Niemiecka awantura o drony

2523 5
KAROLINA LIBRONT
Euro Hawk, fot. Northrop Grumman

Euro Hawk, fot. Northrop Grumman

Niemieckie drony nie przynosz? szcz??cia. Ponad dziewi?? lat temu bezza?ogowy samolot zwiadowczy typu Luna niemal zderzy? si? z cywilnym samolotem w afga?skiej przestrzeni powietrznej. Obraz zarejestrowany za pomoc? kamery urz?dzenia wyciek? do Internetu, wywo?uj?c kolejn? ods?on? debaty na temat sensu u?ywania bezza?ogowych maszyn. W ostatnim czasie Republik? Federaln? wstrz?sn??a seria skandali zwi?zanych z dronami. Ka?dy z nich dotyczy? innych kwestii, wszystkie maj? jednak wspólny mianownik – s? wynikiem braku dyskursu na tematy o strategicznym znaczeniu oraz braku konsensu co do metod podejmowania nowych wyzwa? dla bezpiecze?stwa mi?dzynarodowego.

Obecnie Bundeswehra dysponuje 626 dronami, wszystkie wykonuj? wy??cznie zadania zwiadowcze i nie s? uzbrojone. Wi?kszo?? z nich to ma?e maszyny typu Aladin lub Mikado – wa?? mniej ni? 5 kilogramów i s? wykorzystywane do zwiadu taktycznego. Armia posiada tak?e 53 aparaty KZO (Kleinflugzeug für Zielortung – dos?ownie “ma?y samolot wskazuj?cy cele”) produkcji niemieckiej spó?ki nale??cej do Rheinmetall AG, trzy izrealeskie samoloty Heron-1 oraz 96 dronów typu Luna. Obecnie nie wiadomo, czy i kiedy do u?ytku wprowadzone zostan? Euro Hawki. Bundeswehra zwróci?a si? w tym roku o oferty na izraelskie Herony oraz ameryka?skie Reapery.

Bro? „neutralna etycznie”?

W po?owie 2012 r. ministerstwo obrony potwierdzi?o, ?e rozwa?a z?o?enie zamówienia opiewaj?cego na 168 mln euro na 16 uzbrojonych dronów, które zosta?yby wprowadzone do u?ycia ju? w 2014 r. Mog?yby zosta? u?yte w operacjach opanowywania mi?dzynarodowych konfliktów i kryzysów. Ostateczna decyzja w tej sprawie jeszcze nie zapad?a, a po serii sceptycznych artyku?ów w prasie minister obrony Thomas de Maizière (CDU) zadeklarowa?, wbrew wcze?niejszym ustaleniom, ?e sprawa nie zostanie rozstrzygni?ta podczas obecnej kadencji.

Zastosowanie dronów bojowych wywo?uje du?e kontrowersje. W pacyfistycznych Niemczech ten pomys? spotka? si? z protestami spo?ecznymi; cz?sto padaj? argumenty o braku poszanowania prawa mi?dzynarodowego oraz dehumanizacj? wojny. Wielu niemieckich parlamentarzystów protestuje zreszt? przeciwko ?mierci cywilów w Pakistanie, Jemenie i Somalii, spowodowanych atakami ameryka?skich bezza?ogowych maszyn. Z dezaprobat? spotka?a si? wypowied? ministra de Maizière, ?e uzbrojone drony to bro? „etycznie neutralna”, nie ró?ni?ca si? niczym pod wzgl?dem moralnym czy prawnym od samolotów bojowych z za?og? na pok?adzie. Mimo wszystko, ponad 70% Niemców zgodzi?oby si? na u?ycie uzbrojonych samolotów w operacjach zagranicznych (pod pewnymi, niesprecyzowanymi w ankiecie warunkami).

Opozycja nie pochwala planów ministerstwa i uwa?a, ?e uzbrojone drony s? po prostu zb?dne. Wskazuje si?, ?e tego typu maszyny nie mog? lata? nad Europ?, a misja w Afganistanie dobiega ko?ca. Powstaje pytanie – gdzie drony mog?yby zosta? u?yte? Z prawnego punktu widzenia zastosowanie aparatów w podobny sposób, jak czyni? to Stany Zjednoczone (zabijanie terrorystów w ramach operacji CIA – ogólnie tzw. targeted killings) jest w Niemczech niemo?liwe. W odpowiedzi na zapytanie parlamentarne obecny rz?d CDU/CSU-FDP stwierdzi?, ?e nie mo?na jednoznacznie przes?dzi? o dopuszczalno?ci u?ycia uzbrojonych samolotów, poniewa? ka?dy przypadek powinien by? rozpatrywany osobno. Wydaje si?, ?e by?a to próba ucieczki od odpowiedzi. Dodatkowo na pytanie, czy rz?d uwa?a drony za bro? „etyczn? neutralnie”, replika by?a równie wymijaj?ca – stwierdzono jedynie, ?e „rz?d federalny zauwa?a potrzeb? prowadzenia odpowiedniej debaty” na temat uzbrojonych samolotów. Cz??? ekspertów wojskowych i cywilnych pochwala jednak pomys? wprowadzenia do u?ycia uzbrojonych dronów, w szczególno?ci w kontek?cie Afganistanu i podobnych konfliktów.

Pora?ka programu Euro Hawk

Euro Hawk to jeden z najwa?niejszych niemieckich projektów zbrojeniowych w ostatnich latach. Nadzorowa?o go pi?ciu ró?nych ministrów obrony. Ju? w 2001 r. koalicja SPD/Zieloni zdecydowa?a o rozpocz?ciu programu produkcji aparatów zwiadowczych typu HALE (High Altitude, Long-Endurance). Wykonawcami zostali ameryka?ska spó?ka Northrop Grumman (odpowiedzialna za lini? produkcyjn?) oraz europejskie konsorcjum EADS (jego zadaniem by?o zaprojektowanie wyposa?enia zwiadowczego). W 2007 r. ministerstwo obrony podpisa?o, za zgod? Bundestagu, kontrakt ze specjalnie powo?an? spó?k? Euro Hawk GmbH, opiewaj?cy na 430 mln euro.

G?ównym problemem okaza? si? brak wymaganego w Europie systemu ostrzegania przed kolizjami z innymi samolotami, który automatycznie zmienia tras? lotu w przypadku niebezpiecze?stwa (tzw. Sense and Avoid). O mo?liwych zwi?zanych z tym k?opotach EADS informowa? po raz pierwszy w 2004. Strona niemiecka uzna?a wówczas, ?e europejskie przepisy o systemach antykolizyjnych dotycz? jedynie statków cywilnych. W aparacie zamontowano kamer?, która jest w stanie wykrywa? obiekty z odleg?o?ci pó? kilometra. Eksperci ostrzegali, ?e operatorzy nie b?d? mogli zareagowa? z odpowiednim wyprzedzeniem. W 2009 r. niemiecki inspektor kolejny raz wskaza? na k?opoty zwi?zane z systemem antykolizyjnym, jednak pod naciskiem ówczesnego ministra obrony Karla-Theodora zu Guttenberga (CSU) zgodzi? si? wykona? testy dopuszczaj?ce tymczasowo maszyny do lotu.

Podczas jednego z pierwszych lotów testowych w 2011 r. prototyp Euro Hawk zaliczy? pierwsz? wpadk?: kontrolerzy dwukrotnie stracili kontakt z aparatem, który w tym czasie zboczy? z wytyczonej trasy, a raz niebezpiecznie obni?y? wysoko??. W wyniku mi?dzy innymi tego incydentu ameryka?skie instytucje odpowiedzialne za bezpiecze?stwo lotów wyda?y zakaz lotu dla Euro Hawk na terenie Stanów Zjednoczonych. W tym samym roku niemieckie ministerstwo obrony odkry?o, ?e same pozwolenia na lot b?d? kosztowa?y dodatkowe 500-600 mln euro. W 2012 r. kontynuowano loty próbne w Niemczech, jednak?e w maju minister de Maizière wyda? decyzj? przerwania projektu z uwagi na ogromne trudno?ci z uzyskaniem pozwole? na lot na terenie Europy i ich wysokie, nieprzewidziane wcze?niej koszty. Spó?ka Northrop Grumman wyda?a o?wiadczenie, ?e koszt dodatkowego wyposa?enia dronów w wymagany system antykolizyjny jest du?o ni?szy ni? szacowany przez ministerstwo, jednak odmówi?a podania w?asnego szacunku. Dodatkowo, okaza?o si?, ?e dla ponad 120 komponentów Euro Hawku brakuje dokumentacji, a strona ameryka?ska nie chce ich ujawni?, zas?aniaj?c si? tajemnic? przedsi?biorstwa.

Opozycja zarzuca, ?e minister miesi?cami tuszowa? spraw? przed Parlamentem. Podczas przes?uchania w Komisji Obrony Bundestagu de Maizière twierdzi?, ?e nie by? wystarczaj?co dobrze informowany przez wspó?pracowników i niewiele wiedzia? o problemach zwi?zanych z Euro Hawkiem; w ka?dym razie k?opoty przedstawiane by?y jako chwilowe i mo?liwe do rozwi?zania. W brak wiedzy ministra nie uwierzyli najwy?si rang? genera?owie. Co ciekawe, wiedz? na temat Euro Hawków posiada? sekretarz stanu Stéphane Beemelmans, bliski i zaufany wspó?pracownik de Maizière. Na pocz?tku czerwca 2013 r. tygodnik Der Spiegel poinformowa?, ?e jego dziennikarze dotarli do wewn?trznego dokumentu wskazuj?cego jednoznacznie, ?e ministerstwo wiedzia?o od ponad roku, ?e problemy z Euro Hawkiem s? zasadnicze i wi??? si? z powa?nym finansowym ryzykiem dla skarbu pa?stwa. Dokument parafowa?o dwóch sekretarzy stanu oraz inni wysocy rang? cywilni i wojskowi urz?dnicy ministerstwa.

Zarzucenie programu oznacza utrat? co najmniej 500 mln euro dotychczas zainwestowanych w ca?y projekt; nie licz?c kosztów dodatkowych i alternatywnych. Na polecenie Bundestagu spraw? pod k?tem finansowym zbada? Federalny Trybuna? Obrachunkowy. Trybuna? zwróci? uwag? na szereg b??dów ze strony ministerstwa; jednocze?nie zastrzeg?, ?e obecny minister nie powinien ponosi? ca?kowitej winy za projekt realizowany od 2001 r. Opozycja za??da?a ust?pienia ministra i powo?ania komisji ?ledczej w celu zbadania, czy faktycznie wiedziano o problemach wcze?niej i nie podj??o stosownych kroków. Tymczasem minister zapowiada, ?e wci?? chcia?by sprawowa? swój urz?d, równie? po jesiennych wyborach do Bundestagu. Broni? go koalicyjni pos?owie. Minister obieca?, ?e b?dzie informowa? Bundestag o realizacji ka?dego projektu zwi?zanego z zakupem broni i wyposa?enia armii w pó?rocznych odst?pach.

Problemów ci?g dalszy

Na pocz?tku czerwca 2013 r. niemieckie media poda?y, ?e ameryka?scy operatorzy dronów od 2008 r. stacjonuj? na terenie RFN – w bazie AFRICOMu (The United States Africa Command) w Stuttgarcie. Operatorzy mieli bra? udzia? równie? w targeted killings, czyli zabijaniu okre?lonych celów – przyk?adowo w Somalii. Baza AFRICOM koordynuje wszystkie misje wojskowe Stanów Zjednoczonych w Afryce. Kontakt mi?dzy operatorem a dronem ma by? przekazywany za po?rednictwem o?rodka satelitarnego w Ramstein. Wi?kszo?? ekspertów jest zdania, ?e zabijanie za pomoc? dronów poza kontekstem bojowym i bez formalnego wypowiedzenia wojny nie jest dozwolone w ?wietle prawa mi?dzynarodowego. Opozycyjne partie za??da?y wyja?nie? od rz?du. W razie potwierdzenia informacji trudno b?dzie skutecznie przeciwdzia?a? zaistnia?ej sytuacji z uwagi na specjalny status prawny ameryka?skich baz w Niemczech.

Kolejne kontrowersje wydaj? si? mie? równie powa?ny charakter. Die Sonntagszeitung poda?a 22 czerwca 2013 r., ?e Bundeswehra straci?a 124 spo?ród 871 wszystkich u?ywanych dronów w wyniku wypadków spowodowanych usterkami technicznymi, b??dów w obs?udze oraz z?ych warunków pogodowych. Ani oryginalne ?ród?o, ani o?wiadczenie wydane przez ministerstwo obrony nie podaj? odst?pu czasu, w którym mia?o doj?? do wypadków, trudno wi?c oszacowa?, czy jest to wysoka liczba. Przedstawiciele przemys?u zbrojeniowego podejrzewaj? równie?, ?e cz??? dronów z powodu b??dów systemowych wyl?dowa?a w odmiennych od zak?adanych lokalizacjach; te maszyny musia?y zosta? zdalnie zniszczone z uwagi na ochron? wra?liwych danych.

Jednak?e to nie liczba utraconych maszyn jest g?ówn? przyczyn? sporów – drony nale?? do wysoce awaryjnych urz?dze?. Pos?owie rzekomo nie zostali poprawnie poinformowani o wysoko?ci strat z tego tytu?u; w ci?gu kolejnych kilku dni rozwinie si? zapewne kolejna ods?ona dronowego skandalu. W lutym 2012 r. Die Linke spyta?a o liczb? straconych samolotów – ówcze?nie ministerstwo przyzna?o si? do 17 straconych maszyn, podczas gdy ju? wtedy liczba wypadków mia?a wynosi? 116. Cz?onek SPD Rainer Arnold zarzuci? rz?dz?cej koalicji, ?e minister nie przekazywa? w tej sprawie informacji, aby nie mog?y one wp?yn?? negatywnie na przysz?e decyzje dotycz?ce zakupu dronów bojowych. Rozbie?no?ci do co liczby straconych samolotów mog? bra? si? z ró?nej kwalifikacji wypadków – prawdopodobnie ministerstwo nie zalicza?o wcze?niej do tej kategorii takich przypadków, kiedy dron wyl?dowa? „zgodnie z systemem”, jednak by? tak uszkodzony, ?e nie nadawa? si? do naprawy i musia? zosta? zutylizowany. Obecnie ministerstwo odpiera zarzuty, i? przekaza?o b??dne informacje do Bundestagu.

 Implikacje dla Niemiec, wnioski dla Polski

Wy?ej opisane problemy zwi?zane z dronami maj? ró?norodny charakter: moralny i etyczny, prawny, cz?sto k?opoty wynikaj? z niedostatku dialogu i koordynacji. Wszystkie s? jednak rezultatem braku okre?lenia strategicznego Republiki Federalnej, co sprawia, ?e nie istnieje jednolita polityka w odniesieniu do tak wa?nego tematu, jak dozwolone ?rodki realizacji celów w stosunkach mi?dzynarodowych. Rozwój konfliktów asymetrycznych zmienia pole walki; drony wydaj? si? skuteczn? odpowiedzi? na metody dzia?a? terrorystów. Ta bro? wymaga jednak uprzedniej g??bokiej debaty dotycz?cej warunków jej u?ycia; jak wida? wywo?uje ona wiele kontrowersji, dlatego nie mo?na jej okre?li? jako „etycznie neutralnej”.

Te problemy wydaj? si? tym wa?niejsze w pacyfistycznie nastawionej Republice Federalnej, która a? do 1999 r. nie zgadza?a si? na wys?anie Bundeswehry poza w?asne granice. Uzbrojone drony s? broni? ofensywn?, u?ywane mog? by? wy??cznie poza terytorium pa?stwa-w?a?ciciela. Rodzi to szereg pyta? o charakterze prawnym. Niemcy identyfikuj? si? z modelem „mocarstwa cywilnego” (Zivilmacht), którego g?ównym zadaniem jest cywilizowanie stosunków mi?dzynarodowych, m.in. poprzez promocj? prawa mi?dzynarodowego oraz poszanowania praw cz?owieka. Niedozwolone u?ycie bezza?ogowych samolotów mog?oby spowodowa? wy?om w dotychczasowej to?samo?ci Republiki Federalnej o trudnych do oszacowania skutkach.

Kontrowersje zwi?zane z dronami mog? mie? tak?e powa?ne konsekwencje na gruncie polityki wewn?trznej. A? do wybuchu afery Euro Hawk Thomas de Maizière cieszy? si? dobr? opini? oraz notowaniami niemal tak wysokimi jak kanclerz Merkel; by? tak?e typowany na jej nast?pc?. Pocz?tkowo nie chcia? zaj?? miejsca ministra Guttenberga (odwo?anego za skandal zwi?zany z plagiatem pracy doktorskiej), uleg? jednak osobistym namowom Angeli Merkel. Z kanclerz ??cz? go bliskie stosunki, by? nawet szefem jej kancelarii podczas pierwszej kadencji, a w 2009 r. zosta? mianowany ministrem spraw wewn?trznych. Gdyby w wyniku afery de Maizière zosta? zmuszony do odej?cia, by?by to pot??ny cios dla CDU oraz samej Merkel tu? przed wrze?niowymi wyborami do Bundestagu.

Na koniec warto przypomnie?, ?e tak?e Polska rozwa?a zakup uzbrojonych dronów. Deklaracje szefa Biura Bezpiecze?stwa Narodowego, gen. Stanis?awa Kozieja, nie wywo?a?y jednak publicznej debaty na ten temat. Podobnie jak Niemcy, równie? i polscy obywatele mogliby spyta? o zasadno?? zakupu tej broni. Czy istniej?ce uregulowania prawne pozwalaj? na jej u?ycie? Czy Polska b?dzie bra?a udzia? w konfliktach, w których b?dzie mog?a u?ywa? dronów? Czy nie lepiej w naszej sytuacji geopolitycznej skupi? si? na rozwijaniu zdolno?ci defensywnych? Mo?liwe, ?e ju? nied?ugo b?dziemy musieli znale?? odpowiedzi na te pytania, warto wi?c z uwag? ?ledzi? niemieck? debat?.


Aktualizacja:


Zgodnie z przewidywaniami ró?ne w?tki dotycz?ce dronów ci?gle si? rozwijaj?. Tu? po publikacji artyku?u ministerstwo obrony w odpowiedzi na zapytanie parlamentarne poda?o dok?adne dane dotycz?ce obecnej liczby bezza?ogowych samolotów znajduj?cych si? na wyposa?eniu Bundeswehry oraz wypadków:

Stan: koniec czerwca 2013 r.

Typ drona

Liczba dronów

Straty

W u?yciu

W likwidacji

Zniszczone*

Zagubione

Suma

ALADIN

290

22

8

30

KZO

43

12

6

18

LUNA

81

41

11

52

MIKADO

164

20

2

2

4

HERON 1

3

2

0

2

EUROHAWK

1

0

0

0

CL 289

0

189

23

8

31

Suma

582

209

102

35

137

?ród?o: Ministerstwo obrony RFN, t?umaczenie i opracowanie w?asne.

*Zniszczone: kategoria zawiera zarówno liczb? samolotów, które uleg?y wypadkom i nie wróci?y do bazy, jak równie? liczb? samolotów, które wróci?y do bazy, jednak by?y zbyt uszkodzone i zosta?y poddane likwidacji.

Lista obejmuje równie? drony CL 289, u?ywane pod koniec lat 90. w Kosowie.

26 czerwca 2013 r. postanowiono o rozpocz?ciu prac Komisji parlamentarnej ds. obrony w charakterze Komisji ?ledczej ds. afery Euro Hawk.


Karolina Libront – Absolwentka Instytutu Stosunków Mi?dzynarodowych na Uniwersytecie Warszawskim (2011), aktualnie doktorantka na II roku Wydzia?owych Humanistycznych Studiów Doktoranckich na na Uniwersytecie Warszawskim  oraz studentka V roku prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Odby?a stypendium Erasmus na Uniwersytecie Wiede?skim (2008-2009). Sta?ystka m.in. w PISM (2009) oraz Helsi?skiej Fundacji Praw Cz?owieka (2010). Od lutego 2012 r. pracuje w dziale prawnym General Electric Company; zajmuje si? sporz?dzaniem analiz prawnych z zakresu prawa polskiego i Unii Europejskiej. Prezes Ko?a Naukowego Doktorantów “Bezpiecze?stwo Mi?dzynarodowe” oraz ekspert CIM w dziedzinie bezpiecze?stwa mi?dzynarodowego i polityki zagranicznej Niemiec.  Kontakt: karolina.libront@uw.edu.pl


Przeczytaj równie?:

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t tough for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat varied troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also classified accordingly of it’s active element. While the medicine is credited with nerve ache, it can also cause sexual disorder. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the problem with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

The following two tabs change content below.

Karolina Libront

Absolwentka Instytutu Stosunków Międzynarodowych (2011) i Wydziału Prawa i Administracji (2013) na Uniwersytecie Warszawskim, aktualnie doktorantka na III roku Wydziałowych Humanistycznych Studiów Doktoranckich (specjalność: stosunki międzynarodowe; praca doktorska dotyczy polityki bezpieczeństwa Niemiec). Stypendium Erasmus na Uniwersytecie Wiedeńskim (2008-2009). Stażystka m.in. w PISM (2009) oraz Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (2010). Prezes Koła Naukowego Doktorantów „Bezpieczeństwo Międzynarodowe”. kontakt: karolina.libront(at)centruminicjatyw.org

5 komentarzy on "Niemiecka awantura o drony"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *