Razem, a jednak osobno – Czechy i Słowacja dwadzieścia lat po „rozwodzie”

1375 0
Granica czesko-s?owacka

Granica czesko-s?owacka w Jawornikach * Fot.: Paulina Wojciechowska

PAULINA WOJCIECHOWSKA

Wzajemne relacje Czech i S?owacji pozostaj? doskona?e bez wzgl?du na odmienn? orientacj? polityczn? rz?dów oraz ró?ne stanowiska wobec niektórych kwestii europejskich” – napisali we wspólnym o?wiadczeniu w kwietniu 2012 roku premier Czech Petr Ne?as i S?owacji Robert Fico. I rzeczywi?cie – po „pokojowym rozstaniu”, które nast?pi?o w czasie, gdy konflikty targa?y rozpadaj?c? si? Jugos?awi? czy ZSRR, oba pa?stwa do?? zgodnie funkcjonuj? na arenie mi?dzynarodowej. Czy zatem z perspektywy czasu w ogóle warto by?o si? „rozwodzi?”?

S?owacy zdecydowali si? na po??czenie z Czechami ze wzgl?du na obawy przed madziaryzacj?, podobnie Czesi – obawiali si? germanizacji. Razem oba narody by?y silniejsze na arenie mi?dzynarodowej. Po II wojnie ?wiatowej i epizodzie z „niezale?nym” pa?stwem Józefa Tiso ponownie powo?ano do ?ycia Czechos?owacj?, znajduj?cej si? w orbicie wp?ywów ZSRR. Jako rezultat reformy administracyjnej po 1968 roku powsta?y osobne republiki: Czeska i S?owacka Republika Socjalistyczna. Po aksamitnej rewolucji w 1989 mniej licznym S?owakom bardzo zale?a?o na akcentowaniu swojej niezale?no?ci i odmienno?ci kulturowej  oraz religijnej (ok. 65% S?owaków deklarowa?o si? jako katolicy, ok. 60% Czechów – jako atei?ci), wybuch?y skrywane przez lata komunistycznego re?imu wzajemne animozje. Pocz?tkowo wydawa?o si? jednak, ?e uda si? utrzyma? ró?norodno?? w ramach jednego pa?stwa. Jednak w po?owie 1992 roku mia?y miejsce wybory, po których sytuacja uleg?a gwa?townej przemianie. W Czechach wygra?a je Obywatelska Partia Demokratyczna Vaclava Klausa, na S?owacji – S?owacka Partia Ludowa – Ruch na rzecz Demokratycznej S?owacji (LS-HZDS) Vladimíra Me?iara. Obaj politycy nastawieni byli nacjonalistycznie i mieli znacznie mniejsz? determinacj?, aby utrzyma? jedno?? Czechos?owacji. Sonda?e wykazywa?y, ?e ani Czesi, ani S?owacy nie chc? definitywnego rozpadu, jednak sprawy polityczne potoczy?y si? swoim torem. 20 lipca 1992 roku parlament s?owacki przyj?? deklaracj? niepodleg?o?ci, a 25 lipca poparcie dla tej decyzji wyrazi? parlament federalny. 31 grudnia 1992 roku federacja  przesta?a istnie?. Spo?ecze?stwa obu republik wyda?y si? by? tym faktem nieco zaskoczone.

Po rozpadzie

Po rozpadzie, ?ród?o www.radio.cz

Zarówno w czasach komunistycznych, jak i tu? po rozpadzie, S?owacja by?a pa?stwem s?abiej rozwini?tym gospodarczo i kulturowo; negatywny wizerunek pa?stwa skorumpowanego i zacofanego skutecznie podtrzymywa? nielubiany przez Zachód premier  Vladimír Me?iar. W 2001 roku bezrobocie na S?owacji si?gn??o 19%. Dopiero reformy z pocz?tku lat dwutysi?cznych, dokonane przez rz?d premiera Dzurinda (podatek liniowy, ograniczenie kosztów pracy i wydatków socjalnych) wprowadzi?y S?owacj? na drog? szybkiego rozwoju gospodarczego. W dniu rozpadu federacji czeska i s?owacka korona wymienialne by?y w stosunku 1:1, jednak w po?owie lat dwutysi?cznych warto?? czeskiej korony w stosunku do s?owackiej by?a wy?sza o 20-30%.

Czechy przyst?pi?y do NATO w 1999 roku, S?owacja dopiero w 2004. Jednak przyj?cie do Unii Europejskiej dla obu pa?stw nast?pi?o tego samego dnia – 1 maja 2004 roku. S?owacja przyj??a euro ju? w 2009, co skutkuje licznymi wizytami S?owaków w przygranicznych sklepach Polski i Czech. Przyj?cie euro jest jednym z elementów jej strategii uczestnictwa w UE, nastawion? na jak naj?ci?lejsz? integracj?; Czechy wykazuj? w tej materii znacznie wi?ksz? „asertywno??”. Oba pa?stwa ucierpia?y w wyniku kryzysu gospodarczego, jednak ogólna sytuacja bud?etu oraz sektora finansowego pozostaje wzgl?dnie stabilna. W 2011 r. PKB S?owacji wzrós? zaledwie o 3,3% (prognoza na 2012 mówi o 1%), inflacja wynios?a 3,9%, a bezrobocie na poziomie 13,5% daje S?owacji pi?te miejsce w UE. W 2010 r. warto?? bezpo?rednich inwestycji zagranicznych na S?owacji wynios?a ok. 1,8 mld euro, g?ównie w przemy?le samochodowym i elektrotechnicznym. W 2011 r. PKB Czech wzros?o o 1,7%, a stopa bezrobocia wynosi 8,9%. PKB per capita na S?owacji wynosi 23,4 tys. dolarów, w Czechach – 27,4 tysi?cy. W indeksie HDI w 2011 r. Czechy zajmuj? 27., a S?owacja 35. miejsce – statystycznemu Czechowi ?yje si? zatem troszk? lepiej ni? S?owakowi, jednak S?owacja i tak ma w tym zestawieniu wy?sz? pozycj? ni? Polska – 39. miejsce.

Mimo rozwodu, oba pa?stwa wzajemnie si? wspiera?y w staraniach o przyj?cie do NATO i Unii Europejskiej,  wspó?pracuj?c tak?e w ramach Grupy Wyszehradzkiej. Tak?e po przyt?pieniu do owych struktur oba pa?stwa s? dla siebie wa?nymi partnerami. Celem pierwszej wizyty zagranicznej nowo wybranego premiera S?owacji Robert Fico w kwietniu 2012 r. by?y Czechy.  Z kolei kiedy w maju 2012 r. w wyniku wypadku na lotnisku w Czas?awiu zosta?y unieruchomione czeskie si?y powietrzne – w ramach mechanizmów dzia?aj?cych w strukturach NATO z pomoc? przyszli S?owacy. Pa?stwa s? dla siebie istotnymi partnerami gospodarczymi, cho? z uwagi na blisko?? geograficzn? i kulturow? ich relacje mog?yby by? znacznie ?ci?lejsze. W eksporcie Czechy s? dla S?owacji drugim partnerem handlowym (po Niemczech), w imporcie trzecim (po Niemczech i Rosji). S?owacja jest dla Czech drugim partnerem w eksporcie (9%) i trzecim w imporcie (7%).

29 pa?dziernika 2012 w czeskiej miejscowo?ci Uherskie Hradisztie, a pó?niej w s?owackim Trenszynie oby?o si? pierwsze po rozpadzie wspólne posiedzenie czeskiego i s?owackiego rz?du, z okazji… 94. rocznicy utworzenia Czechos?owacji.  Podpisano deklaracj? dotycz?cych pog??bienia wspó?pracy m.in. w dziedzinie energetyki, szkolnictwa i transportu, pojawi?o si? tak?e kilka konkretnych inicjatyw dotycz?cych m.in. czeskiej inwestycji w s?owack? spó?k? kolejow? Vargo. Zapowiedziano kolejne posiedzenia, które mia?yby odbywa? si? raz do roku. Na konferencji prasowej ko?cz?cej spotkania premier Fico zapowiedzia? dalsz? koordynacj? wspó?pracy w polityce zagranicznej oraz obronnej. Czas poka?e czy „historyczne” spotkanie b?dzie mia?o swoj? kontynuacj? i czy przyniesie obu pa?stwom wymierne korzy?ci.

Zarówno w Czechach, jak i na S?owacji, wspólna przesz?o?? traktowana jest z szacunkiem. Rocznice zwi?zana z rokiem 1968 czy aksamitn? rewolucj? obchodzon? s? uroczy?cie  zarówno w Pradze jak i w Bratys?awie. Szukaj?c w sieci informacji o obu pa?stwach znajdziemy wiele stowarzysze? dzia?aj?cych np. w Stanach, Wielkiej Brytanii czy Francji, promuj?cych wspólnie czesk? i s?owack? kultur? i histori?. Razem mo?na wi?cej.

W relacjach pomi?dzy obydwoma pa?stwami najtrudniejsze by?y pierwsze lata tu? po podziale: 1993-1998, szczególnie z powodu wielu nieuregulowanych spraw granicznych (s?ynna by?a trasa narciarska w Beskidach, która zaczyna?a si? w jednym pa?stwie, a ko?czy?a w drugim). Czesi mieli w stosunku do S?owacji swoiste poczucie „misji cywilizacyjnej”, inwestowali m.in. w edukacj? i infrastruktur?, po rozpadzie pozosta?o przekonanie o s?owackiej niewdzi?czno?ci. Mimo wielu lat wspólnej historii niewiele Czechów mieszka na S?owacji (0,8% ludno?ci wobec np. 9,7% W?grów), podobnie niewielu S?owaków znajdziemy w Czechach (2% – jest to najwi?ksza z mniejszo?ci narodowych w homogenicznym pa?stwie). Obu narodów nie dziel? wi?c spory o poszanowanie praw mniejszo?ci narodowych czy godne reprezentowanie ich interesów.

Sonda?e przeprowadzane w 2009 roku wskazuj?, ?e ok. 1/3 spo?ecze?stwa w obu pa?stwach jest zadowolona z rozpadu, 1/3 jest niezadowolona, a 1/3… nie ma zdania. Wi?cej niezadowolenia jest po czeskiej stronie. Codzienne relacje pomi?dzy narodami s? na ogó? dobre, cho? pewien poziom nieufno?ci pozosta?. Niektórzy Czesi patrz? na S?owaków jak na dzikusów, w kolei dla S?owaków Czesi to kolonizatorzy. S? to jednak „animozje” podobne do regionalnej niech?ci na przyk?ad mi?dzy warszawiakami i krakusami, wynikaj?ce z natury ludzkiej – na ogó? musimy nieco deprecjonowa? inno??, ?eby samemu poczu? si? lepiej.

Skoro relacje mi?dzy pa?stwami s? na ogó? dobre, oba narody w zasadzie si? dogaduj? – czy warto by?o si? rozstawa?? Szczególnie, ?e wi?ksza i silniejsza Czechos?owacja, czy te? Czecho-S?owacja na arenie mi?dzynarodowej mog?aby wi?cej? A przecie? unijne programy chroni?yby odmienno?? kulturow? mniejszo?ci S?owackiej… Z perspektywy S?owaków i tego, ?e zostali zauwa?eni na arenie mi?dzynarodowej – na pewno warto. Przed rozpadem pa?stwa dla spo?eczno?ci mi?dzynarodowej wyrazy „czeski” i „czechos?owacki” znaczy?y to samo. Nawet dla Polaków Tatry s?owackie zaistnia?y dopiero w latach 90-tych – wcze?niej góry by?y w?gierskie lub czechos?owackie. Gdyby nie rozwód, odmiennie mog?yby potoczy? si? losy wewn?trznych sprzeczno?ci, szczególnie w perspektywie integracji z Uni? Europejsk?. Dzi? ka?de z pa?stw mo?e prowadzi? osobn? polityk?, nie mo?na „zwali? winy” za niepowodzenia na silniejszego b?d? mniejszego wspó?federanta. A w czasach integruj?cej si? Europy wiele barier – cho?by przekraczanie granic czy przep?yw si?y roboczej – zosta?o zniesionych. By? mo?e w przypadku Czech i S?owacji prawdziwe pozostaje stwierdzenie, którym  Pan Tadeusz uraczy? Telimen?: „Kochajmy si?, ale osobno”?

————————————————————
*Dzi? dzi?ki przynale?no?ci obu pa?stw do strefy Schengen granica mo?e by? swobodnie przekraczana, podobnie jak za czasów Czechos?owacji.

To be happy it is great to be healthy. How can medicines help up? It isn’t arduous for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency soul rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat varied troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also accordingly of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve pain, it can also cause sexual disorder. The most common potentially serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Paulina Anna Wojciechowska

Absolwentka Instytutu Stosunków Międzynarodowych (2010) oraz Kolegium Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (2009 - dyplom socjologa). Skończyła również podyplomowe studium bankowości i uzyskała Europejski Certyfikat Bankowca. Obecnie pracuje w sektorze bankowym. Interesuje się państwami azjatyckimi (w szczególności: Indie, Nepal i Birma), pomocą humanitarną (w szczególności uchodźcy), sprawami społecznymi i komunikacją międzykulturową.

Brak komentarzy on "Razem, a jednak osobno – Czechy i Słowacja dwadzieścia lat po „rozwodzie”"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>