Czy Demokratyczna Republika Konga jest na rozdrożu politycznym?

965 0
?UKASZ ROBAK

Na pocz?tku grudnia, na przedostatnim posiedzeniu plenarnym pod przywództwem Martina Schultza, Parlament Europejski zaj?? si? sytuacj? w Demokratycznej Republice Konga (DRK). Podczas mini-sesji plenarnej w Brukseli odby?a si? debata, w wyniku której Parlament Europejski przyj?? w tej sprawie rezolucj?. Rezolucja wspomina o szeregu sytuacji, które mia?y miejsce przed i w trakcie niepokojów spo?ecznych w 2016 roku. Parlament wyra?a w niej swój niepokój w zwi?zku z m.in. 50 ?miertelnymi ofiarami zamieszek w stolicy kraju z 19-20 wrze?nia 2016 roku. Rezolucja wspomina równie? o zamkni?ciu niezale?nych rozg?o?ni radiowych lub zag?uszaniu ich sygna?u, aby nie mog?y nadawa? na terenie kraju (Radio France Internationale – RFI – i Radio Okapi).  G?ównym przes?aniem rezolucji jest wyra?enie ubolewania nad niestabiln? sytuacj? w DRK oraz wezwanie w?adz tego pa?stwa do poszanowania prawa.

Sytuacja w DRK

Demokratyczna Republika Konga jest drugim co do wielko?ci pa?stwem na kontynencie afryka?skim. Jej powierzchnia  obejmuje ponad 2 mln km2. Wed?ug najnowszych szacunków ONZ  w styczniu 2017 roku populacja DRK wynios?a ponad 81 milionów ludno?ci. DRK zamieszkuje ponad 200 ró?nych grup etnicznych. Najliczniejsze s? grupy plemion Bantu stanowi?ce ok. 45% ca?ego spo?ecze?stwa kraju. Taki podzia? spo?ecze?stwa stanowi du?e wyzwanie dla rz?dz?cych. Brak jednorodno?ci spo?ecze?stwa generuje napi?cia spo?eczne mi?dzy ró?nymi grupami etnicznymi. Wa?nym czynnikiem jest te? niech?? o pod?o?u historycznym. Jednak w ostatnich miesi?cach na pierwszy plan wysuwaj? si? spory o pod?o?u polityczno-parlamentarnym. A mianowicie, brak mo?liwo?ci porozumienia si? w parlamencie DRK oraz utrzymywanie w?adzy przez jedn? z grup etnicznych.

Ró?nice polityczne uwidaczniaj? si? tak?e w ilo?ci partii politycznych istniej?cych w DRK. Wed?ug Komisji Wyborczej w ostatnich latach liczba zarejestrowanych partii przekroczy?a 445. Wi?kszo?? z nich ma jedynie zasi?g regionalny, a nie ogólnokrajowy, ponadto s? podzielone etnicznie lub religijnie. Jednak w parlamencie od wielu lat jest reprezentowanych a? 100 ró?nych ugrupowa?.

Pomimo takiego rozwarstwienia spo?ecznego i politycznego w pa?stwie funkcjonuje jeden sta?y element: prezydentura Josepha Kabili Kabange, który swój urz?d sprawuje od 2001 roku. Spo?ecze?stwo jest wyra?nie podzielone na jego zwolenników i przeciwników. Istot? sporu jest ró?ne podej?cie do d?ugo?ci sprawowania w?adzy przez prezydenta.

Dwa pokolenia w?adców

031106-D-2987S-019 President Joseph Kabila of the Democratic Republic of the Congo meets with Deputy Secretary of Defense Paul Wolfowitz at the Pentagon on Nov. 6, 2003.  The two leaders are meeting to discuss defense issues of mutual interest.  DoD photograph by Helene C. Stikkel.  (Released)

Joseph Kabila Kabange urodzi? si? 4 czerwca 1971 roku na po?udniowym wschodzie Konga. W Tanzanii ucz?szcza? do brytyjskiej szko?y podstawowej, gdzie nauczy? si? biegle w?ada? j?zykiem angielskim. W czasach szkolnych nauczy? si? równie? mówi? w j?zyku suahili. W 1995 roku rozpocz?? studia na Uniwersytecie Makerere w Ugandzie. W trakcie pobierania nauki kszta?ci? si? równie? w kierunku wojskowo?ci. Kiedy jego ojciec zdoby? pe?ni? w?adzy w Demokratycznej Republice Konga (wtedy jeszcze Zair), wys?a? syna na szkolenie wojskowe do Chi?skiej Republiki Ludowej.

Dzieci?stwo Josepha Kabili Kabange zbieg?o si? z siln? dzia?alno?ci? jego ojca w ruchu rebelianckim, który przygotowywa? zamach stanu na prezydenta Mobutu Sese Seko, rz?dz?cego Zairem  od 1965 roku. Prawdopodobnie Joseph Kabila Kabange bra? udzia? w zamachu stanu w maju 1997 r., na czele którego sta? jego ojciec Laurent Kabila. 17 maja 1997 Laurent Kabila og?osi? si? g?ow? pa?stwa Zair.

Po obj?ciu w?adzy w kraju Laurent mianowa? swojego syna genera?em oraz powierzy? mu dowodzenie si?ami zbrojnymi Demokratycznej Republiki Konga. Kiedy w 2001 roku zamordowano jego ojca, Joseph Kabila obj?? urz?d prezydenta DRK, z pomini?ciem procesów demokratycznych. Pomimo nielegalnego przej?cia w?adzy kilka lat wcze?niej, w 2006 roku Kabila przeprowadzi? wybory prezydenckie, w których zwyci??y?. Wybory te zosta?y  uznane przez spo?eczno?? mi?dzynarodow?, a Kabila zosta? pierwszym prezydentem DRK, którego wybrano w powszechnych i wolnych wyborach demokratycznych.

Pocz?tkowo nie by?o wiadomo, jak? polityk? b?dzie prowadzi? Kabila. Spodziewano si? kontynuacji polityki jego ojca. Ju? w pierwszych tygodniach prezydentury okaza?o si? jednak, ?e nowy prezydent obra? inny kierunek. Za priorytetow? uzna? kwesti? zako?czenia wieloletniej wojny domowej, która toczy?a si? w DRK od 1996 roku. Jeszcze w 2001 roku uda?o mu si? osi?gn?? porozumienie z rebeliantami oraz powo?a? nowy rz?d tymczasowy. Joseph Kabila stara? si? ponadto pozyska? fundusze dla rozwoju gospodarki z Mi?dzynarodowego Funduszu Walutowego. Pomimo pozytywnych dzia?a? prowadzonych przez prezydenta nie unikn?? on krytyki ze strony opozycji, która oskar?a?a go o niedemokratycznie sprawowane rz?dy. Przeciwnicy prezydenta wielokrotnie starali si? dokona? zamachów stanu, ale ?adna z tych prób si? nie powiod?a.

Zimowe  protesty

19 grudnia 2016 roku zako?czy?a si? druga kadencja prezydenta Josepha Kabili. Zgodnie z zapisami konstytucji DRK z 2006 roku urz?d prezydenta mo?na sprawowa? jedynie przez dwie kadencje. Wobec tego uwa?ano, ?e najbli?sze wybory odb?d? si? bez udzia?u obecnego prezydenta. Okaza?o si? jednak, ?e Kabila nie chce odda? w?adzy tak ?atwo. Ju? w listopadzie 2014 roku prezydent zg?osi? do parlamentu projekt poprawki w zapisie konstytucji, która zak?ada?a usuni?cie z niej przepisu o liczbie kadencji prezydenta. Propozycja napotka?a stanowczy opór ze strony parlamentarzystów.

W obliczu niepowodzenia prezydent jeszcze w 2014 roku zarz?dzi? przeprowadzenie przed wyborami spisu ludno?ci w ca?ym pa?stwie. Z jednej strony pomys? ten wydawa? si? bardzo dobry, poniewa? ostatni spis ludno?ci w Demokratycznej Republice Konga odby? si? w latach 80. XX wieku, a przy dzisiejszym szybkim tempie wzrostu populacji tego kraju nale?a?o dok?adnie oszacowa?, ilu obywateli ma prawo wzi?? udzia? w wyborach.  Z drugiej strony jednak, powszechny spis ludno?ci móg?by zaj?? nawet 2-4 lata, co dla wielu przeciwników prezydenta by?o sygna?em, ?e chce on przed?u?y? swoj? kadencj? pod pretekstem oczekiwania na wyniki spisu ludno?ci. Takie dzia?ania prezydenta i jego popleczników doprowadzi?y w konsekwencji do masowych protestów w najwi?kszych miastach kraju w 2014 roku. Opozycja, która organizowa?a protesty, stara?a si? przekona? obywateli do wyj?cia na ulic? i zamanifestowania swojego sprzeciwu wobec przed?u?aj?cej si? kadencji prezydenta. Oliwy do ognia dola?a Pa?stwowa Komisja Wyborcza, która poinformowa?a opini? publiczn?, ?e spis ludno?ci na pewno nie zako?czy si? wcze?niej ni? w lipcu 2017 roku.

Brak zaufania do prezydenta sk?oni? opozycj? do dalszego manifestowania swojego sprzeciwu. Kolejne du?e protesty mia?y miejsce w grudniu 2016 roku, kiedy to formalnie zako?czy?a si? kadencja prezydenta Kabili. Manifestuj?cy wyra?ali swój sprzeciw wobec przed?u?aj?cemu si? urz?dowaniu prezydenta. Protesty przebiega?y niespokojnie, dochodzi?o do ró?nych niepo??danych incydentów, takich jak np. grabie?e sklepów, czy niszczenie mienia publicznego.

Jak poda?o do wiadomo?ci Ministerstwo Spraw Wewn?trznych DRK w grudniowych manifestacjach zgin??o 19 osób, z kolei ugrupowania obro?ców praw cz?owieka donosi?y, ?e podczas manifestacji setki osób oraz dziennikarzy aresztowano. Na zamieszki w DRK zareagowa? m.in. szef francuskiej dyplomacji, Jean-Marc Ayrault, który przyzna?, ?e uwa?a sytuacj?  wewn?trzn? w DRK za niebezpieczn? i niepokoj?c?, a nawet „na pograniczu wojny domowej”. Mi?dzynarodow? reakcj? na sytuacj? w tym pa?stwie by?a równie? wspomniana ju? rezolucja Parlamentu Europejskiego. Pytaniem pozostaje, czy mi?dzynarodowa krytyka jest wstanie wp?yn?? na stanowisko prezydenta Kibali?

Co dalej?

Pomimo konfliktu pomi?dzy opozycj? a prezydentem kraju, jeszcze w ko?cówce grudnia 2016 roku obydwie strony zasiad?y do sto?u negocjacyjnego, aby zawi?za? pat polityczny. G?ównymi mediatorami w pertraktacjach byli przedstawiciele Ko?cio?a Rzymskokatolickiego. W wyniku negocjacji podpisano umow?, która zak?ada, zgod? opozycji na przed?u?enie kadencji prezydenta Josepha Kabili Kabange do kwietnia 2018 roku, kiedy to maj? si? odby? nast?pne wybory prezydenckie. Z kolei prezydent zobowi?za? si?, ?e nie b?dzie bra? w nich udzia?u. Ponadto nie b?dzie podejmowa? próby zmiany konstytucji.

Pomimo zawarcia porozumienia sytuacj? w DRK nadal okre?la si? jako niestabiln?. Trzeba jednak zaznaczy?, ?e podpisanie porozumienia przynajmniej w niewielkim stopniu powstrzyma?o rozlew krwi w tym kraju. Obydwie strony powinny d??y? do pokojowego przekazania w?adzy, gdy? dalsze niepokoje mog? przerodzi? si? w kolejn? wojn? domow?. Najbli?sze miesi?ce b?d? decyduj?ce – ju? niebawem oka?e si?, jak rozwinie si? sytuacja w tym pa?stwie.

Tymczasem Parlament Europejski ponownie debatowa? b?dzie nad sytuacja w DRK ju? w ?rod? 1 lutego 2017 roku. Glosowanie nad nowa rezolucja przewidziane jest na 2 lutego. Czy opinia Parlamentu tym razem cos zmieni?

Photo source: Wikimedia Commons


?ukasz Robak – doktorant w Instytucie Nauk Politycznych i Dziennikarstwa na Wydziale Nauk Spo?ecznych Uniwersytetu ?l?skiego. Magister politologii Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu ?l?skiego. Przez ponad dwa lata aktywny dzia?acz Ko?a Naukowego Stosunków Mi?dzynarodowych U?. Organizator i uczestnik krajowych i mi?dzynarodowych konferencji naukowych. Obszary badawcze: kontynent afryka?ski we wspó?czesnych stosunkach  mi?dzynarodowych (ze szczególnym uwzgl?dnieniem Afryki Po?udniowej i ?rodkowej) oraz czynnik religijny w stosunkach mi?dzynarodowych.


Przeczytaj te?:
L. Robak, Niespodziewane zmiany polityczne w Islamskiej Republice Gambii
P. Zajac, Nigeria – to nie jest kraj dla szyitów?
P. Zajac, Trudny czas wyborów w Republice Konga

 

 

Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

Brak komentarzy on "Czy Demokratyczna Republika Konga jest na rozdrożu politycznym?"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *