Nowy (nuklearny) Bliski Wschód

787 0
KATARZYNA CZUPA

Iran_negotiations_about_Iran's_nuclearTemat programu nuklearnego Iranu obecny jest w mediach nie od dzi?. Wielu jest ju? pewnie nim znudzonych. Jak d?ugo mo?na deliberowa? nad sytuacj? bez wyj?cia? Bez wzgl?du na mniej lub bardziej pokojowe nastawienie kolejnych rz?dów, Teheran nigdy nie porzuci swoich atomowych aspiracji. W tej sytuacji oczywistym jest, ?e Waszyngton, tradycyjny sojusznik obawiaj?cego si? ira?skiej agresji Izraela, nie zgodzi si? na zniesienie lub nawet z?agodzenie sankcji. Klasyczny polityczny impas. Koniec historii.

Jednak?e w niedziel? 24 listopada br. nadzieje na prze?om od?y?y. Wtedy to w Genewie dosz?o do podpisania tymczasowego porozumienia mi?dzy Iranem a sze?cioma ?wiatowymi mocarstwami, tj. Stanami Zjednoczonymi, Rosj?, Chinami, Wielk? Brytani?, Francj? i Niemcami. Na jego mocy Teheran zobowi?za? si? do zaprzestania wzbogacania uranu ponad poziom 5 proc. oraz „zneutralizowania” wszelkich zasobów pierwiastka przekraczaj?cych ten limit. Wstrzymane maj? zosta? tak?e prace reaktora Arak, u?ywanego do produkcji plutonu. Ira?ski prezydent Hassan Rouhani zgodzi? si? na mi?dzynarodowe inspekcje swoich instalacji zgodnie ze standardami Mi?dzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Inspektorzy b?d? mieli codzienny dost?p m.in. do o?rodków nuklearnych w Natanz i Fordo. W zamian za te ust?pstwa Stany Zjednoczone maj? znie?? cz??? sankcji na?o?onych na Teheran w zwi?zku z rozwojem programu atomowego.  ??czna warto?? „ulgi” szacowana jest na 7 mld dolarów. Porozumienie zawarto na okres sze?ciu miesi?cy. Do tego czasu wypracowane ma zosta? bardziej kompleksowe rozwi?zanie.

Postawieni pod ?cian?

Jak podkre?la? sekretarz stanu USA John Kerry, ira?ski program nuklearny w praktyce zosta? zamro?ony a sankcje b?d? rozlu?niane w taki sposób „by nie obni?y? presji na Iran”.  Pytany, czy USA maj? zaufanie do Teheranu, doda?, ?e to nie kwestia zaufania jest kluczowa, ale system weryfikacji. „B?dziemy sprawdza?, sprawdza? i jeszcze raz sprawdza?, czy Iran wywi?zuje si? z zobowi?za?, a jego program ma wy??cznie pokojowe zastosowanie” – zapewnia? w stacji CNN. Mimo tych deklaracji Izrael krytycznie oceni? porozumienie. Jak powiedzia? premier Benjamin Netanjahu, „To, co ustalono minionej nocy w Genewie, nie jest historycznym porozumieniem, to historyczny b??d”. „Dzi? ?wiat sta? si? bardziej niebezpieczny, poniewa? najniebezpieczniejszy re?im na ?wiecie poczyni? znacz?cy krok do pozyskania najgro?niejszej na ?wiecie broni” – doda?.

Od blisko miesi?ca komentatorzy polityczni prze?cigaj? si? w formu?owaniu opinii i prognoz na najbli?sze miesi?ce, a nawet lata. Wielu twierdzi, ?e do rozmów i z?agodzenia polityki USA i Iranu po prostu musia?o doj??. W skutek na?o?onych sankcji ira?ska gospodarka ledwo zipie. Jak podaje The Economist w wydaniu specjalnym The World in 2014, w porównaniu z 2011 rokiem sprzeda? ropy w Iranie spad?a o po?ow?. Rezerwy walutowe kurcz? si? w zastraszaj?cym tempie, a inflacja si?ga 40 proc. Jako?? ?ycia ira?skich obywateli pozostawia wiele do ?yczenia. Wed?ug danych Banku ?wiatowego, w 2012 roku dochód narodowy brutto per capita wyniós? w tym kraju ok. 10,5 tys. dolarów. To ponad 2 razy mniej ni? w przypadku Arabii Saudyjskiej, której gospodarka te? opiera si? na eksporcie ropy naftowej. Wska?nik rozwoju spo?ecznego (HDI) równie? nie napawa optymizmem. W rankingu obejmuj?cym 186 pa?stw Iran znalaz? si? na 76. miejscu. Wspomniana wcze?niej Arabia Saudyjska uplasowa?a si? 19 oczek wy?ej. Nawet autorytarna Bia?oru? radzi sobie lepiej zajmuj?c 50. miejsce. Tak ko?czy si? polityka nieust?pliwo?ci, z której znany by? poprzedni prezydent Islamskiej Republiki Iranu Mahmud Ahmadine?ad. W obliczu rosn?cego spo?ecznego niezadowolenia prezydent Rouhani musia? si? ugi??.

Zmiana nastawienia wyczuwalna jest tak?e w kr?gach administracji ameryka?skiej. Prezydentura Baracka Obamy mia?a przynie?? zasadniczy zwrot w polityce zagranicznej USA. Hillary Clinton, by?a sekretarz stanu, przez blisko 4 lata niestrudzenie podró?owa?a po ca?ym ?wiecie staraj?c si?  posprz?ta? ba?agan pozostawiony przez George’a Busha. Zapowiadano równie? zmniejszenie zaanga?owania na Bliskim Wschodzie oraz zacie?nienie wspó?pracy ze wschodz?cymi pot?gami azjatyckimi. Jak dot?d ?adnego spektakularnego sukcesu jednak nie odnotowano. Obama, pomny skutków interwencji USA w Afganistanie i Iraku, nie zdecydowa? si? na podj?cie radykalnych dzia?a? maj?cych na celu zako?czenie wojny domowej w Syrii. Nie pojawi? si? te? na dwóch pa?dziernikowych szczytach najwa?niejszych organizacji zrzeszaj?cych pa?stwa Azji i Pacyfiku (Stowarzyszenia Narodów Azji Po?udniowo Wschodniej oraz Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku).  Normalizacja relacji z Iranem jest prawdopodobnie ostatni? szans? na uratowanie wizerunku ameryka?skiego prezydenta.

Efekt domina

Ostatnie wydarzenia rodz? powa?ne konsekwencje dla stabilno?ci regionu. Ocieplenie, a przynajmniej odmro?enie, relacji na linii Teheran-Waszyngton wywo?uje powa?ne obawy w?ród arabskich sojuszników USA. Ameryka?skie bazy wojskowe znajduj? si? na terytorium Bahrajnu, Kuwejtu, Omanu, Kataru oraz w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Z jednej strony daj? one Waszyngtonowi mo?liwo?? wp?ywania na sytuacj? na Bliskim Wschodzie (w tym powstrzymywanie imperialnych aspiracji Iranu), z drugiej strony za?, mimo braku oficjalnych porozumie? sojuszniczych, stanowi? pewn? form? gwarancji bezpiecze?stwa dla pa?stw-gospodarzy. W sytuacji poprawy stosunków mi?dzy Stanami Zjednoczonymi a Iranem oraz wypracowania trwa?ej formu?y wspó?pracy (oczywi?cie na przestrzeni najbli?szych lat a nie miesi?cy), mo?liwe jest stopniowe zmniejszanie ameryka?skiego wsparcia. Najbardziej ucierpi na tym Arabia Saudyjska, najwi?kszy partner USA w?ród pa?stw arabskich. To w?a?nie wspó?praca z Waszyngtonem jest g?ównym czynnikiem umo?liwiaj?cym Rijadowi wp?ywanie na polityk? w krajach s?siednich.

Niektórzy wieszcz?, ?e w najbli?szych latach spodziewa? si? nale?y regionalnego wy?cigu zbroje?. Prawdopodobnym jest, ?e w odpowiedzi na ira?skie ust?pstwa administracja ameryka?ska zdecyduje si? na znacz?ce z?agodzenie sankcji. Barack Obama odtr?bi sukces (w ko?cu to on doprowadzi? do wstrzymania procesu wzbogacania uranu!), lecz w rzeczywisto?ci sytuacja nie ulegnie zmianie. Jak pokazuje historia, Teheran znany jest z lu?nego przestrzegania swoich rozwi?za?. Je?eli USA nie wprowadz? nale?ytego systemu kontroli mo?liwe jest, ?e Iran ponownie podejmie prób? zdobycia broni nuklearnej. Pozbawieni wsparcia Waszyngtonu Saudowie d??y? b?d? do zabezpieczenia swoich interesów poprzez pozyskanie w?asnego arsena?u atomowego. Mia? by? pokój i stabilizacja. B?dzie zimna wojna.

Co przyniesie przysz?o??

Jak pisa? Kenneth Waltz w eseju Why Iran Should Get the Bomb, paradoksalnie ira?ska bro? mo?e by? czynnikiem stabilizuj?cym sytuacj? w regionie.  Nak?adanie kolejnych ogranicze? prowadzi bowiem jedynie do wzrostu napi?? i wzajemnej nieufno?ci. Jest równie? nieefektywne, czego najlepszym przyk?adem jest Korea Pó?nocna (mimo coraz wi?kszej izolacji, Pjongjang nie zdecydowa? si? na porzucenie programu j?drowego). Co wi?cej to Izrael, jako jedyne pa?stwo atomowe na Bliskim Wschodzie, jest czynnikiem destabilizuj?cym. Bior?c pod uwag? do?wiadczenia zimnej wojny wydaje si?, ?e ira?ski arsena? mo?e stanowi? t? przeciwwag?.

W miniony czwartek Waszyngton podj?? decyzj? o poszerzeniu listy firm i osób prywatnych obj?tych sankcjami. Jak podkre?laj? przedstawiciele administracji, ograniczenia na?o?one zosta?y na podmioty, które mog? by? zaanga?owane w produkcj? broni masowego ra?enia. Iran ju? zg?osi? swój sprzeciw, mówi?c, ?e krok ten jest niezgodny z postanowieniami z Genewy. Trudno jest przewidzie? co przynios? najbli?sze miesi?ce. Pewne jest natomiast, ?e ani Rouhani, ani Obama nie sprzedadz? skóry tanio, a my dalej b?dziemy zmuszeni do ?ledzenia persko-ameryka?skiej telenoweli.


Katarzyna Czupa Absolwentka i studentka stosunków mi?dzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. W?ród jej zainteresowa? badawczych znajduj? si? m.in. gospodarka, pomoc rozwojowa, zrównowa?ony rozwój oraz region Bliskiego Wschodu i Afryki Pó?nocnej.  


Przeczytaj równie?:

To be happy it is significant to be healthy. How can medicines help up? It isn’t arduous for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency core rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently every adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also according of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve hurt, it can also cause sexual upset. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Katarzyna Czupa

Katarzyna Czupa jest ekspertem Centrum Inicjatyw Międzynarodowych ds. Bliskiego Wschodu oraz koordynatorem projektu „Let’s talk about Islamic finance”. Obecnie pracuje jako młodszy analityk w firmie Analizy Online, gdzie zajmuje się analizą rynku funduszy inwestycyjnych. W okresie od kwietnia do listopada 2016 r. pracowała na stanowisku młodszego analityka w Domu Maklerskim Banku Zachodniego WBK, gdzie była odpowiedzialna za analizy rynkowe oraz wycenę spółek. W okresie od stycznia 2014 r. do kwietnia 2016 r. pracowała w CASE – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych na stanowisku koordynatora ds. projektów oraz asystenta naukowego. Obecnie realizuje studia doktoranckie w Kolegium Ekonomiczno-Społecznym Szkoły Głównej Handlowej. Jest absolwentką kierunków finanse i rachunkowość (Szkoła Główna Handlowa) oraz stosunki międzynarodowe (Uniwersytet Warszawski). W 2013 roku otrzymała stypendium Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za wybitne osiągnięcia naukowe.

Brak komentarzy on "Nowy (nuklearny) Bliski Wschód"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>