Oko cyklonu w oku świata – czyli tureckie lato po arabskiej wiośnie

1135 3
BEATA BELICA

?ród?o: https://twitter.com/occupygezipic

Nawet najbardziej wnikliwi obserwatorzy sceny mi?dzynarodowej nie spodziewali si?, ?e kolejnym krajem, w którym dojdzie do eskalacji niezadowolenia spo?ecznego (na fali wydarze? tzw. „arabskiej wiosny” z 2011 r.) b?dzie Turcja. Eksperci, jako najbardziej niestabilne kraje regionu wskazywali Bahrajn, który sta? si? aren? rozgrywek pomi?dzy Iranem a Arabi? Saudyjsk?, Jemen, w którym siln? pozycj? zdoby?y lokalne oddzia?y al-Kaidy oraz ogarni?t? wojn? domow? Syri?. Tymczasem sytuacja spo?eczno-polityczna zacz??a dojrzewa? do zmian w?a?nie w Turcji.

#OcuppyGezi

W poniedzia?ek, 28 maja br. oko?o 50 osób zgromadzi?o si? na stambulskim Placu Taksim w ramach protestu przeciwko wyci?ciu drzew w pobliskim parku Gezi – w jednym z niewielu zielonych miejsc miasta. Jako powód protestów podawano niepodj?cie konsultacji spo?ecznych w sprawie przebudowy otoczenia Placu Taksim. Plany przewiduj? powstanie w tym miejscu nowoczesnego centrum biznesowo-handlowego oraz meczetu. Protesty, z którymi mamy do czynienia w Turcji, maj? charakter oddolny; nie s? organizowane ani przeprowadzanie przez ?adn? parti? ani organizacj?. Demonstranci to zwykli tureccy obywatele.

Eskalacja manifestacji nie ma ju? jednak tego pod?o?a. Za rzeczywist? przyczyn? demonstracji uznaje si? bowiem nie g?os przeciwko wyci?ciu drzew w parku Gezi, ale znacznie niezadowolenie spo?eczne i krytyk? tureckiego rz?du. Zdarzenie to zainicjowa?o jedynie protesty o charakterze politycznym. Nale?y równie? zaznaczy?, i? majowo-czerwcowe demonstracje nie s? pierwszymi wyst?pieniami przeciwko rz?dz?cej partii AKP oraz jej liderowi, premierowi Reccepowi Tayyipowi Erdoganowi. Ju? na pocz?tku maja br. w Stambule obserwowano wyst?pienia przeciwko w?adzy AKP. Wówczas premier tureckiego rz?du wprowadzi? w Stambule stan wyj?tkowy w obawie przed protestami lewicy.

Partia AKP posiada stosunkowo konserwatywny elektorat, tzw. „konserwatywn? bur?uazj?”, która wy?oni?a si? po serii reform polityczno-gospodarczych z lat 80. XX wieku. Do zwolenników erdoganowskiej polityki zalicza si? te? konserwatywnych, religijnych Turków. Demonstranci uwa?aj?, premier Erdogan przyjmuje coraz bardziej autorytarn? postaw?, a decyzje przez niego podejmowane zmierzaj? do islamizacji kraju. Premierowi i jego rz?dowi zarzuca si? m. in.: obsadzenie s?dów proislamskimi s?dziami, t?amszenie niezale?nych mediów oraz wi?zienie dziennikarzy (w Turcji wi?zionych jest wi?cej dziennikarzy ni? w Chinach czy w Iranie – obecnie w tureckich wi?zieniach przebywa 49 dziennikarzy; w Iranie pod koniec 2012 r. wi?zionych by?o 45 dziennikarzy, a w Chinach – 32).

Wyrazem ograniczenia wolno?ci mediów jest chocia?by post?powanie publicznych stacji telewizyjnych w czasie gdy wybuch?y najbardziej zagorza?e protesty- transmitowano wówczas programy przyrodnicze i kulinarne. Ponadto rz?dz?c? parti? oskar?a si? o przekszta?cenia szkó? – ze ?wieckich na wyznaniowe, ograniczenie mo?liwo?ci sprzeda?y alkoholu oraz o wprowadzenie cenzury wypowiedzi w mediach. Dodatkowe oburzenie spo?ecze?stwa burzy zaniechanie obchodzenia ?wi?ta Republiki, przypadaj?cego na 29 pa?dziernika oraz finansowanie przez rz?d neo-osma?skich festiwali i koncertów. Najwi?ksze oburzenie budzi jednak fakt, i? nowy meczet mia? powsta? w miejscu istniej?cego obecnie, przeznaczonego do likwidacji, Muzeum Kemala Paszy Ataturka – za?o?yciela i pierwszego prezydenta Republiki Tureckiej.

Zdaniem komentatorów do ulicznych demonstracji dosz?o wskutek niezdolno?ci opozycji do konsolidacji si? i wygrania wyborów. Dodatkowo do eskalacji protestów przyczyni?o si? brutalne zachowanie policji wobec demonstruj?cych. Ju? pierwszego dnia pokojowe protesty st?umiono za pomoc? gazu ?zawi?cego. Mieszka?cy Turcji o brutalno?ci si? policyjnych dowiadywali si? za spraw? mediów spo?eczno?ciowych, zw?aszcza za po?rednictwem Twittera, na którym na bie??co relacjonowano wydarzenia z Placu Taksim.

Reakcje w?adz

Turecki wicepremier dopiero 3 czerwca br. przeprosi? za nadmierne u?ycie si?y przeciwko protestuj?cym. Jednocze?nie podzi?kowa? „ekologom” za trosk? o Park Gezi o?wiadczaj?c przy tym, ?e rz?d z planów przebudowy Taksim nie zrezygnuje. Ponad tydzie? po rozpocz?ciu protestów, 7 czerwca br., premier Erdogan zaapelowa? o zaprzestanie protestów. Uzasadnia? to tym, ?e straci?y one swój demokratyczny charakter i s? zwyk?ym aktem wandalizmu. Premier oskar?y? demonstrantów o niszczenie mienia publicznego oraz zagra?anie mieszka?com Stambu?u. Podzi?kowa? jednocze?nie swoim zwolennikom za zachowanie spokoju oraz policji za utrzymywanie porz?dku publicznego. W pi?tek, 14 czerwca br., do policjantów zosta?y wys?ane podzi?kowania od tureckiego premiera.

Solidarno?? Taksim

Po serii protestów, w odpowiedzi na ostre, nieprzychylne reakcje w?adz, powsta?a grupa „Solidarno?? Taksim” (Taksim Dayan??mas?), zapo?yczaj?ca sw? nazw? od nazwy centralnego placu w Stambule, którego przebudowa sta?a si? asumptem do protestów. Grupa ta podejrzewana jest o dokonanie ataków na rz?dowe sieci komputerowe. Hakerzy, którzy dokonali ataków na konta mailowe rz?du ujawnili si? jako „Anonymous Turkey”.

Platforma „Solidarno?? Taksim” przekaza?a rz?dz?cej partii list? swoich ??da?. Znajduj? si? tam zarówno plany przebudowy placu i dzielnicy Taksim jak te? postulaty o charakterze spo?ecznym. „Solidarno?? Taksim” domaga si?, by gubernatorzy i policjanci odpowiedzialni za przemoc wobec protestuj?cych zostali zwolnieni z pe?nionych funkcji. W?ród postulatów jest tak?e rezygnacja z planów przebudowy placu Taksim w Stambule. W?ród zmian o charakterze politycznym znajduj? si?: zapewnienie prawa do gromadzenia si? i pokojowych protestów, prawa g?osu w sprawie nadmiernej komercjalizacji przestrzeni publicznej, a tak?e prawa do bycia traktowanym z szacunkiem i bez brutalno?ci ze strony policji.

W dalszym ci?gu  na Placu Taksim i w pobli?u Parku Gezi trwaj? demonstracje. Przebiegaj? one jednak w atmosferze „pikniku” czy te? „festynu”. Takie podej?cie protestuj?cych dodatkowo uwypukla fakt stosowania przez policj? przemocy. W pi?tek, 14 czerwca br., w mediach pojawi?a si? informacja na temat samobójstwa sze?ciu funkcjonariuszy tureckiej policji; prawdopodobnie by?a na nich wywierana presja psychiczna ze strony prze?o?onych, naciskaj?cych na stosowanie przemocy wobec demonstrantów. Rzecznik tureckiej policji sprostowa?, potwierdzaj?c jednak, ?e taka sytuacja mia?a miejsce. Wed?ug rzecznika, samobójstwo pope?ni?o jednak nie sze?ciu, a czterech funkcjonariuszy; jako przyczyn? samobójstw podano „ró?ne wzgl?dy osobiste”.

Co z armi??

Jak? rol? odegra armia w antyrz?dowych protestach? Turcja ju? trzykrotnie pada?a ofiar? zamachów stanu: w 1960, 1980 i 1997 roku. W tureckich mediach pojawiaj? si? g?osy, i? zamieszki zosta?y przygotowane po to, by przygotowa? grunt pod interwencj? wojskow?.

Sztab Generalny zauwa?a jednak pu?apk?, jaka mog?aby si? kry? w reakcji generalicji na protesty. Wojsko zdaje sobie spraw?, ?e jakiekolwiek dzia?ania z ich strony mog?yby zdemobilizowa? protestuj?cych i pomóc partii AKP w utrzymaniu w?adzy. Wszystko zatem wskazuje, ?e armia nie odegra znacz?cej roli w antyrz?dowych protestach. Znaczenie w ewentualnym obaleniu rz?dów uzyska, pozostaj?c „w koszarach”.

Co dalej?

Od rozpocz?cia protestów w Stambule w ca?ym kraju (w 78 spo?ród 81 prowincji) zanotowano prawie 500 wyst?pie? antyrz?dowych. Dotychczas w starciach lub w wyniku star?, zgin??y 4 osoby (dane na 16.06.2013 r.). Po 18 dniach demonstracji (14 czerwca), premier Erdogan obieca?, ?e rz?d rozwa?y decyzj? s?du obwodowego dotycz?cego przebudowy okolicy Placu Taksim. Zapowiedzia? jednocze?nie, ?e do czasu, a? ostateczna decyzja zostanie wydana, nie zostan? podj?te ?adne prace w pobli?u Placu. Równocze?nie, Erdogan stwierdzi?, ?e chcia?by, by okupacja Placu zako?czy?a si? mo?liwie jak najszybciej.

Wydaje si? jednak, ?e mimo powstania spontanicznego ruchu kontestuj?cego obecne w?adze, nie ma alternatywnej wzgl?dem AKP partii politycznej, zdolnej wprowadzi? demokracj? w wymiarze zachodnioeuropejskim. Jak zatem b?dzie si? rozwija? sytuacja w w Turcji? Z pewno?ci? scena polityczna tego kraju znajduje si? obecnie w bardzo ciekawej konstelacji. Jak zareaguje na protesty rz?dz?ca partia AKP, której poparcie od 2002 roku, kiedy to wkroczy?a na tureck? scen? polityczn?, stale wzrasta? Czy w Turcji znajdzie si? polityczna si?a zdolna konkurowa? z Parti? Sprawiedliwo?ci i Rozwoju?

Wiele pyta? pozostaje bez odpowiedzi. Wiele odpowiedzi, których jeste?my w stanie udzieli?, oka?? si? by? mo?e b??dne. Pewne jest jednak to, i? konflikt nie toczy si? pomi?dzy islamizacj? a laicyzacj? kraju, a pomi?dzy demokratyzacj? a rz?dami autorytarnymi.


*Beata Belica – Wspó?pracowniczka CIM, studentka politologii na Uniwersytecie Gda?skim oraz bezpiecze?stwa wewn?trznego na Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Cz?onkini Ko?a Naukowego Geopolityki Uniwersytetu Gda?skiego oraz Ko?a Naukowego Studentów AMW “Geopoliticus”. Interesuje si? tematyk? bliskowschodni?, przede wszystkim wspó?czesn? Turcj?, Izraelem, Egiptem, a tak?e geopolityk?.


Przeczytaj równie?:

To be happy it is significant to be healthy. How can medicines help up? It isn’t difficult for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency core rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently either adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also ergo of it’s active ingredient. While the physic is credited with nerve pain, it can also cause sexual frustration. The most common possibly serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the question with your heartiness care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

3 komentarze on "Oko cyklonu w oku świata – czyli tureckie lato po arabskiej wiośnie"

  1. Hmm… “Wydaje się, że … nie ma alternatywnej względem AKP partii politycznej, zdolnej wprowadzić demokrację w wymiarze zachodnioeuropejskim”. Wobec takiej “demokratyzacji” faktycznie nie ma alternatywy.
    Zaskakują mnie dwa aspekty:
    a) Brak niemal jakiejkolwiek zdecydowanej reakcji ze strony Unii Europejskiej (poza potępieniem przez Parlament Europejski), wszak Turcja to oficjalny kandydat do UE, a metody radzenia sobie z pokojowymi demonstracjami są całkiem niedemokratyczne.
    b) Reakcja na protesty “demokratycznego” reżimu Turcji, gdzie policja rozpyla gaz łzawiący, nadużywa armatek wodnych etc., i jej porównanie do autorytarnego reżimu Jordanii, gdzie siły porządkowe rozdawały manifesującym wodę i niemal ani razu nie wyszły na ulice z bronią w ręku…

  2. “Turecki wicepremier dopiero 3 czerwca br. przeprosił za nadmierne użycie siły przeciwko protestującym.” Swiatowe media obiegla natomiast informacja, ze to premier Erdogan przeprosil; co nie jest prawda – wg tlumaczenia moich tureckich znajomych, powiedzil on “If my reaction is considered too tough, then I’m sorry. I am Tayyip Erdogan, I can’t change that”. Ciekawe, co sie teraz z nim stanie; niewatpliwie politycznie i w Turcji i w Europie jest skonczony.

  3. ‘wszak Turcja to oficjalny kandydat do UE, a metody radzenia sobie z pokojowymi demonstracjami są całkiem niedemokratyczne.’ coz francuzi rozprawiali sie z Romami 2 lata temu w rownie niedemokratyczny sposob – europe obiegaly wtedy zdjecia kobiet ciagnietych za wlosy po ziemi przez policje (czy cos w ten desen). rowniez poza lekka nagana potepienia zabraklo. nie pierwszy raz nie ostatni ue pokazuje jaka z niej normativ power 😉

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *