Kryzys humanitarny w Syrii

1527 3
ARTUR MALANTOWICZ, Program Azjatycki

fot. OP

Min??o ju? ponad dwadzie?cia miesi?cy od momentu wybuchu wojny domowej w Syrii. Syryjska opozycja wydaje si? w ko?cu zwiera? swoje szeregi, aby móc stworzy? podstawy instytucjonalne przysz?ego pa?stwa, a spo?eczno?? mi?dzynarodowa nieustannie do?? biernie przygl?da si? dzia?aniom re?imu w tym kraju. Tymczasem mamy do czynienia z kolejnym kryzysem humanitarnym na Bliskim Wschodzie. Wojna w Syrii przynios?a dotychczas oko?o 40 000 ofiar ?miertelnych, ponad pó? miliona uchod?ców oraz ponad 1,2 miliona osób wewn?trznie przesiedlonych, a statystyki rosn? ka?dego dnia w zatrwa?aj?cym tempie. Szacuje si?, ?e w sumie oko?o 2,5 miliona osób potrzebuje pomocy humanitarnej!

W po?owie listopada br. by?o ponad 400 tysi?cy uchod?ców oficjalnie zarejestrowanych w pa?stwach s?siaduj?cych z Syri?: 115 000 w Turcji, 121 000 w Libanie, 120 000 w Jordanii i 52 000 w Iraku. Nieoficjalnie jednak mówi si? o liczbie dwa razy wi?kszej – w samej tylko Jordanii przebywa najprawdopodobniej ponad 230 tysi?cy syryjskich uchod?ców, a w d?ugich kolejkach na granicy turecko-syryjskiej oczekuje kolejnych kilkadziesi?t tysi?cy osób. Na potrzeby udzielenia schronienia uchod?com otworzonych zosta?o ju? dwadzie?cia obozów – pi?tna?cie z nich dzia?a w Turcji, cztery w Iraku i jeden w Jordanii; kolejne 3 s? w budowie (po jednym w ka?dym z tych pa?stw), a budowa trzeciego jorda?skiego obozu ma ruszy? niebawem. Jedynie Liban, maj?c negatywne do?wiadczenia z obozami uchod?ców palesty?skich na swoim terytorium (ich obecno?? by?a jedn? z g?ównych przyczyn niepokojów w tym kraju w latach 1975-1990), konsekwentnie odmawia utworzenia analogicznych obozów dla Syryjczyków.

?ycie w obozie

Obóz uchod?ców w Zaatari (Jordania)
fot. OP

Na pocz?tku listopada tego roku mia?em okazj? przebywa? w obozie Zaatari na pó?nocy Jordanii, a obserwacje i rozmowy w czasie wizyty zrobi?y na mnie ogromne i przygn?biaj?ce zarazem wra?enie. Sam obóz po?o?ony jest oko?o 15 km na wschód od miasta Mafraq, na obszarze pustynnym charakteryzuj?cym si? silnym zapyleniem powietrza i trudnymi warunkami klimatycznymi (upalne lata i ch?odne zimy). W po?owie listopada na obszarze 216 hektarów znajdowa?o si? 5163 zamieszkanych namiotów (w ka?dym przeci?tnie 5-10 osób) oraz 499 budynków infrastruktury obozowej (szko?y, szpitale, sanitariaty, kwatery organizacji mi?dzynarodowych), a w obozie mieszka?o ??cznie ponad 45 tysi?cy osób (zob. mapa).

fot. OP

Wszyscy uchod?cy mieszkaj? st?oczeni w ma?ych namiotach, które w nik?ym stopniu umo?liwi? im przetrwanie zbli?aj?cej si? zimy – dopiero niedawno rozpocz?to monta? baraków zakupionych przez bogate pa?stwa Zatoki. Baraki z pewno?ci? b?d? schronieniem lepszym ni? namioty. Nie zmienia to faktu, ?e na porz?dku dziennym ?ycia w obozie s? przerwy w dostawie pr?du, niedobór bie??cej wody, problemy z ogrzewaniem czy z?y stan urz?dze? sanitarnych.

fot. OP

Najgorsze jest jednak poczucie bezsilno?ci, brak nadziei i perspektyw na szybkie zako?czenie wojny domowej i stabilizacj? w Syrii, a tak?e brak codziennego zaj?cia. Sprawia to, ?e pozbawieni godnych warunków ?ycia uchod?cy s? sfrustrowani, czego przejawem by?y liczne akty protestów i przemocy, które mia?y miejsce na terenie obozu w minionych miesi?cach. Dopiero niedawno w obozie pojawi?y si? pierwsze próby „normalizacji” ?ycia w postaci prostych kawiarni, sklepów, zak?adów fryzjerskich, czy mini-restauracji prowadzonych przez samych uchod?ców.

Niewiele ró?ni si? sytuacja osób wewn?trznie przesiedlonych w samej Syrii, które zamieszkuj? na terenie obozów rozrzuconych na terytorium ca?ego kraju. Ich trudne po?o?enie dodatkowo pot?guje fakt prowadzenia dzia?a? zbrojnych w ich bezpo?rednim s?siedztwie, a co za tym idzie, stan permanentnej obawy o bezpiecze?stwo w?asne i najbli?szej rodziny.

Pomoc spo?eczno?ci mi?dzynarodowej

Najwi?kszy koszt zwi?zany z niesieniem pomocy humanitarnej dla Syryjczyków ponosz? s?siednie pa?stwa przyjmuj?ce, przede wszystkim Jordania i Liban, dla których jest to kolejny ju? exodus uchod?ców, który nadwer??a ich ograniczone zasoby finansowe oraz przyczynia si? do zwi?kszenia presji demograficznej. Niezmiennie jednak utrzymuj? one otwarte granice, które codziennie ??cznie przekracza nawet kilka tysi?cy osób uciekaj?cych przed wojn?. Szcz??liwie dla nich, ?wiat zdaje sobie spraw? z ich ogranicze? ekonomicznych i spo?ecznych – odwiedzaj?ca pod koniec listopada Liban i Jordani? Valerie Amos (Podsekretarz Generalna NZ ds. Humanitarnych) po raz kolejny wezwa?a spo?eczno?? mi?dzynarodow? do udzielenia wsparcia tym krajom.

Ze wzgl?du na utrudnienia wprowadzane przez syryjskie w?adze, dost?p do poszkodowanej ludno?ci cywilnej wewn?trz Syrii maj? niemal wy??cznie: Syryjski Czerwony Pó?ksi??yc, Mi?dzynarodowy Komitet Czerwonego Krzy?a oraz wyspecjalizowane agendy ONZ (UNHCR, UN OCHA, UNICEF, UNRWA). W krajach s?siednich dzia?a wiele humanitarnych organizacji mi?dzynarodowych oraz pozarz?dowych, zajmuj?cych si? zarówno koordynacj? pomocy humanitarnej, pozyskiwaniem ?rodków na potrzeby uchod?ców, jak i realizacj? okre?lonych projektów pomocowych. Osobom potrzebuj?cym udzielane jest schronienie, pomoc medyczna i psychologiczna, przekazywana jest ?ywno??, odzie? i ?rodki higieny, a tak?e pomoc materialna na pokrycie kosztów zwi?zanych z wynajmem mieszka?. Cz?sto organizacje te asystuj? uchod?com w bezpiecznym przekraczaniu syryjskiej granicy; oferowana jest tak?e podstawowa edukacja (g?ównie dla dzieci) oraz mo?liwo?? pracy zarobkowej. Wed?ug danych UN OCHA, w latach 2011-2012 spo?eczno?? mi?dzynarodowa przekaza?a na potrzeby pomocy dla Syrii blisko 800 mln USD, aczkolwiek, co podkre?laj? przedstawiciele sektora humanitarnego, ci?gle nie jest to kwota wystarczaj?ca.

Jak Polska pomaga Syryjczykom?

Polska rz?dowa pomoc humanitarna dla uchod?ców syryjskich jest przekazywana dwoma kana?ami: 1) wielostronnym, tj. za po?rednictwem wyspecjalizowanych agend Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz 2) dwustronnym, poprzez wspó?prac? z polskimi organizacjami pozarz?dowymi. W sumie w 2012 roku jej warto?? wynios?a blisko 4,3 mln z?.

W ramach wspó?pracy wielostronnej Ministerstwo Spraw Zagranicznych koncentrowa?o si? na pomocy ludno?ci cywilnej pozostaj?cej na terenie Syrii, dokonuj?c wp?aty w wysoko?ci 500 tys. z? na rzecz Biura NZ ds. Pomocy Humanitarnej (UN OCHA) w Damaszku, koordynuj?cego dzia?ania pomocowe w Syrii, 550 tys. z? na rzecz Syryjskiego Funduszu Reagowania Kryzysowego (zarz?dzanego przez UN OCHA) oraz kolejnych 1,5 mln z? na potrzeby Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchod?ców (UNHCR). MSZ finansuje te? projekty realizowane w krajach o?ciennych – Libanie i Jordanii – przed dwie organizacje pozarz?dowe: Polskie Centrum Pomocy Mi?dzynarodowej (PCPM) i Caritas Polska.

Syryjskie dzieci w czasie zaj?? w Mafraq
– projekt Caritas Polska & Caritas Jordan
fot. OP

Projekt PCPM (dotacja MSZ w wysoko?ci 1 mln z?) jest realizowany w pó?nocno-wschodnim Libanie i ma na celu zapewnienie podstawowego schronienia dla blisko 350 rodzin syryjskich uchod?ców poprzez udzielenie im wsparcia finansowego na pokrycie kosztów wynajmu mieszka?, b?d? ma?e inwestycje infrastrukturalne. Jego idea jest wzorowana na wypracowanych przez UNHCR standardach dzia?ania wobec uchod?ców i jak dotychczas jest to pierwsze tego typu dzia?anie pomocowe stosowane w Libanie. Caritas Polska natomiast realizuje projekt (dotacja w wysoko?ci 745 tys. z?), którego g?ówn? ide? jest kszta?cenie i spo?eczna integracja dzieci uchod?ców syryjskich w Jordanii. Pomoc? obj?tych jest oko?o 200 dzieci mieszkaj?cych w Zarqa i Mafraq, dla których prowadzone s? zaj?cia wyrównawcze i integracyjne oraz 150 osób doros?ych, którzy uczestnicz? w szkoleniach zawodowych. Jak wiele rado?ci daje syryjskim dzieciom mo?liwo?? oderwania si? od brutalnej rzeczywisto?ci ?ycia na uchod?stwie  mia?em okazj? przekona? si? na w?asne oczy w Mafraq na pocz?tku listopada.

W pomoc humanitarn? dla uchod?ców syryjskich jest tak?e zaanga?owana Polska Akcja Humanitarna, która przekaza?a pakiety ?ywno?ciowe dla 300 rodzin przebywaj?cych na terenie Doliny Beqa’a we wschodnim Libanie.

fot. OP

Wnioski

Wraz z kontynuacj? dzia?a? zbrojnych na terenie Syrii pogarsza si? sytuacja humanitarna ludno?ci cywilnej; z dnia na dzie? powi?ksza si? liczba ofiar konfliktu, uchod?ców oraz osób wewn?trznie przesiedlonych. Wydaje si?, ?e w obliczu braku mi?dzynarodowego konsensusu w sprawie zako?czenia syryjskiej wojny domowej, najbli?sze miesi?ce doprowadz? jedynie do zaostrzenia sytuacji. Zastanawiaj?ce jest, ?e w publicznej retoryce ?wiatowych przywódców nawet nie pojawia si? koncepcja interwencji humanitarnej i odpowiedzialno?ci za ochron? ludno?ci cywilnej, która sta?a si? obiektem zintensyfikowanej przemocy ze strony w?asnego rz?du. Czy?by spo?eczno?? mi?dzynarodowa po raz kolejny porzuci?a idee praw cz?owieka, ludzkiego bezpiecze?stwa i zwyk?ej moralno?ci na rzecz ch?odnej kalkulacji w?asnych interesów? Oczywi?cie nie dotyczy to przedstawicieli sektora humanitarnego, którzy nios? pomoc ludziom w potrzebie niezale?nie od okoliczno?ci, wielokrotnie nara?aj?c w?asne ?ycie. Przed nimi chyl? czo?a.


Szczególnej uwadze naszych czytelników polecam blogi dwóch polskich wolontariuszy, którzy uczestnicz? w projekcie Caritasu i na co dzie? pracuj? z uchod?cami syryjskimi w Jordanii:
Rafa? Chibowski
Jacek Zakrzewski



Przeczytaj te?:

Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?

The following two tabs change content below.

Artur Malantowicz

Middle East Expert w Centre for International Initiatives
PhD in Political Science (2016). Research interests: International relations of the Middle East, regional security aspects in the Middle East (e.g. Arab-Israeli conflict, peace process, the Palestinian refugees), foreign policy of the Arab states, the Hashemite Kingdom of Jordan (history, political system, foreign policy and the democratisation process). Contact: artur.malantowicz(at)centruminicjatyw.org.

3 komentarze on "Kryzys humanitarny w Syrii"

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *