Innowacje w finansach – jak Europa korzysta na finansach muzułmańskich

1394 0
KATARZYNA CZUPA*
(for English version scroll down)

W grudniu 2015 r. Bank Anglii zosta? cz?onkiem Islamic Financial Services Board (IFSB), jednej z najwa?niejszych organizacji na ?wiecie, odpowiedzialnej za standaryzacj? muzu?ma?skich instrumentów finansowych. Wielka Brytania nie jest pierwszym pa?stwem, które zdecydowa?o si? na cz?onkostwo w IFSB. Banque centrale du Luxembourg, bank centralny Luxemburga, zosta? cz?onkiem stowarzyszonym tej organizacji pi?? lat wcze?niej. Dzia?ania te mog? wydawa? si? do?? nietypowe, jednak?e, s? one elementem szeroko zakrojonej strategii wdra?ania muzu?ma?skich instrumentów finansowych do krajowych systemów finansowych, która jest realizowana przez oba kraje przez ostatnie 40 lat.

Luksemburg by? pierwszym pa?stwem w Europie, które wprowadzi?o na swój rynek tzw. niekonwencjonalne instrumenty finansowe. W 1978 r. w kraju tym powsta? Muzu?ma?ski System Finansowy (ang. Islamic Banking System), pierwsza muzu?ma?ska instytucja finansowa w pa?stwie niemuzu?ma?skim. Wielka Brytania równie? zdecydowa?a si? na podobny krok – w 1980 r. Londy?ska Gie?da Metali wprowadzi?a do swoje oferty depozyty overnight zgodne z prawem szariatu. Obecnie Luksemburg oraz londy?skie City s? jednymi z najwi?kszych centrów finansów muzu?ma?skich na Zachodzie. W 2014 r. warto?? aktywów zarz?dzanych przez Luksemburg i Wielk? Brytani? wynosi?a odpowiednio 5 mld euro oraz 19 mld dolarów (dane za KPMG,2015 oraz rz?dem Wielkiej Brytanii, 2014).

Etyczne finanse 

Czym w?a?ciwie s? muzu?ma?skie instrumenty finansowe i w jaki sposób ró?ni? si? od konwencjonalnych produktów? Ich specyfika wynika z tego, ?e s? one oparte na trzech g?ównych zasadach, które wynikaj? z prawa szariatu, czyli prawa muzu?ma?skiego. Pierwsza, i za razem najwa?niejsza, z nich mówi o zakazie stosowania stopy procentowej (ar. riba), niezale?nie od formy i zamiaru z jakim jest stosowana. Stopa procentowa postrzegana jest jako lichwa, co t?umaczy si? faktem, ?e sta?a, ustalona wcze?niej stopa zysku, która obliczana jest na podstawie warto?ci nominalnej i okresu zapadalno?ci instrumentu ma negatywny wp?yw na d?u?nika. Relacja wierzyciel-d?u?nik jest asymetryczna, poniewa? ten pierwszy odnosi korzy?ci nie w wyniku zaanga?owania w dzia?alno?? gospodarcz?, a po prostu po?yczaj?c ?rodki finansowe danej osobie lub podmiotowi, w zwi?zku z czym stosowanie stopy procentowej powinno by? zakazane. Kolejna zasada dotyczy ryzyka i niepewno?ci (ar. gharar). Zgodnie z muzu?ma?sk? my?l? ekonomiczn?, uczestnicy transakcji gospodarczych powinni mie? pe?n? informacj? o jej szczegó?ach, w zwi?zku z czym spekulacja i hazard s? surowo zabronione, a ryzyko i niepewno?? powinny by? zredukowane do minimum (nie mo?na na nich zarabia?). Kluczowe znaczenie ma równie? koncept „wspó?dzielenia zysku i ryzyka”. Zgodnie z jego za?o?eniami zarówno d?u?nik jak i po?yczaj?cy ?rodki finansowe powinni ponosi? ryzyko (i koszty) przedsi?wzi?cia oraz dzieli? si? ewentualnymi zyskami proporcjonalnie do wk?adu. W zale?no?ci od instrumentu, zasada ta przyjmuje posta? wspó?dzielenia zysku i strat lub te? zabezpieczania danej transakcji aktywem.

Mimo tego, ?e instrumenty muzu?ma?skie s? stosowane w tym samym celu co ich konwencjonalne odpowiedniki (dostarczanie ?rodków finansowych podmiotom), to na skutek stosowania powy?szych zasad produkty zgodne z prawem szariatu nie mog? one by? oparte na d?ugu, a ich struktura znacz?co si? ró?ni w porównaniu z tradycyjnymi instrumentami. Muzu?ma?skie us?ugi finansowe musz? wspiera? realn? dzia?alno?? gospodarcz?, a ewentualne zyski obliczane s? na postawie jej dochodowo?ci – zysk uczestnika transakcji nie mo?e by? okre?lony jako kwota do wyp?aty w przysz?o?ci, ale jako mar?a lub procent zysków odnotowywanych przez dane przedsi?wzi?cie).

Podobnie jak w sektorze konwencjonalnym, w finansach muzu?ma?skich stosuje si? wiele zró?nicowanych instrumentów, z czego najwi?ksz? popularno?ci? ciesz? si? musharaka, mudaraba, murabaha, sukuk and ijara. Mudaraba i musharaka to kontrakty oparte o zasad? wspó?dzielenia zysków i strat. Produkty te s? niekonwencjonaln? form? kredytu i s? cz?sto stosowane przez muzu?ma?skie banki w us?ugach depozytowych oraz w dzia?alno?ci inwestycyjnej. W transakcji z wykorzystaniem instrumentu mudaraba, jeden z partnerów wnosi kapita?, a drugi know-how i/lub prac? (jest on tak?e odpowiedzialny za zarz?dzanie przedsi?wzi?ciem). Drugi z produktów, przypomina struktur? joint venture, poniewa? zaanga?owane podmioty wnosz? kapita? (w formie pieni??nej lub wk?adu rzeczowego) w celu ustanowienia nowego przedsi?wzi?cia lub zaanga?owania si? w dotychczas ju? funkcjonuj?ce. W przeciwie?stwie do projektu, który finansowany jest z u?yciem mudaraba, tutaj ka?dy z partnerów ma prawo do jego koordynowania. W obu przypadkach, kapita?odawcy otrzymuj? zyski tylko wtedy gdy przedsi?wzi?cie b?dzie odnotowywa?o zyski. Co istotne, w sytuacji gdy projekt b?dzie generowa? straty, partnerzy zapewniaj?cy finansowanie b?d? w nich wspó?uczestniczy? proporcjonalnie do wniesionego wk?adu (podmiot zapewniaj?cy prac? i/lub know-how nie ponosi ?adnych kosztów finansowych).

Murabaha to kolejny instrument, który zast?puj? tradycyjny kredyt. Produkt ten to forma sprzeda?y z mar??, gdzie bank (lub inny podmiot finansuj?cy) w imieniu klienta nabywa dane aktywo/dobro oraz sprzedaje je temu klientowi. Zobowi?zanie oprócz ceny nabytego aktywa/dobra obejmuje równie? mar?e banku i jest sp?acane w ratach. Bior?c pod uwag? fakt, ?e transakcja z wykorzystaniem tego instrumentu jest relatywnie bezpieczna (p?atno?ci s? ustalone i nie zale?? od zyskowno?ci przedsi?wzi?cia), produkt ten ma du?y udzia? w portfolio banków.

Druga grupa produktów obejmuje instrumenty, które s? zabezpieczone lub oparte o aktywo. Mechanizm ten pomaga dzieli? ryzyko pomi?dzy wierzycieli a d?u?ników. Ijara jest muzu?ma?sk? form? leasingu. Cho? z pozoru przypomina swój tradycyjny odpowiednik, musi by? zgodna z prawem muzu?ma?skim w kwestii zaanga?owanych podmiotów, przedmiotu obj?tego finansowaniem, sp?aty zobowi?zania oraz zako?czenia obowi?zywania umowy. Ponadto, leasingodawca ponosi wszystkie koszty zwi?zane z u?ytkowaniem aktywa (m.in. ubezpieczenie, koszty utrzymania i napraw) o ile nie wynikaj? one z zaniedba? leasingobiorcy. W?ród produktów muzu?ma?skich znale?? mo?na równie? obligacje zwane sukuk. W przeciwie?stwie do tradycyjnych produktów, sukuk nie jest instrumentem d?u?nym ale potwierdzeniem prawa w?asno?ci do aktywa (certyfikat inwestycyjny), które sukuk ma finansowa?. Inwestorzy, którzy nabywaj? obligacj? muzu?ma?sk? p?ac? cen? nominaln? do jednostki specjalnego przeznaczenia (jest ona powo?ana do ?ycia w celu emisji sukuk) i w zamian otrzymuj? certyfikat inwestycyjny. Jednostka jest odpowiedzialna za nabywanie aktywów o które oparta jest obligacja oraz wyp?acanie inwestorom nale?nych kwot, które przewa?nie przyjmuj? form? renty.

Dlaczego Europa?

Bior?c pod uwag? specyfik? finansów muzu?ma?skich, zastanawiaj?cym mo?e wydawa? si? zaanga?owanie Luksemburga i Wielkiej Brytanii we wdra?anie do ich systemów finansowych instrumentów zgodnych z prawem szariatu. W latach 70. i 80. XX w., oba kraje dostrzeg?y szans? na zysk dzi?ki poszerzeniu oferty dost?pnych produktów o instrumenty na które popyt zg?asza?y pa?stwa arabskie (w szczególno?ci kraje z Zatoki Perskiej). Mowa tu o produktach umo?liwiaj?cych zarz?dzanie aktywami i p?ynno?ci? instytucjom muzu?ma?skim. Oba kraje europejskie zrozumia?y równie?, ?e poszerzaj?c gam? oferowanych produktów finansowych stan? si? bardziej atrakcyjne dla obecnych i przysz?ych klientów. Mówi?c krótko, mog?c skorzysta? z muzu?ma?skich produktów finansowych, inwestorzy z krajów muzu?ma?skich byli bardziej sk?onni ulokowa? swój kapita? nie tylko w sektorze finansowym ale równie? w innych obszarach gospodarki, poniewa? dane przedsi?wzi?cie mog?o by? sfinansowane z wykorzystaniem produktów zgodnych z prawem szariatu.

Finanse muzu?ma?skie sta?y si? atrakcyjne tak?e dla podmiotów konwencjonalnych. Obserwuj?c rozwój tego sektora w ?wiecie muzu?ma?skim, decydenci oraz inwestorzy z Wielkiej Brytanii oraz Luksemburga, dostrzegli, ?e instrumenty zgodne z prawem szariatu mog? zosta? wykorzystane jako kolejne ?ród?o finansowania projektów inwestycyjnych, w szczególno?ci tych najwi?kszych. W czerwcu 2014 r. Wielka Brytania, jako pierwszy kraj spoza ?wiata muzu?ma?skiego, wyemitowa?a rz?dowy sukuk. Luksemburg, jako pierwsze pa?stwo cz?onkowskie strefy euro, zdecydowa?o si? na wyemitowanie muzu?ma?skich obligacji skarbowych jesieni? tego samego roku. Co ciekawe, niekonwencjonalne instrumenty, przede wszystkim sukuk, sta?y si? bardzo popularnym ?rodkiem finansowania projektów infrastrukturalnych w Wielkiej Brytanii. Wioska olimpijska, Shard, Battersea Power Station oraz London Gateway – wszystkie te projekty zosta?y sfinansowane z wykorzystaniem produktów zgodnych z prawem szariatu.

Co wi?cej, coraz wi?cej konwencjonalnych podmiotów postrzega instrumenty muzu?ma?skie jako atrakcyjne narz?dzie dywersyfikacji portfela inwestycyjnego. Szacuje si?, ?e ?rednio ok. 50-60 proc. liczby emitowanych sukuk (rz?dowych i korporacyjnych) jest nabywane przez instytucje konwencjonalne. Stopa zwrotu sukuk rz?dowych wyemitowanych przez Wielk? Brytani? wynios?a 2,036 proc. Warto?? ta by?a zbli?ona do zwrotu tradycyjnych obligacji o podobnym okresie zapadalno?ci, co dowodzi faktu, ?e pomimo swej odmiennej charakterystyki, obligacje muzu?ma?skie s? wyceniane i traktowane podobnie do konwencjonalnych instrumentów.

Inni bior? przyk?ad

Pomimo tego, ?e muzu?ma?ski rynek finansowy rozwija si? ju? od 40 lat, sektor ten nie przestaje rosn??. W 2014 r. globalna ca?kowita warto?? aktywów zgodnych z prawem szariatu wzros?a o 12 proc. w stosunku do roku ubieg?ego osi?gaj?c 2 biliony dolarów. W Wielkiej Brytanii muzu?ma?skie instrumenty finansowe, w tym te adresowane do klientów detalicznych, s? oferowane przez 20 banków, w tym przez pi?? banków w pe?ni muzu?ma?skich. W listopadzie 2015 r., warto?? aktywów w muzu?ma?skich funduszach inwestycyjnych dzia?aj?cych na terenie tego kraju wynios?a 600 mln dolarów. Jak dot?d na Londy?skiej Gie?dzie Papierów Warto?ciowych notowanych by?o 57 obligacji muzu?ma?skich (dane za TheCityUK, 2015). Je?eli chodzi o Luksemburg, to w tym samym okresie w kraju dzia?a?o 111 funduszy muzu?ma?skich (pa?stwo to jest trzecim najwi?kszym centrum funduszy muzu?ma?skich na ?wiecie), a na Londy?skiej Gie?dzie Papierów Warto?ciowych notowanych by?o 16 obligacji zgodnych z prawem szariatu (dane za EY, 2015).

Liczby te przyku?y uwag? innych krajów europejskich. Francja, Irlandia, Niemcy, Rosja i W?ochy równie? wdra?aj? muzu?ma?skie instrumenty finansowe. Tempo tego procesu oraz stosowane modele znacznie si? ró?ni?. Jednak?e, wszystkie te pa?stwa s? ?wiadome, ?e chc?c podnie?? konkurencyjno?? swoich gospodarek i przyci?gn?? inwestorów, konieczne jest wdra?anie innowacyjnych rozwi?za?, nawet tych, które wydaj? si? nie przystawa? do konwencjonalnego systemu i jego zasad.


Innovation in finance – how Europe benefits from Islamic financial instruments

English version

In December 2015 the Bank of England joined the Islamic Financial Services Board (IFSB), one of the most important body that seta standards for Islamic financial institutions. The UK was not the first country in the EU that decided to become an associate member of the IFSB ­– Banque centrale du Luxembourg did it five years earlier. These moves may seem unusual for European institutions, but they are part of a bigger strategy which UK and Luxemburg have been implementing for nearly 40 years, namely adopting Islamic instruments and reaping benefits from diversifying their financial sectors.

Luxemburg was the first country in Europe to open its market to the so-called unconventional finance. In 1978 it enabled the establishment of the Islamic Banking System, the first Islamic financial institution in a non-Muslim country. The UK followed suit – in the 1980s the London Metal Exchange started offering sharia-compliant overnight deposit facilities. Now Luxemburg and the City of London are leading Islamic finance hubs in the Western world. In 2014 the value of assets managed by Luxemburg and the UK amounted to 5bn euros and 19bn dollars respectively (data from KPMG, 2015 and UK’s government, 2014).

Ethical finance

But what actually differ the conventional finance from its Islamic counterpart? Islamic finance is quite unique in that it is based on three main principles that derive from Sharia law. The first and most important one is the prohibition of interest (Ar. riba) in all forms and intents. Interest is perceived as a form of usury. It is explained that a fixed, predetermined rate based on maturity and principal impairs the position of the borrower (lender profits are not based on successful economic activity but simply on borrowing money) and therefore must be prohibited. Furthermore, Sharia complaint instruments cannot be based on gharar, which is usually translated as risk, deception, delusion and excessive uncertainty. The term applies to a transaction which involves uncertainty, speculation and hazard (all parties must have a perfect knowledge about detail of the contract). Last but not least is ‘profit and risk sharing’ principle according to which both provider and recipient of capital should bear risk of the venture and share possible profits according to their input. Depending on the instrument, the principle takes a form of profit and loss sharing or backing transaction with an asset. What it means is that although in general Islamic instruments are used for the same purposes as the conventional ones, they cannot be based on debt and are structured in different way than their traditional counterparts. All financial services must be based on and support real economic activity upon which profit is calculated – it cannot be determined as a lump sum paid after completing the transaction, but as a percentage of generated profits or a mark-up.

The basic instruments are musharaka, mudaraba, murabaha, sukuk and ijara. Musharaka and mudaraba are partnership contracts based on ‘profit and loss sharing principle’. They are an unconventional form of a loan and are often used by Islamic banks in their investment activities and deposit services. In mudarabah one party invests all the capital while the other provides the know-how and/or labour. The latter one is solely responsible for management and work. In musharakah all partners bring together their capital (it may be either liquid or in a form of goods in kind) and set up a company or engage in an already existing entity (it is often compared to conventional joint venture). Unlike in mudarabah, in musharakah each partner has has an equal right to run the company. In both instruments, financiers get their returns only when the entrepreneurship turns out to be successful and generates profits. What is even more important, they also share in any losses (proportionately to their input, so if a partner brings only know-how, on his side no losses are incurred).

Murabaha is yet another instrument that replaces traditional loan. It is a mark-up sale contract in which a bank (or other financing party) purchases a particular asset/good on behalf of client and resells it to the same person or entity. The repayment is made in instalments, which apart from price paid for the purchased item may include margin of the bank. Given that the investment with a use of this instrument is relatively safe (payments are fixed and do not depend on profitability of the venture), it constitutes a large part of bank’s portfolio.

The second group of services includes instruments that are either asset-backed or asset-based – this mechanism helps to share risk between investors and creditors. Ijara is an Islamic form of leasing. It is similar to traditional leasing but as all Islamic financial services, it must comply with Sharia law in terms of engaged parties, the financed item, rent and termination of a contract. Moreover, the lessor bears all costs related to the asset (e.g. insurance, maintenance and repairs) unless they result from lessees’ misuse or misconduct. Finally, there is sukuk, which is an Islamic bond. Unlike its traditional counterpart, sukuk is not a debt instrument but a certificate of ownership of an asset that it is to finance. The investors that purchase sukuk pay the issue price to a special purpose vehicle (it is established in order to issue the Islamic bonds) and therefore get the investment certificates. The vehicle is responsible for acquiring the assets that the bonds are based on and paying any due profit (mainly in the form of rent).

Why Europe?

Given the specific characteristic of the Islamic finance, some may wonder why exactly the UK and Luxemburg decided to implement products so different from those that have been in use all around the world, including in the Muslim countries. Back in the 1970s and 1980s, both European states saw a chance to earn a profit on supplying instruments that the Arab world (mainly the Gulf countries) was interested in and started offering liquidity and asset management instruments for Islamic institutions. They also realized that by widening the range of offered financial products they will become more attractive for the current and potential customers. In short, being able to use Islamic financial services, investors from the Muslim countries were more willing to put money not only in this sector but also to invest in other segments of the economy, as the transaction could be financed via Sharia complaint instruments.

Islamic finance has become attractive also for conventional entities. Observing the development of Islamic finance in the Muslim countries (mainly in the Gulf and Malaysia), the incumbents and investors in the UK and Luxemburg have recognized the benefits of using Islamic financial services as yet another source of funding for the investment projects, especially the big ones. In June 2014 the UK, as the first country outside the Islamic world, issued a sovereign sukuk. Luxemburg, as the first country in the Eurozone, did it in the autumn 2014. Interestingly enough, unconventional instruments, mainly sukuk, have become very popular mode of financing for infrastructure development in the UK. The Olympic Village, the Shard, Battersea Power Station regeneration, London Gateway – all were financed with use of unconventional services.

Furthermore, more and more conventional entities are perceiving Sharia complaint instruments as an attractive tool for diversification of their investment portfolio. It is estimated that between 50 and 60 per cent of sukuk issuances (corporate and sovereign) are subscribed by conventional institutions. The profit rate of sovereign sukuk issued by the UK was set at 2.036 per cent which was in line with the yield on bonds of similar maturity. It proves that despite the different characteristics Islamic instruments are priced, and thus treated, similarly to the conventional bonds.

Others will follow

Although Islamic finance has developed for 40 years, the sector has not stop growing. In 2014 the global value of Sharia complaint assets grew at a rate of 12 per cent and 2014 it reached 2 trillion USD. Islamic financial instruments, including those dedicated to retail customers, are offered by 20 banks in the UK, five of which are fully Shariah complaint. In November 2015, the value of assets in Islamic funds in the country amounted to 600mln USD and to that date 57 sukuk were listed on London Stock Exchange (data from TheCityUK, 2015). As for Luxemburg, in the same year there were 111 Sharia complaint funds in the country (the country was the third largest Islamic Fund Center in the world), and 16 sukuk were listed on the Luxembourg Stock Exchange (data from EY, 2015).

These numbers have impressed other European countries. France, Germany Italy, Ireland, and Russia, are all adopting Islamic finance. Although their paths into Islamic financial instruments implementation are different, they are all aware that in order to make their economies more competitive and attractive for investors, they need to adopt innovative solutions, which sometimes seems to be completely at variance with the conventional system and its principles.


* This article was also published by The Warsaw Voice.


K. Sid?o, (Wielki) powrót waqfs
H. Abdullah, ?ad korporacyjny – jak podej?cie muzu?ma?skie mo?e pomóc zachodnim korporacjom?
D. Klimowicz, Sekrety systemu bankowego w Iranie
K. Czupa, Let’s talk about Islamic finance. Facts that everybody should know
K. Czupa, City otwiera si? na islamskie finanse

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t troublesome for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently every adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also ergo of it’s active ingredient. While the physic is credited with nerve pain, it can also cause sexual disorder. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Katarzyna Czupa

Katarzyna Czupa jest ekspertem Centrum Inicjatyw Międzynarodowych ds. Bliskiego Wschodu oraz koordynatorem projektu „Let’s talk about Islamic finance”. Obecnie pracuje jako młodszy analityk w firmie Analizy Online, gdzie zajmuje się analizą rynku funduszy inwestycyjnych. W okresie od kwietnia do listopada 2016 r. pracowała na stanowisku młodszego analityka w Domu Maklerskim Banku Zachodniego WBK, gdzie była odpowiedzialna za analizy rynkowe oraz wycenę spółek. W okresie od stycznia 2014 r. do kwietnia 2016 r. pracowała w CASE – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych na stanowisku koordynatora ds. projektów oraz asystenta naukowego. Obecnie realizuje studia doktoranckie w Kolegium Ekonomiczno-Społecznym Szkoły Głównej Handlowej. Jest absolwentką kierunków finanse i rachunkowość (Szkoła Główna Handlowa) oraz stosunki międzynarodowe (Uniwersytet Warszawski). W 2013 roku otrzymała stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia naukowe.

Brak komentarzy on "Innowacje w finansach – jak Europa korzysta na finansach muzułmańskich"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>