ITAR do lamusa? Czyli najnowsza reforma systemu kontroli eksportu w Stanach Zjednoczonych wchodzi w życie

2408 0
KAMIL ?UKASZ MAZUREK

departmentseal2Niemal rok temu, 6-go listopada 2012 r. jak co cztery lata ?wiat wstrzyma? oddech w dniu najwa?niejszych na ?wiecie wyborów prezydenckich. Chocia? kampania wyborcza zwyczajowo zdominowana zosta?a przez gospodarcze oraz wewn?trzne sprawy Stanów Zjednoczonych, tym razem by?y one równie? decyduj?ce dla przysz?ej kondycji ameryka?skiego sektora zbrojeniowego. Wraz z reelekcj? Baracka Obamy sta?o si? jasne, ?e d?ugo wyczekiwana reforma systemu zezwole? eksportowych na produkty podwójnego zastosowania (ang. dual-use) zostanie doko?czona, a przedsi?biorstwa bran?y obronnej wreszcie uzyskaj? u?atwione mo?liwo?ci wywozu (sprzeda?y) szeregu materia?ów poza granice USA.

Opracowywanie wchodz?cych w ?ycie 15-go pa?dziernika 2013 r. przepisów trwa?o przesz?o 4 lata i jest efektem d?ugotrwa?ych rozmów i negocjacji pomi?dzy przedstawicielami przemys?u, Kongresu, departamentów Obrony, Stanu oraz Handlu, szerzej znanych pod nazw? Inicjatywy na rzecz Reformy Kontroli Eksportu. Urz?dnicy i przedstawiciele zainteresowanej bran?y twierdz?, ?e jest to dopiero pocz?tek, a uczenie si? wykorzystywania nowych mo?liwo?ci zajmie du?o czasu. Jednak obecnie istnieje ju? odpowiednia podstawa prawna dla znacznie ?atwiejszego uzyskiwania licencji eksportowych na wiele produktów, które wreszcie nie b?d? podlega? pod przepisy ITAR (ang. International Traffic in Arms Regulations), a trafi? na list? standardowych, „cywilnych” wyrobów, znajduj?cych si? pod jurysdykcj? Departament Handlu.

System kontroli eksportu…

Truizmem jest stwierdzenie, ?e kontrola eksportu (szczególnie uzbrojenia, tym bardziej w Stanach Zjednoczonych) jest spraw? skomplikowan? i niniejszy artyku? nie aspiruje do wyja?nienia wszystkich jej meandrów, a ma jedynie za zadanie zarysowanie podstawowych cech. Upraszczaj?c spraw? nale?y stwierdzi?, ?e w USA istniej? dwa podmioty administracji rz?dowej, uprawnione do wydawania licencji eksportowych – Departament Handlu oraz Departament Stanu. O ile jednak w przypadku cywilnych produktów sprawa uzyskania licencji ze strony Departamentu Handlu nigdy nie stanowi?a wielkiego k?opotu, o tyle przedsi?biorstwa ameryka?skie od lat boryka?y si? z anachronicznymi, wywodz?cymi si? jeszcze z czasów zimnej wojny przepisami dotycz?cymi eksportu nie tylko materia?ów typowo wojskowych, ale równie? licznych produktów podwójnego zastosowania.

Cech? charakterystyczn? systemu jest istnienie dwóch list eksportowych, z których pierwsza tzw. „Munitions List” zawiera wykaz produktów i materia?ów podlegaj?cych ?cis?ej kontroli eksportowej na podstawie przepisów ITAR, realizowanej przez Departament Stanu. Druga natomiast, tzw. „Commerce Control List” co do zasady zawiera produkty niezwi?zane ze zbrojeniami i podlega pod przepisy EAR (ang. Export Administration Regulations) obs?ugiwane przez urz?dników Departamentu Handlu. Wa?nym jest podkre?lenie, ?e du?o ?atwiej jest uzyska? licencj? na eksport produktu znajduj?cego si? na tej drugiej li?cie, jednak w dalszym ci?gu podlega on procedurze uzyskiwania zezwolenia.

… i jego „nowe” wcielenie

Podstawow? zmian? zwi?zan? z niedawnym wej?ciem w ?ycie dwóch tzw. „Final Rules” jest przeniesienie wielu produktów znajduj?cych si? na li?cie Departamentu Stanu na t? znajduj?c? si? w jurysdykcji Departamentu Handlu. Nie chodzi tu jednak o jak?? niewielk? zmian? miejsca grupy przedmiotów podwójnego zastosowania (bo o te w?a?nie chodzi), a rzecz dotyczy nawet 75% produktów znajduj?cych si? na „Munitions List”. Rzecz jasna urz?dzenia i materia?y zwi?zane ?ci?le i wy??cznie z obronno?ci? w dalszym ci?gu pozostaj? na powy?szej li?cie, jednak to nie one stanowi? mog? o ewentualnym sukcesie eksportowym ameryka?skich firm, a w?a?nie te maj?ce cywilne zastosowania i tym samym najbardziej dochodowe. Zarówno sami urz?dnicy jak i komentatorzy tych wydarze? podkre?laj?, ?e jest to najwi?ksza reforma systemu eksportowego Stanów Zjednoczonych od lat.

Ponadto dla przedmiotów przeniesionych z jednej listy na drug? utworzona zosta?a nowa klasyfikacja ich kontroli, tzw. „seria 600”. Zmienia ona zasady nadawania licencji niektórym typom wyrobów oraz s?u?y do rozró?nienia pomi?dzy materia?ami i urz?dzeniami krytycznymi dla bezpiecze?stwa USA a tymi, co do których nale?y stosowa? bardziej elastyczne podej?cie. Obok powy?szego, reforma wprowadza tak?e now? definicj? przedmiotów specjalnych (ang. specially designed). W poprzednim stanie prawnym by?a ona na tyle szeroka, ?e podpada?o pod ni? wiele wyrobów, w nowym natomiast zastosowana zostaje nowatorska koncepcja, tzw. „catach and release”, pozwalaj?ca na unikni?cie zaklasyfikowania produktu na list? Departamentu Stanu, poprzez odpowiedzenie na seri? pyta? wykluczaj?cych.

Jak wynika z powy?szego, reforma nie jest tylko zwyk?ym przeniesieniem grupy produktów z jednej listy na drug?, ale stanowi jako?ciow? zmian? systemu. Ów prze?om ma potencja? wprowadzenia ca?kowitej zmiany gry dla znacznej liczby podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w Departamencie Stanu jako firmy eksportuj?ce swoje produkty. Spo?ród 5 tys. zarejestrowanych firm oko?o 1 tys. znajdzie si? w sytuacji, w której ca?a produkcja zmieni lokalizacj? z „Munitons List” na „Commerce Control List”, a wi?kszo?? pozosta?ych firm równie? znajdzie swoje liczne wyroby na tej drugiej li?cie.

?yk ?yciodajnego powietrza w hermetycznej ba?ce?

Chocia? na rzeczywiste efekty reformy przyjdzie jeszcze poczeka?, ju? dzi? mo?na wysnu? pewne wnioski w zakresie jej konsekwencji. Zaadaptowanie si? firm sektora do nowej sytuacji powinno spowodowa? o?ywienie eksportu – tak bardzo potrzebne ameryka?skim przedsi?biorstwom zbrojeniowym w czasie drastycznych ci?? w wydatkach obronnych i maj?cej miejsce sekwestracji. Bior?c jednak pod uwag? dotychczasowe nasycenie rynku produktami ich firm oraz fakt, ?e Stany Zjednoczone i tak od lat s? najwi?kszym eksporterem uzbrojenia, a tak?e siln? konkurencj? z Europy, Rosji (i rosn?c? z wielu innych pa?stw), nie nale?y spodziewa? si? drastycznego wzrostu eksportu uzbrojenia i wyrobów pochodnych „made in USA”.

Krytycy reformy wskazuj? natomiast na konsekwencje natury humanitarnej i zwi?zanej z bezpiecze?stwem. Rozlu?nienie re?imu licencji zwi?zanych z ITAR ma potencja? by wp?yn?? na dost?pno?? pewnych urz?dze? i przedmiotów w rejonach konfliktów. Zdaniem niektórych komentatorów s?absza kontrola oznacza u?atwienie uzbrojenia si? przez ró?nego rodzaju grupy zbrojne, w tym te walcz?ce z wojskami Zachodu. Ponadto zwi?kszony dost?p do przedmiotów podwójnego zastosowania sprzyja? b?dzie niektórym pa?stwom (szczególnie Chinom) w pozyskiwaniu technologii i ich kopiowaniu, co dodatkowo zmniejszy dystans technologiczny dziel?cy to pa?stwo od Stanów Zjednoczonych. Obydwa zaakcentowane zjawiska mog? sprzyja? os?abieniu strategicznej pozycji USA w perspektywie d?ugoterminowej.

Podsumowuj?c, znacz?ca liberalizacja kontroli eksportu, tak bardzo wyczekiwana przez ameryka?skie przedsi?biorstwa zbrojeniowe, mo?e okaza? si? wa?nym czynnikiem wzmacniaj?cym przemys?owy potencja? obronny tego pa?stwa w perspektywie ?rednioterminowej. Istnieje jednak niewielkie prawdopodobie?stwo jakiego? znacz?cego prze?omu na globalnym rynku uzbrojenia, gdy? dotychczasowa warto?? eksportu firm bran?y obronnej i tak stawia je na pozycji liderów, a w?tpliwym jest aby zagraniczni nabywcy (równie? ci cywilni) w znacznym stopniu chcieli zwi?kszy? swoje uzale?nienie od produktów z USA. Co wi?cej, jak zosta?o to ju? wskazane w poprzednim akapicie, u?atwiony dost?p do licznych, niemaj?cych bezpo?redniego militarnego zastosowania produktów na rynkach zagranicznych, mo?e zaowocowa? os?abieniem ameryka?skiej pozycji na d?u?sz? met?.


Kamil ?ukasz Mazurek – Ekspert CIM ds. Bezpiecze?stwa mi?dzynarodowego


Przeczytaj równie?:

To be happy it is great to be healthy. How can medicines help up? It isn’t difficult for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency core rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently every adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also according of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve hurt, it can also cause sexual disorder. The most common potentially serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the problem with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Kamil Mazurek

Kamil Mazurek (Koordynator CII Petersberg Series) - absolwent kierunku nauki polityczne na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego (2011). Obecnie doktorant na tym samym wydziale. Stypendysta programu Erasmus na Uniwersytecie w Southampton w Wielkiej Brytanii (2010/2011). Członek Centrum Inicjatyw Międzynarodowych, koordynator projektów „CII Petersberg series” i „CIM Advanced Studies”, a także redaktor naczelny biuletynu „Analizy CIM”. Współpracownik Ośrodka Analiz Politologicznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz portali „uniaeuropejska.org” i „stosunki.pl”. Autor artykułów naukowych w obszarach obronności, bezpieczeństwa i Europy, a także monografii na temat Europejskiej Agencji Obrony. Główne zainteresowania badawcze: przemysł i rynek zbrojeniowy (szczególnie w Europie i w USA); bezpieczeństwo międzynarodowe i obronność (zwłaszcza Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony UE); system instytucjonalny UE; stosunki międzynarodowe oraz bezpieczeństwo w Azji Wschodniej i na obszarze postradzieckim; metodologia badań. kontakt: kamil.mazurek(at)centruminicjatyw.org

Brak komentarzy on "ITAR do lamusa? Czyli najnowsza reforma systemu kontroli eksportu w Stanach Zjednoczonych wchodzi w życie"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>