p?acenia podatków na sum? kilku milionów lei (1 RON ? 1 PLN). Kolejna sprawa, która wywo?a?a wielkie poruszenie w spo?ecze?stwie, dotyczy?a senatora i by?ego ministra transportu Dana ?ovy, bliskiego wspó?pracownika Ponty. ?ledztwo w jego sprawie wszcz?to w sierpniu 2014 roku. Na wniosek Kövesi, Senat g?osowa? nad zniesieniem immunitetu senatora, jednak ostatecznie nie wyrazi? na to zgody, co wywo?a?o protesty spo?ecze?stwa.

Premier na cenzurowanym

Ta sprawa jest wa?na równie? z innego powodu. Otó?, podczas dochodzenia cie? podejrze? pad? równie? na samego premiera Pont?, który w czerwcu 2015 zosta? wezwany na przes?uchanie do siedziby agencji. Ci, którzy uwa?ali, ?e na tym sprawa si? zako?czy, byli w b??dzie – Kövesi zdecydowa?a si? pój?? za ciosem, stawiaj?c 13 lipca 2015 roku urz?duj?cego premiera w stan oskar?enia. Zgodnie z informacj? prasow? udost?pnion? przez DNA, premierowi zosta?y postawione nast?puj?ce zarzuty: fa?szowanie dokumentów z wykorzystaniem podpisu osobistego, pranie brudnych pieni?dzy oraz wielokrotny wspó?udzia? w uchylaniu si? od p?acenia podatków.  Wszystkie zarzuty dotycz? okresu, w którym Ponta – w ramach swojej praktyki adwokackiej – wspó?pracowa? z firm? SCA ?ova and Associates, nale??c? do senatora ?ovy. Wynikaj?cy ze sprawowania urz?du premiera immunitet nie chroni Ponty przed tymi oskar?eniami, gdy? dotycz? one okresu sprzed obj?cia funkcji publicznej. Immunitet nie pozwala jednak ?ledczym na badanie pó?niejszej dzia?alno?ci premiera. Na to zgod? musia?by wyrazi? parlament, gdzie Ponta wci?? ma spore poparcie. Mimo to, sprawa ma potencja?, by wywo?a? kryzys polityczny w kraju. Ju? w czerwcu, na wie?? o wszcz?ciu post?powania wyja?niaj?cego wobec Ponty, prezydent Klaus Iohannis, polityczny przeciwnik Ponty zaapelowa? do premiera o ust?pienie ze stanowiska. Jak na razie Ponta zrezygnowa? z przewodzenia rz?dz?cej Partii Socialdemokratycznej (Partidul Social Democrat, PSD), jednak nie wydaje si?, ?eby zdecydowa? si? na taki krok w przypadku stanowiska szefa rz?du. Zamiast tego og?osi?, ?e wybiera si? na coroczne wakacje z rodzin?, z których wróci? dopiero 9 sierpnia. Teraz oka?e si?, jaki b?dzie dalszy rozwój sprawy.

Wrogowie i sojusznicy

Waleczna postawa Kövesi przysporzy?a jej wielu wrogów. Wielokrotnie oskar?ana o nadu?ywanie w?adzy i uczestnictwo w politycznych gierkach, jest przez swoich przeciwników atakowana tak?e na gruncie ?ycia prywatnego, czy oskar?ana o „stalinowskie” praktyki w wykrywaniu przest?pstw. Ataki na Kövesi i prokuratorów koncentruj? si? g?ównie w mediach nale??cych do jednej z wa?nych figur PSD – Dana Voiculescu, który sam tak?e zosta? skazany za korupcj?. Dost?pnymi dla siebie ?rodkami walcz? te? inni. Parlament stara? si? wprowadzi? poprawki do kodeksu karnego, które uniemo?liwi?by skazanie polityka za przyj?cie ?apówki[3]. Co chwila pojawiaj? si? tak?e g?osy, aby odwo?a? szefow? DNA, ale bez konkretnego powodu nikt nie ma takiej w?adzy, by to uczyni?. Mimo przeszkód, twarda postawa Kövesi zdobywa poparcie spo?ecze?stwa dla jej instytucji. W sonda?u podsumowuj?cym rok 2014, DNA zosta?a uznana za najbardziej zaufan? instytucj? rz?dow? z 66-procentowym poparciem, porównywalnym z poziomem zaufania dla Ko?cio?a Prawos?awnego. Lepszym wynikiem mog? pochwali? si? tylko Pogotowie Ratunkowe i Stra? Po?arna[4].

Innym wa?nym sojusznikiem Kövesi w prowadzonej przez ni? walce jest Unia Europejska, która od lat monitoruje sytuacj? w Rumuni. W momencie przyst?pienia Rumunii i Bu?garii do UE w 2007 roku, oba kraje wci?? zmaga?y si? z korupcj?. Sprawa mia?a tym wi?ksze znaczenie, ?e stanowi?o to zagro?enie dla przekazywanych – w nieporównywalnej do tej pory skali – funduszy ze wspólnotowego bud?etu, w postaci m. in. funduszy strukturalnych. Komisja Europejska (KE) zdecydowa?a si? w??czy? oba kraje w tzw. Mechanizm wspó?pracy i weryfikacji (MCV), który ma ?ledzi? reformy w zakresie s?downictwa i walki z korupcj?[5]. Po ponad 7 latach wci?? pozostaje on w mocy, gdy? zdaniem KE nie wida? dostatecznej poprawy w tych dziedzinach[6]. W walk? z korupcj? w Rumunii w??czy? si? tak?e OLAF – Europejski Urz?d ds. Zwalczania Nadu?y? Finansowych. Miar? zaanga?owania OLAF-u w Rumunii s? dane og?oszone w Raporcie za 2014 rok, w którym pa?stwo to przoduje w rankingu liczby ?ledztw, wszcz?tych przez instytucj? pod zarzutem nieprawid?owego wykorzystania funduszy unijnych. W 2014 roku takich spraw by?o 36, podczas gdy w zajmuj?cych drugie miejsce W?grzech „tylko” 13. Urz?d og?osi? tak?e, ?e w latach 2007-2014 Rumunia otrzyma?a najwy?sz? spo?ród wszystkich krajów UE liczb? rekomendacji s?dowych (89)[7]. Spo?ród tej liczby, rumu?skie s?dy wyda?y orzeczenie w 53 sprawach, a 11 spraw wci?? jest w toku[8].

Problem systemowy

Rumu?ska wojna z korupcj? trwa i wydaje si?, ?e szybko si? nie sko?czy – pod warunkiem, ?e wa?ne funkcje publiczne w tym kraju b?d? sprawowa? osoby pokroju Laury Kövesi. Ona i podlegli jej prokuratorzy wydaj? si? mie? determinacj?, by odmieni? oblicze rumu?skiej klasy politycznej, i je?li nie dobrowolnie, to pod gro?b? kary wi?zienia sprawi?, ?e politycy stan? si? mniej podatni na korupcj?. Paradoksalnie, na tej drodze urz?dnicy DNA maj? jeszcze jednego, powa?nego i niespodziewanego przeciwnika – rumu?skie spo?ecze?stwo. Cho? z jednej strony Rumuni popieraj? dzia?ania agencji, to ci?gle w du?ej mierze nie pozbyli si? prze?wiadczenia, ?e czerpanie nielegalnych dochodów z dzia?alno?ci politycznej jest normalne, i ?e to niewielka wada, któr? mo?na wybaczy?. I wybaczaj?. Wiele jest w Rumunii przypadków polityków skazanych lub oskar?onych o korupcj?, którzy wracaj? do ?ask, a ludzie znów na nich g?osuj?, czym wr?cz zach?caj? ich do kontynuowania takiego post?powania.

Problem z korupcj? w Rumunii polega na tym, ?e jest ona systemowa, wszechobecna. W kraju, w którym naturaln? reakcj? na zatrzymanie przez drogówk? jest zaproponowanie ?apówki, gdzie uczniowie zdaj?cy matur? „zrzucaj?” si? na pieni?dze dla pilnuj?cych ich nauczycieli, aby mieli swobod? oszukiwania na egzaminie, czy gdzie politykiem w wyborach lokalnych zostaje cz?owiek, który w dzie? wyborów ufundowa? mieszka?com piwo na festynie – skorumpowana klasa polityczna jest emanacj? skorumpowanego spo?ecze?stwa. ?eby móc liczy? na zmian? w elicie, zmiana musi pojawi? si? tak?e w spo?ecze?stwie – brak zgody na korupcj? musi by? powszechny, a nie tylko dotyczy? przeciwników politycznych czy biznesowych. Tej funkcji niestety dzia?alno?? Laury Kövesi nie spe?nia. Aresztowania nielubianych polityków ludzie traktuj? jak rozrywk?, ale nie przenosi si? to na ?adn? g??bsz? refleksj? nad systemem.

W 2016 roku Rumuni? czekaj? wybory parlamentarne. Czy?by znów premierem mia? zosta? Victor Ponta? Je?li tak by si? sta?o, to wojn? trzeba b?dzie uzna? za przegran?.


Zdj?cie: Victor Ponta,
?ród?o: Wikimedia Commons


Przeczytaj te?:
P. Wojciechowska, Kresy  Europy? Rumu?skie impresje
M. Stypu?kowski, Spo?eczno-demograficzne wyzwania Rosji
M. Ma?kowiak, Korupsi, Kolusi, Nepotisme – czyli o Indonezji s?ów kilka
A. S?k, 10 lat Polski w UE – to My a nie Unia zmieniamy Polsk?

 

 

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t tight for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also according of it’s active ingredient. While the physic is credited with nerve hurt, it can also cause sexual frustration. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your soundness care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Kinga Jaromin

Kinga Jaromin Członek CIM, absolwentka Centrum Europejskiego UW ze specjalizacją polityka zagraniczna UE. Wolontariuszka EVS w Republice Mołdawii (2014), dziennikarka EurActiv.pl (2015) oraz stażystka think tanku Romanian Center for European Policies w Bukareszcie (2015). Interesuje się polityką wschodnią UE oraz sprawami wewnętrznymi krajów Europy Wschodniej.

3 komentarzy on "Walka z korupcją w Rumunii – mission impossible?"

    • Kinga Jaromin

      Rzeczywiście coraz większa część społeczeństwa przeciwstawia się zachowaniom korupcyjnym., ale też czuje się na siłach, żeby to robić. Jeszcze kilka lat temu informowanie o możliwej korupcji nie miało większego sensu, bo nie przyniosłoby żadnych skutków w przypadku wpływowych polityków. Teraz sytuacja się zmieniła, bo DNA nie bagatelizuje takich zgłoszeń i nie boi się występować nawet przeciwko wysoko postanionym urzędnikom.

      W przypadku mera Bukaresztu, Sorina Oprescu, który został aresztowany 2 dni temu mówimy o pewnym „układzie”, który działał w administaracji tego miasta od około dwóch lat, jak podają media. Firmy, które brały udział w przetargach mogły zatrzymać tylko około 1/3 zysków, resztę otrzymywali skorumpowani politycy działający w ramach tego „układu”. Sam prezydent miał otrzymywać 10% wartości przetargu. W końcu, jedno z ogniw tej umowy uznało, że nie chce jej dłużej akceptować (informatorem była jednostka wręczjąca łapówkę prezydentowi miasta, więc prawdopodobnie firma, choć nie zostało to ujawnione).

      Działalność DNA ma ogromne znaczenie w takiej zmianie podejścia, bo bez pewności, że winny zostanie ukarany, firma nie naruszyłaby zasad porozumienia z władzą. Rumuńscy obywatele coraz bardziej upewniają się, że nie muszą brać udziału w kryminalnym zachowaniu, bo są instytucje przeznaczone do jego zwalczania, które działają należycie. W związku z tym, wydaje się, że podobnych przypadków będzie coraz więcej, co jest w głównej mierze zasługą szefowej DNA, Laury Kovesi.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>