Szczyt G20 w Hamburgu: protesty, światowa gospodarka, Trump versus Putin versus Unia Europejska. Czy szczyty mają sens?

372 0
Dr Karolina Libront, Ekspert ds. Niemiec i bezpiecze?stwa mi?dzynarodowego CIM

Pierwsze spotkanie ministrów finansów pa?stw 20 najwi?kszych ?wiatowych gospodarek odby?o si? w 1999 r. w Niemczech. Od 2008 r. szczyty odbywaj? si? w gronie g?ów pa?stw. Obecnie produkt krajowy brutto najwi?kszej dwudziestki stanowi ponad 80% ?wiatowego PKB, a ich populacja to niemal dwie trzecie populacji ca?ego ?wiata.

Po kilkunastu latach historia zatoczy?a ko?o i 7 i 8 lipca 2017 r. to Niemcy ponownie by?y gospodarzem szczytu G20. Hamburska konferencja przebieg?a pod znakiem niespodziewanie gwa?townych protestów, spotkania mi?dzy Donaldem Trumpem i W?adimirem Putinem, wzrostu gospodarczego, handlu mi?dzynarodowego oraz polityki klimatycznej i energetycznej.

Czy jednak wypracowane porozumienia b?d? wype?niane? Czy szczyty G20 to tylko mi?a okazja do wspólnego pozowania do zdj???

Protesty i spotkania w kuluarach

Ju? na kilka tygodni przed szczytem na ulicach Hamburga nie by?o spokojnie: dosz?o do kilkunastu podpale? samochodów i linii kolejowych, przypisywanych radykalnym ugrupowaniom lewicowym. Na protest przeciw spotkaniu g?ów pa?stw do miasta przyjecha?y tysi?ce anarchistów i alterglobalistów, równie? spoza Niemiec.

W czasie szczytu kilkana?cie tysi?cy osób demonstrowa?o g?ównie przeciw kapitalizmowi, uosobionym przez ?wiatowych liderów gospodarczych oraz m.in. przeciw obecno?ci g?ów niedemokratycznych re?imów, jak Chiny czy Turcja. Protesty mia?y gwa?towny przebieg: setki uczestników i niemal pó? tysi?ca policjantów zosta?o rannych, niektórzy go?cie szczytu zostali uwi?zieni w hotelach. Dosz?o do wielu chuliga?skich wyst?pków – w tym niszczenia architektury miejskiej, podpale? dziesi?tek samochodów i pl?drowania sklepów. Policja u?ywa?a armatek wodnych i gazu ?zawi?cego, by rozp?dzi? agresywny t?um. Zatrzymano kilkaset osób. Miasto po szczycie przypomina?o krajobraz jak po bitwie ulicznej.

Wydaje si?, ?e na opinii spo?ecznej to w?a?nie te protesty wywar?y wi?ksze wra?enie ni? tre?? zawartych porozumie?. Od kilku lat opisywane jest zjawisko radykalizowania si? prawicy. W Hamburgu dosz?o do najwi?kszego wybuchu lewicowego radykalizmu od wielu lat. Wzrost aktywno?ci takich ruchów przewidywa? m.in. Thomas Piketty, francuski ekonomista, który od kilku lat pisze o zagro?eniach zwi?zanych ze wzrostem nierówno?ci, bied? i gromadzeniem kapita?u w r?kach niewielkiej grupy.

W pierwszy dzie? szczytu dosz?o do pierwszego bezpo?redniego spotkania prezydentów USA i Rosji. Trwa?o ono ponad dwie godziny – co oznacza, ?e zaistnia?o bardzo du?o kwestii do omówienia. Sporn? spraw? by?a m.in. ingerencja rosyjska w ameryka?skie wybory prezydenckie. Wypowiedzi obu g?ów pa?stw po spotkaniu nie by?y jednak do ko?ca zbie?ne. W?adimir Putin sprzeciwi? si? zarzutom, a Donald Trump zapowiedzia? powo?anie wspólnej jednostki cyberbezpiecze?stwa.

Prezydenci rozmawiali te? m.in. o Ukrainie – w tym zakresie ustanowiono dwustronny kana? komunikacji. Jednocze?nie Rex Tillerson (obecny sekretarz stanu) wyrazi? rozczarowanie dotychczasowymi post?pami Rosji w realizacji ugody mi?skiej z 2015 r. i deeskalacji sytuacji w Donbasie. Podobne zdanie wyra?ono podczas spotkania w formacie normandzkim (przywódców Niemiec, Francji i Rosji). W trakcie szczytu og?oszono równie? ameryka?sko-rosyjskie porozumienie o zawieszeniu ognia w po?udniowo-zachodniej Syrii. Rosja nie zrezygnowa?a jednak ze wspierania prezydenta Syrii Baszara el-Asada.

Ustalenia szczytu

Ostatnie spotkanie grupy G7 we w?oskiej Taorminie zako?czy?o si? bez porozumienia, jedynie z lakonicznym komunikatem ko?cowym i otwartym konfliktem mi?dzy USA a reszt? uczestników w kwestii polityki klimatycznej. Szczyt hamburski równie? nie by? prze?omowy. Gospodarz (RFN) musia? zrezygnowa? z kilku ambitniejszych zapisów, jednak ostatecznie uda?o si? wynegocjowa? wspólny dokument.

Has?em tegorocznego szczytu by?o „Kszta?towanie zglobalizowanego ?wiata”, a liderzy zastanawiali si?, jak skuteczniej pomaga? ludziom w czerpaniu korzy?ci z mo?liwo?ci, jakie daje globalizacja gospodarcza.

Deklaracja ko?cowa porusza nast?puj?ce tematy:

  • dzielenie si? korzy?ciami z globalizacji,
  • budowanie odporno?ci,
  • lepsze zrównowa?one zabezpieczanie egzystencji,
  • branie odpowiedzialno?ci.

Za tymi has?ami kryj? si? zobowi?zania dotycz?ce m.in. budowy otwartego i odpornego systemu finansowego, wspó?pracy w sferze podatkowej i przejrzysto?ci finansowej, problemu nadmiernych mocy w przemy?le stalowym, wspó?pracy z Afryk?. W odniesieniu do kryzysu uchod?czego zadeklarowano dalsz? koordynacj? w przeciwdzia?aniu przemytnikom i handlarzom lud?mi oraz wspóln? walk? z przyczynami migracji – stanowi to powtórzenie zobowi?za? z poprzedniego szczytu. Dodatkowo przyj?to plan dzia?ania w celu zwi?kszenia wspó?pracy antyterrorystycznej.

Zapisy deklaracji ko?cowej i towarzysz?cych aktów oraz komunikatów nie stanowi? prze?omu, raczej sugeruj? kontynuacj? wspó?pracy rozwini?tej w poprzednich latach oraz odwlekanie rozwi?zania istniej?cych problemów.

Kluczowe sformu?owania – m.in. te w zakresie protekcjonizmu gospodarczego i walki z nieuczciwymi praktykami w handlu – s? tak pojemne, ?e ka?dy uczestnik mo?e interpretowa? je na w?asny sposób. Mimo uznania decyduj?cej roli mi?dzynarodowego systemu opartego na regu?ach ?wiatowej Organizacji Handlu (WTO), wyra?ono jednocze?nie prawo pa?stw do stosowania “instrumentów obrony” w handlu. Takiego zapisu wymaga?a administracja ameryka?ska; os?abia on anty-protekcjonistyczne zobowi?zania G20.

Tym samym kwestia konfliktu mi?dzy USA a UE czy Chinami na kanwie polityki America first obecnej administracji w Waszyngtonie zosta?a odroczona, lecz nie rozwi?zana. Donald Trump deklaruje wci?? „przymkni?cie” ameryka?skiego rynku stali (na którym Stany Zjednoczone zmagaj? si? z nadprodukcj? i ta?sz? konkurencj?) oraz wprowadzenie protekcjonistycznych uregulowa? dotycz?cych bran?y samochodowej. W odwecie Komisja Europejska przygotowuje w?asne projekty ogranicze?. Wydaje si?, ?e Stany Zjednoczone pozostaj? w pewnej izolacji. W przededniu szczytu, UE i Japonia porozumia?y si? co do umowy o wolnym handlu (negocjacje u?atwi?o wycofanie si? USA z transpacyficznej umowy TPP). Dzie? pó?niej UE i Kanada og?osi?y, ?e ich umowa o wolnym handlu CETA wejdzie w ?ycie ju? we wrze?niu 2017 r.

W odniesieniu do kwestii energii i klimatu liderzy oficjalnie przyj?li do wiadomo?ci wycofanie si? USA z porozumienia paryskiego, jednocze?nie o?wiadczaj?c, ?e porozumienie paryskie jest nieodwracalne. Zaaprobowano klimatyczno-energetyczny plan dzia?ania G20 na rzecz wzrostu. Jednak?e, prezydent Turcji Recep Tayyip Erdogan zasygnalizowa?, ?e w obliczu wycofania USA z porozumie? paryskich obawia si? o powodzenie ratyfikacji zobowi?za? klimatycznych w tureckim parlamencie. Jednocze?nie prezydent Francji Emmanuel Macron zadeklarowa? zwo?anie kolejnego szczytu paryskiego jeszcze w tym roku.

Czy spotkania G20 maj? sens?

Nierzadko spotyka si? opini?, ?e spotkania na szczycie G20 w zasadzie niczemu nie s?u??. Przywódcy sk?adaj? wiele pi?knych zapewnie?, lecz ich nie dotrzymuj?. Czy tak w?a?nie jest? Có?, badania przeprowadzone przez Johna Kirtona pokazuj?, ?e jest wr?cz odwrotnie.

Prof. Kirton przeprowadzi? dok?adne, systematyczne badania statystyczne spotka? G20. Wyliczy?, ?e od 2008 r. przywódcy z?o?yli 1926 konkretnych zobowi?za? politycznych. Przeci?tnie w okresie mi?dzy jednym a drugim szczytem pa?stwa G20 wype?ni?y a? 72% z nich, a pozytywny trend si? utrzymuje.

Interesuj?ce jest rozbicie wylicze? na poszczególne kategorie. Poni?ej przedstawiono wybrane z nich w formie tabeli.

?ród?o: Opracowanie w?asne na podstawie badania J. Kirtona (dost?p: 7 lipca 2017 r.).

Jak wida?, szklanka jest wi?cej ni? do po?owy pe?na. Wysoki stopie? wype?niania zobowi?za? (ponad 80%) cechowa? trzy obszary: prace nad odporno?ci? gospodarki ?wiatowej, w tym konkretne zobowi?zania z dziedziny polityki makroekonomicznej; kwestie dotycz?ce migrantów i uchod?ców oraz walk? z terroryzmem. Z drugiej strony, w niektórych obszarach obietnice wype?niano mniej ch?tnie (?rednio poni?ej 60%) – dotyczy?o to walki z korupcj?, partnerstwa z Afryk? oraz cyfryzacj?.

Podsumowanie

Szczyt G20 by? interesuj?cy z kilku powodów. Po pierwsze, masowe i gwa?towne protesty anarchistów i alterglobalistów ?wiadcz? o przebudzeniu radykalnej lewicy, by? mo?e jako odpowied? na prawicowy ekstremizm, a na pewno jako odpowied? na coraz bardziej nierówn? redystrybucj? dóbr w skali globalnej oraz rozwieraj?ce si? no?yce dochodu – bogatsi staj? si? coraz bogatsi, a biedniejsi popadaj? w coraz wi?ksz? n?dz?.

Po drugie, szczyt dowiód? pewnej izolacji Stanów Zjednoczonych. Odmienne stanowisko USA zaznaczy?o si? przede wszystkim w tematyce klimatu i energii, a tak?e wolnego handlu. Co ciekawe, nie tylko Stany Zjednoczone maj? dosy? protekcjonistyczn? retoryk?, ale jako jedyne stan??y w opozycji do reszty grupy. Mimo ró?nic uda?o si? jednak podpisa? wspóln? deklaracj? ko?cow?, cho? jej kszta?t na pewno zawiera mniej ambitne zapisy, ni? zak?adali gospodarze – Niemcy.

Po trzecie, szczyt przyniós? porozumienie USA-Rosja dotycz?ce zawieszenia broni w cz??ci Syrii. Jednocze?nie nie poczyniono ?adnych post?pów w sprawie konfliktu mi?dzy Rosj? a Ukrain?. Mimo to mo?na uzna?, ?e dosz?o do pewnego prze?amania izolacji Rosji w jej relacjach z Zachodem.

Teraz pozostaje monitorowa? stopie? wykonania zobowi?za?.

Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

The following two tabs change content below.

Karolina Libront

Absolwentka Instytutu Stosunków Międzynarodowych (2011) i Wydziału Prawa i Administracji (2013) na Uniwersytecie Warszawskim, aktualnie doktorantka na III roku Wydziałowych Humanistycznych Studiów Doktoranckich (specjalność: stosunki międzynarodowe; praca doktorska dotyczy polityki bezpieczeństwa Niemiec). Stypendium Erasmus na Uniwersytecie Wiedeńskim (2008-2009). Stażystka m.in. w PISM (2009) oraz Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (2010). Prezes Koła Naukowego Doktorantów „Bezpieczeństwo Międzynarodowe”. kontakt: karolina.libront(at)centruminicjatyw.org

Brak komentarzy on "Szczyt G20 w Hamburgu: protesty, światowa gospodarka, Trump versus Putin versus Unia Europejska. Czy szczyty mają sens?"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *