Duchy Hiroszimy i Nagasaki

1300 0
GRZEGORZ GOGOWSKI

800px-Castle_Romeo„Musimy kontynuowa? nasze wysi?ki by uzyska? ?wiat bez broni j?drowej, to nasza odpowiedzialno?? i nasz obowi?zek” – powiedzia? podczas uroczysto?ci upami?tniaj?cej atak j?drowy na Hiroszim? japo?ski premier Shinzo Abe. Upami?tnienie 70 rocznicy jedynych w historii przypadków bojowego wykorzystania broni atomowej stanowi dobr? okazj? by zastanowi? si? nad jej przysz?o?ci? i wp?ywem na polityk? mi?dzynarodow?.

Preludium

W dniu 6 sierpnia 1945 roku lec?cy z wyspy Tinian (wchodz?cej w sk?ad Marianów Pó?nocnych) bombowiec ameryka?ski B-29 o nazwie bocznej „Enola Gay” zrzuci? na Hiroszim? bomb? uranow? „Little Boy” (ch?opczyk). Trzy dni pó?niej z identycznego bombowca o nazwie „Bock’s Car” na Nagasaki zrzucono bomb? plutonow? „Fat Man” (grubas). W pierwszym przypadku zgin??o 70-90 tysi?cy ludzi, co jednak paradoksalne, wydajno?? bomby okaza?a si? na tyle niska (rozszczepi?o si? zaledwie 1,5% uranu), ?e na zawsze zrezygnowano z wykorzystanej do jej budowy technologii. Na Nagasaki zrzucono znacznie bardziej zaawansowan? bomb? implozyjn?, jednak otaczaj?ce miasto wzgórza os?abi?y si?? uderzeniow?, na skutek czego zgin??o „jedynie” 40-70 tysi?cy osób. Wed?ug cz??ci szacunków w ci?gu kolejnych 6 lat na chorob? popromienn? umar?o dodatkowo 60 tysi?cy ludzi. Cho? ataki j?drowe wci?? nie przekonywa?y w?adz i kr?gów wojskowych do przyj?cia ameryka?skiego ??dania kapitulacji, niepodwa?alny autorytet cesarza Hirohito zdecydowa? o zako?czeniu wojny. W ten sposób zapobiegni?to trzeciemu atakowi j?drowemu (planowanemu na 17-18 sierpnia).

Czy ten scenariusz by? nieunikniony? Po przesz?o 3,5 roku wojny Stany Zjednoczone d??y?y do szybkiego zwyci?stwa i bezwarunkowej kapitulacji Cesarstwa Japonii. Po do?wiadczeniach niezwykle zaci?tego oporu Japo?czyków na Iwo Jimie, Okinawie i innych wyspach Pacyfiku, szacowano ?e ewentualny desant i zdobycie Wysp Japo?skich kosztowa?oby ?ycie miliona ameryka?skich ?o?nierzy. By? to koszt, którego Amerykanie w oczywisty sposób nie chcieli ponie??, dlatego te? zdecydowali si? z?ama? opór Japo?czyków za pomoc? nowej i niesprawdzonej dot?d broni o niszczycielskiej sile ra?enia. W?ród badaczy brakuje jednak zgody na temat najwa?niejszej przyczyny stoj?cej za japo?sk? kapitulacj?. Ward Wilson w swojej ksi??ce „Five mythsabout Nuclear Weapon” sugeruje, ?e bardziej istotnym czynnikiem okaza?o si? wypowiedzenie wojny Japonii przez Zwi?zek Radziecki. Dlatego te? za równie istotn? przyczyn? ameryka?skich ataków j?drowych mo?na uzna? o wiele bardziej prozaiczn? ch?? sprawdzenia nowej broni. Niejako przy okazji zaprezentowano ?wiatu pot?g?, jak? dysponuje pa?stwo, które mia?o w pe?ni uzasadnione aspiracje do odgrywania roli ?wiatowego lidera. Warto równie? postawi? pytanie czy gdyby los oszcz?dzi? Japoni?, to nie znalaz?oby si? pa?stwo, które po stworzeniu broni j?drowej, nie znaj?c w pe?ni jej si?y, nie zawaha?oby si? wypróbowa? po raz pierwszy na swoim nieprzyjacielu?

Atomowa Puszka Pandory

Opisane powy?ej wydarzenia rozpocz??y nowy etap w historii wojskowo?ci i szerzej – stosunków mi?dzynarodowych. Jeden z pierwszych teoretyków odstraszania j?drowego Bernard Brodie pisa?: „Do tej pory celem dowódców wojskowych by?o wygrywa? wojny. Odt?d ich g?ównym celem b?dzie im zapobiega?”[1]. Pisz?c te s?owa s?usznie przewidywa?, ?e bro? nuklearna nie pozostanie monopolem Stanów Zjednoczonych. W pierwszych latach okresu zimnowojennego w jej posiadanie wszed? Zwi?zek Radziecki (1949 r.) i Wielka Brytania (1952 r.), a w latach kolejnych Francja (1960 r.) Chiny (1964 r.) oraz Indie (1974 r.)[2]. Wkrótce (1952 r.) skonstruowano równie? bro? wodorow? (termoj?drow?) o nieporównywalnie wi?kszej sile ra?enia, od tych u?ytych w Japonii[3]. Na lata 60. XX wieku przypad? szczyt przypominaj?cego ob??d wy?cigu nuklearnego, w którym liderzy obu stron mi?dzyblokowej rywalizacji rozbudowali swoje arsena?y do wielko?ci kilku tysi?cy g?owic j?drowych, osi?gaj?c poziom wzajemnie zagwarantowanego zniszczenia (MAD – Mutual AssuredDestruction). Formu?a MAD mia?a na wiele lat sta? si? podstawow? zasad? kszta?tuj?c? my?lenie o ewentualnej mi?dzyblokowej wojnie. W 1961 roku Zwi?zek Radziecki zdetonowa? na Morzu Arktycznym Car Bomb? – najpot??niejszy ?adunek atomowy w historii o sile przewy?szaj?cej 10-krotnie ??czn? energi? wszystkich broni u?ytych podczas II wojny ?wiatowej. Nauk? p?yn?ca z zag?ady Hiroszimy i Nagasaki sprawi?a jednak, ?e bro? nuklearna nie zosta?a ponownie wykorzystana bojowo. Niszczycielska si?a, która pozbawi?a bro? j?drow? u?yteczno?ci militarnej, nada?a jej status narz?dzia polityki, który cementuje nadal trwaj?cy „D?ugi Pokój” pomi?dzy ?wiatowymi mocarstwami.

Dlaczego pa?stwa posiadaj? bro? j?drow??

Wraz z zako?czeniem zimnej wojny stabilno?? mi?dzynarodowa przesta?a w tak du?ym stopniu by? skorelowana z istnieniem arsena?ów atomowych, ale poszczególni cz?onkowie „klubu nuklearnego” nie tylko z niej nie zrezygnowali, ale równie? nie zmienili w sposób znacz?cy swojego podej?cia do problematyki odstraszania j?drowego. Co wi?cej, pojawili si? nowi posiadacze broni j?drowej (Pakistan oraz Korea Pó?nocna), a Iran podejrzewany jest o aspiracje do jej posiadania. Dlaczego pa?stwa wydaj? ogromne ?rodki finansowe na badania i budow? broni, z której nigdy nie skorzystaj?? Paul Bracken w ksi??ce The Second Nuclear Age: Strategy, Danger, and the New Power Politics[4] s?usznie zwróci? uwag?, ?e bro? j?drowa nie musi by? u?yta, aby by?a u?yteczna. Kompletnej odpowiedzi na pytanie o motywy budowy i zachowania arsena?u j?drowego udziela jeden z najznamienitszych znawców omawianej problematyki – Scott Sagan, wskazuj?c trzy grupy przes?anek. Po pierwsze, dzi?ki broni atomowej pa?stwa uzyskuj? swoist? „nienaruszalno??” ze strony innych pa?stw atomowych. Jak zauwa?y? niegdy? Robert McNamara: „bro? j?drowa jest ca?kowicie bezu?yteczna, nie licz?c jednego wyj?tku – powstrzymania przeciwnika przed wykorzystaniem jej”[5]. Nawet je?li przyj??, ?e na 99% nie zostanie nigdy u?yta, 1% niepewno?ci to z punktu widzenia pa?stw atomowych wystarczaj?co du?o, by wydawa? miliardy na jej budow? i utrzymanie. Warto zauwa?y?, ?e nawet niewielki arsena? j?drowy wystarcza by przeciwnik odczyta? podstawowe przes?anie doktryny odstraszania j?drowego: „zanim nas zaatakujesz – zastanów si?, bo je?li to uczynisz – odpowiemy”. Obecnie za swoiste odbicie zimnowojennej ameryka?sko-sowieckiej „równowagi strachu” mo?na uznawa? nuklearny u?cisk, w jakim znajduj? si? Pakistan oraz Indie. Po drugie, bro? j?drowa s?u?y realizacji celów polityki wewn?trznej. Z punktu widzenia w?adz pa?stwowych budowa arsena?u atomowego mo?e by? niezwykle istotnym czynnikiem legitymizuj?cym przywództwo. Z drugiej strony, ?aden z polityków nie chcia?by okaza? si? tym, który pozbawi? swój kraj ostatecznej gwarancji bezpiecze?stwa w sytuacji, w której inne pa?stwo lub podmiot pozapa?stwowy próbowa? „nuklearnego szanta?u”. Wreszcie, wiele grup wewn?trzpa?stwowych (wojskowi, naukowcy, przedstawiciele przemys?u) mo?e usi?owa? wywiera? wp?yw na w?adze, widz?c swój interes w budowie lub odnowieniu systemu odstraszania j?drowego. Po trzecie, bro? atomowa mo?e s?u?y? jako walor w p?aszczy?nie symbolicznej i to?samo?ciowej. Arsena? nuklearny bez w?tpienia jest swoistym potwierdzeniem mocarstwowo?ci, obecnie istotnym zw?aszcza dla „nowych” pa?stw j?drowych, które d??? do zdobycia pozycji lidera regionalnego. Z drugiej strony, z punktu widzenia pa?stw, które uzyska?y bro? atomow? w okresie zimnowojennym, dost?p do niej sta? si? przez lata naturalnym elementem presti?u i narodowej (mocarstwowej) to?samo?ci, z którego by?oby niezwykle trudno zrezygnowa?. Nale?y bowiem zada? sobie pytanie, czy pa?stwu b?d?cemu sta?ym cz?onkiem Rady Bezpiecze?stwa ONZ wypada?oby pozby? si? broni atomowej?

Nie ma drogi powrotnej

O ile w okresie zimnej wojny za presti?owe uznawano wej?cie w posiadanie broni atomowej, to obecnie próbuje si? wytworzy? wra?enie, ?e symbolem presti?u jest promowanie koncepcji ca?kowitego rozbrojenia j?drowego. Tak? postaw? – przyjmowan? zw?aszcza przez „stare” mocarstwa j?drowe – nale?y jednak uzna? za hipokryzj?, gdy? utrzymywanie arsena?ów j?drowych usi?uj? one przedstawi? jako konieczno??, która jednocze?nie jest powodem ich ubolewania. Pa?stwa te twierdz?, ?e jakkolwiek w pe?ni popieraj? ide? rozbrojenia j?drowego, to musz? utrzymywa? w?asne arsena?y dopóki inne kraje posiadaj? bro? atomow?. Wydaje si? równie?, ?e ka?da decyzja o modernizacji w?asnych si? j?drowych w rzeczywisto?ci jest sprzeczna z duchem Uk?adu o nierozprzestrzenianiu broni j?drowej (NPT), który sta? si? narz?dziem przydatnym przed wszystkim do podwa?ania ambicji pa?stw nieposiadaj?cych jeszcze broni atomowej. Przy takiej postawie mocarstw jedynym rozwi?zaniem umo?liwiaj?cym nastanie ?wiata bez broni atomowej by?oby jednoczesne rozbrojenie wielostronne. Je?eli zapowiadaj?cy podj?cie kroków na forum ONZ Shinzo Abe, lub inni politycy oddani tej szczytnej idei nie odnajd? sposobu na dokonanie niemo?liwego – nak?onienie wszystkich pa?stw atomowych do jednoczesnego rozbrojenia – bro? j?drowa nie zniknie z polityki mi?dzynarodowej.


  • [1] B. Brodie, The AbsoluteWeapon. Atomic Power and World Order, New York 1946.
  • [2] Kolejnym pa?stwem atomowym jest Izrael, który jednak oficjalnie nie potwierdzi? dotychczas posiadania arsena?u nuklearnego.
  • [3]Pierwsza testowana bomba wodorowa Ivy Mike mia?a si?? wybuchu 10,4 megaton, tzn. 700-krotnie wi?ksz? ni? bomba zrzucona na Hiroszim?.
  • [4] The Second Nuclear Age: Strategy, Danger, and the New Power Politics, Times Books, 2012
  • [5]R.McNamara, The military role of nuclearweapons: perceptions and misperceptions, „ForeignAffairs”, 1983, Vol 62, No 1.

Zdj?cie: Wikimedia Commons


Przeczytaj te?:
G. Gogowski, Wielka Brytania bezradna wobec rosyjskich rekinów
M. Ma?ek, Tydzie? wyborczy w Azji: Japonia i Korea Po?udniowa
A. Dziubdziela, „Pokojowa” bro? j?drowa
R. Smentek, Dialog dla pokoju, czy „klub pod?egaczy wojennych”? Munich Security Conference 2015
Polecamy równie?:
G. Gogowski, Znaczenie niepodleg?o?ci Szkocji dla brytyjskiego odstraszania j?drowego, Biuletyn Analiz CIM nr 1/2013

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t difficult for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat various troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also according of it’s active component. While the physic is credited with nerve pain, it can also cause sexual frustration. The most common potentially serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the question with your soundness care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Grzegorz Gogowski

Doktorant na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwent kierunku europeistyka (2011) oraz Podyplomowych Studiów Bezpieczeństwa Wewnętrznego (2012) na Uniwersytecie Warszawskim. Zainteresowania badawcze: polityka zagraniczna i bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii, stosunki brytyjsko-amerykańskie, bezpieczeństwo międzynarodowe, polityka jądrowa.

Brak komentarzy on "Duchy Hiroszimy i Nagasaki"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>