Włochy: wybory w cieniu kryzysów

1047 0
Micha? K?dzierski

W niedziel? 4 marca W?osi pójd? do urn, ?eby wybra? swoich przedstawicieli do parlamentu. Tegoroczne wybory odbywaj? si? wed?ug nowej, uchwalonej w pa?dzierniku 2017 roku mieszanej ordynacji wyborczej, zgodnie z któr? 36% deputowanych w obu izbach zostanie wybranych w okr?gach jednomandatowych, a reszta w systemie proporcjonalnym w okr?gach wielomandatowych. Nowa ordynacja, w przeciwie?stwie do poprzedniej, premiuje partie wchodz?ce w sk?ad koalicji. Wed?ug poprzedniego systemu zwyci?ska partia otrzymywa?a „premi?” (w postaci dodatkowych mandatów), która umo?liwia?a jej samodzielne stworzenie rz?du.

Wed?ug szacunków do uzyskania wi?kszo?ci g?osów w obu izbach potrzebne jest poparcie ok 40% wyborców. Zgodnie z przedwyborczymi sonda?ami ?adna partia nie ma szans, by samodzielnie osi?gn?? taki wynik.

Wlochy poparcie dla partii

Wlochy poparcie dla koalicji

Rozczarowanie klas? polityczn?

Tegoroczna kampania wyborcza naznaczona zosta?a skutkami kryzysów gospodarczego i migracyjnego, które w ostatnich latach odcisn??y dotkliwe pi?tno na W?oszech. Gospodarka kraju wci?? odczuwa skutki g??bokiej recesji sprzed kilku lat. D?ug publiczny przekracza 130% PKB (najwi?cej w UE po Grecji), a wzrost gospodarczy po paru latach stagnacji dopiero w 2017 roku przyspieszy? do 1,6%. Kryzys gospodarczo-finansowy negatywnie wp?yn?? równie? na rynek pracy. Stopa bezrobocia wynosi obecnie 10,8%, a w?ród osób poni?ej 25 roku ?ycia – nawet 32,2%. ?eby pod?wign?? kraj z zapa?ci gospodarczej, rz?d musia? w ostatnich latach podj?? szereg trudnych reform rynku pracy, emerytur i pomocy spo?ecznej, których celem by?o znalezienie oszcz?dno?ci i konsolidacja bud?etu.

Na kryzys gospodarczy na?o?y? si? w ostatnim czasie problem imigracji z krajów afryka?skich. Szacuje si?, ?e tylko w latach 2016 i 2017 do W?och przyby?o ich blisko 300 tysi?cy, a w sumie na terenie kraju nielegalnie przebywa nawet 600 tysi?cy imigrantów. Masowy nap?yw migrantów dodatkowo pogarsza trudn? sytuacj? gospodarcz? kraju i wywo?uje napi?cia spo?eczne, zw?aszcza w biedniejszych po?udniowych regionach W?och. Kampania wyborcza naznaczona wiec by?a gwa?townymi demonstracjami w ca?ym kraju.

Trudny okres prze?o?y? si? na pogorszenie nastrojów spo?ecznych i wzrost poczucia rozczarowania klas? polityczn? oraz tym, jak funkcjonuje pa?stwo. Szczególnie w?ród m?odych W?ochów od lat narasta?o poczucie frustracji.

„To naprawd? sytuacja wybuchowa, poniewa? mamy we W?oszech starsze pokolenie, które ma emerytury i jest w relatywnie dobrej sytuacji. Obok mamy ludzi poni?ej 40 lat, którzy w wielu przypadkach pracuj? na umowach ?mieciowych” – mówi? Daniele Albertazzi, politolog z Uniwersytetu w Birmingham w wywiadzie dla Euro News. Doda? te?, ?e we W?oszech panuje szeroko rozpowszechniony sceptycyzm, który objawia si? przekonaniem, ?e ludzie s? bezsilni i nic nie mog? zrobi?, ?eby poprawi? swoj? sytuacj?. T?umaczy to spadek poparcia dla rz?dz?cych w ostatnich latach chadeków i socjaldemokratów oraz wzrost popularno?ci nowych ugrupowa?, które wybieraj? antyestablishmentow? i anty-imigracyjn? retoryk? oraz obiecuj? koniec reform obci??aj?cych spo?ecze?stwo.

Ruch Pi?ciu Gwiazd: Populi?ci na prowadzeniu

W te nastroje dobrze wpisuje si? Ruch Pi?ciu Gwiazd, za?o?ony w 2009 roku przez komika Beppe Grillo. Od samego pocz?tku partia zawzi?cie krytykowa?a w?oskie elity i odcina?a si? od jakichkolwiek form wspó?pracy z innymi partiami. Obok antyestablishmentowej retoryki Ruch charakteryzuje si? odrzuceniem oszcz?dno?ciowych reform rz?dów centrolewicy, obiecuj?c podniesienie wydatków na cele spo?eczne. W?ród g?ównych punktów programu partii znalaz?o si? m.in. wprowadzenie gwarantowanego dochodu podstawowego w wysoko?ci 780 euro. Partia nale?y tak?e do krytyków wspólnej waluty europejskiej, obarczaj?c obecno?? W?och w strefie euro za problemy gospodarcze kraju. Jeszcze kilka lat temu partia zapowiada?a d??enie do rozpisania referendum w sprawie rezygnacji z euro, ale pod kierownictwem nowego przewodnicz?cego, 31-letniego Luigiego di Maio, zrezygnowa?a z tego postulatu, g?osz?c potrzeb? daleko id?cej reformy wspólnej waluty.

Ruch Pi?ciu Gwiazd prowadzi w sonda?ach z wynikiem ok. 26-28%. Szczególnie wysokie poparcie notuje w po?udniowych regionach W?och. Stopa bezrobocia jest tam szczególnie wysoka, co przek?ada si? na poczucie rozczarowania i braku perspektyw w?ród ludno?ci. W po?udniowych W?oszech na parti? Luigiego di Maio g?osowa? chce nawet 38% W?ochów.

Partia Demokratyczna: Wysoka cena reform

Na drugim miejscu w sonda?ach znajduje si? obecnie rz?dz?ca Partia Demokratyczna Matteo Renziego (premiera w latach 2014-2016) z wynikiem 21-23%. Ceniony za granic? jako reformator, Renzi w kraju budzi skraje emocje. Dla jednych jest pragmatycznym i pewnym liderem, który ma na swoim koncie sukcesy w uzdrawianiu gospodarki. Dla innych jest twarz? niepopularnych reform, drastycznych oszcz?dno?ci i ci?? w systemie opieki spo?ecznej. Teraz Renzi chce przyci?gn?? do siebie wyborców m.in. obietnicami obni?ki podatków i wprowadzenia p?acy minimalnej w wysoko?ci 9-10 euro. PD liczy ponadto na centrowych wyborców, niech?tnych przej?ciu w?adzy przez partie prawicowe.

Swoj? polityk? PD przyp?aci?a nie tylko spadkiem popularno?ci w?ród wyborców, ale tak?e wewn?trznym podzia?em. Cz??? cz?onków, rozczarowanych reformami i zbyt centrowym kursem partii, opu?ci?o PD i za?o?y?o w?asne ugrupowanie Wolni i Równi, licz?c na poparcie lewicowych wyborców. Obecnie nowa lewicowa partia mo?e liczy? na poparcie 5-6% W?ochów. WiR nie sprzymierzyli si? przed wyborami z PD, zasilaj?c obóz centrolewicowy, lecz kandyduj? samodzielnie, co obni?a szanse centrolewicy na pozostanie u w?adzy. Na PD i sprzymierzone partie g?osowa? chce ok. 25-26% W?ochów, czyli mniej ni? na Ruch Pi?ciu Gwiazd startuj?cy samodzielnie.

Forza Italia: Powrót Berlusconiego

Je?li bra? pod uwag? koalicje, to na czele stawki z poparciem ok. 38-39% znajduje si? blok partii centroprawicowych. W?ród nich na szczególn? uwag? zas?uguj? dwa ugrupowania, które rywalizuj? ze sob? o dominacj? wewn?trz obozu i w przypadku osi?gni?cia odpowiedniej wi?kszo?ci – prawo do wysuni?cia kandydata na premiera.

Pierwsz? z nich jest Forza Italia (w?. Naprzód W?ochy) pod przewodnictwem 81-letniego by?ego premiera Silvio Berlusconiego. Po pora?ce wyborczej przed pi?cioma laty i wyroku skazuj?cym za oszustwa podatkowe Il Cavaliere (w?. rycerz) wró?ono ju? koniec kariery politycznej. Mimo zakazu sprawowania funkcji publicznych nie zrezygnowa? on jednak z polityki i w obecnych wyborach pe?ni rol? jednego z g?ównych rozgrywaj?cych (a by? mo?e b?dzie równie? tym, który wska?e kandydata na premiera). Zgodnie z kampanijnymi sugestiami mia?by nim by? Antonio Tajani, obecny Przewodnicz?cy Parlamentu Europejskiego. Ten jednak nie kandyduje w wyborach i jak dot?d zachowywa? w tej kwestii pow?ci?gliwo??, czego z reszt? wymaga od niego sprawowana funkcja.

Podczas kampanii wyborczej Berlusconi stara? si? stylizowa? na odpowiedzialnego i wywa?onego m??a stanu. W tym celu spotka? si? ostatnio z czo?owymi politykami unijnymi, po czym przekonywa?, ?e Forza Italia zapewni W?ochom lepsz? pozycj? wewn?trz Wspólnoty. Zapowiedzia? te? m.in. obni?k? podatków oraz u?atwienia dla przedsi?biorców. Podobnie jak inne partie centrum i prawicy, obieca? równie? wycofanie si? z podwy?szenia wieku emerytalnego.

Na ostatniej prostej kampanii Berlusconi zaostrzy? tak?e retoryk? w kwestii migracyjnej, nazywaj?c imigrantów „gotow? do eksplozji spo?eczn? bomb?” i domagaj?c si? ich deportacji. W telewizyjnym wywiadzie przekonywa? równie?, ?e dla jego partii priorytetem jest odzyskanie kontroli nad sytuacj?. W tym celu Forza Italia planuje m.in. zwi?kszenie wydatków na s?u?by porz?dkowe, a tak?e zwi?kszenie ich obecno?ci na ulicach celem poprawy poczucia bezpiecze?stwa w?ród obywateli poprzez osi?gniecie efektu odstraszania.

Liga Pó?nocna. Antyunijna si?a z widokami na w?adz?

Drug? kluczow? si?? bloku centroprawicowego jest Liga Pó?nocna. Na jej czele stoi wieloletni pose? do Parlamentu Europejskiego Matteo Salvini, który po przej?ciu przywództwa od Umberto Bossiego w 2013 roku dokona? transformacji partii, porzuci? secesjonistyczne korzenie (dawniej LP domaga?a si? autonomii pó?nocnych W?och) i przeobrazi? ugrupowanie w licz?c? si? si?? w ca?ym kraju. Ostrze krytyki Ligi przenios?o si? z wyszydzanych jako leniwych mieszka?ców po?udniowych regionów na nielegalnych imigrantów oraz Uni? Europejsk?. W kampanii wyborczej Salvini obiecywa? broni? W?ochy przed „inwazj?” nap?ywaj?cych z Afryki migrantów i zapowiedzia? ich deportacj? do krajów pochodzenia.

Liga pod kierownictwem Salviniego jest jednocze?nie najbardziej krytycznie nastawion? do UE parti? we W?oszech. Lider LP zapytany w 2014 roku o reform? Wspólnoty odpowiedzia?, ?e „nie da si? zreformowa? UE, a powinno si? j? zdemolowa? i zbudowa? od nowa”. Salvini grozi? niegdy? d??eniem do zwo?ania referendum ws. opuszczenia strefy euro, a nawet „Italexitem”. Jego zdaniem problemom W?och winne jest euro, któr? nazwa? „niemieck? walut?”, a jej przyj?cie „b??dem”. W czasie kampanii Salvini z?agodzi? jednak stanowisko i wycofa? si? z pomys?u referendum.

Wed?ug sonda?y Forza Italia cieszy si? poparciem ok. 16-17% W?ochów, podczas gdy na Lig? Pó?nocn? swój g?os chce odda? 13-15% wyborców. Zgodnie za? z umow? mi?dzy partiami kandydata na premiera obozu centroprawicowego wysunie partia, która uzyska wy?sze poparcie.

Scenariusze powyborcze

Przedwyborcze sonda?e jednoznacznie wskazuj? na obóz centroprawicowy jako prawdopodobnego zwyci?zc? wyborów. Pytanie, czy blok ten osi?gnie wystarczaj?c? liczb? g?osów, ?eby samodzielnie utworzy? wi?kszo??, pozostaje jednak otwarte. Szacuje si?, ?e do zdobycia wi?kszo?ci potrzeba ok. 40% poparcia. Wed?ug ostatnich sonda?y partiom centroprawicowym brakuje do tego pu?apu paru punktów procentowych. Nawet je?li uda si? osi?gn?? wi?kszo??, nie jest wcale pewne, czy Forza Italia i Liga Pó?nocna wraz z mniejszymi partiami b?d? w stanie si? dogada? w sprawie powo?ania oficjalnej ju? koalicji.

Poniewa? Ruch Pi?ciu Gwiazd kategorycznie wykluczy? jakiekolwiek sojusze z innymi partami, pewn? alternatyw? dla sojuszu partii centroprawicowych pozostaje zdaniem cz??ci komentatorów koalicja chadeków z socjaldemokratami. Bior?c jednak pod uwag? wzajemn? niech?? i ostr? krytyk?, trudno jest obecnie wyobrazi? sobie taki scenariusz. W przypadku braku mo?liwo?ci powo?ania nowego rz?du nie mo?na wi?c tak?e wykluczy? ponownych wyborów.

Wynik wyborów we W?oszech mo?e mie? powa?ne znaczenie dla Unii Europejskiej. Je?li do w?adzy dojdzie koalicja centroprawicowa z Lig? Pó?nocn? w sk?adzie, b?dzie najprawdopodobniej d??y? do zmiany zasad polityki migracyjnej w ramach UE i naciska? na pozosta?e pa?stwa cz?onkowskie, ?eby przyj??y cz??? pozostaj?cych na terenie W?och imigrantów.

Do napi?? w ramach UE mog? prowadzi? ponadto plany deportacji nielegalnych imigrantów i osób poszukuj?cych azylu do Afryki. Na nowo pojawi? si? mo?e ponadto temat reform oszcz?dno?ciowych i warunków funkcjonowania strefy euro. Mo?e mie? to znaczenie przy rozmowach w sprawie reformy i pog??bienia wspó?pracy w ramach krajów pos?uguj?cych si? wspóln? walut?, do której d??y Francja. Sytuacj? mo?e dodatkowo skomplikowa? ewentualne powo?anie Matteo Salviniego na premiera, któremu w przeciwie?stwie do np. Antonio Tajaniego trudno b?dzie znale?? wspólny j?zyk z innymi unijnymi liderami. Ze wzgl?du na prorosyjsk? postaw? partii centroprawicowych, mo?na spodziewa? si? tak?e d??enia takiego rz?du do zniesienia lub z?agodzenia sankcji wobec Rosji. Powo?anie rz?du sk?adaj?cego si? z chadeków i socjaldemokratów bez udzia?u Ligi Pó?nocnej oznacza?oby natomiast kontynuacj? dotychczasowego kursu w polityce europejskiej W?och.


Zdj?cia u?yte w nag?ówku: wikimedia commons

Wykresy: opracowanie w?asne na podstawie : https://www.termometropolitico.it/1289186_sondaggi-elettorali-nazionali.html i https://www.termometropolitico.it/1289058_sondaggi-elettorali-demopolis-6.html


The following two tabs change content below.

Michał Kędzierski

Absolwent studiów drugiego stopnia w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (2015). Stypendysta Międzynarodowego Stypendium Parlamentarnego IPS 2016 w niemieckim Bundestagu. W latach 2012-2014 redaktor Przeglądu Spraw Międzynarodowych Notabene, a w latach 2012-2016 redaktor Portalu Spraw Zagranicznych, w którym od 2015 roku pełnił funkcję szefa działu Europa i Unia Europejska. W latach 2014-2016 współpracował przy redakcji „Biuletynu Niemieckiego”, wydawanego wspólnie przez Centrum Stosunków Międzynarodowych oraz Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. W 2016 roku odbył staż w niemieckim Bundestagu.

Brak komentarzy on "Włochy: wybory w cieniu kryzysów"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>