Egipt – kolejna odsłona rewolucji

1258 1
ARTUR MALANTOWICZ, Program Azjatycki

EgiptWieczór 3 lipca 2013 roku. Po kilku dniach masowych demonstracji na ulicach egipskich miast, po wyga?ni?ciu 48-godzinnego ultimatum postawionego prezydentowi Mursiemu przez egipsk? armi?, po konsultacjach z przedstawicielami opozycji i przywódcami religijnymi (muzu?ma?skimi i chrze?cija?skimi), zapada decyzja. O 19.00 czasu polskiego minister obrony i zarazem dowódca si? zbrojnych Egiptu, genera? Abdel Fattah Al-Sisi og?asza w publicznej telewizji: Prezydent Muhammad Mursi zostaje odsuni?ty od w?adzy, zatwierdzona w grudniowym referendum konstytucja zostaje tymczasowo zawieszona, a urz?d prezydenta ad interim do czasu przeprowadzenia nowych wyborów b?dzie sprawowa? Prezes Najwy?szego S?du Konstytucyjnego – Adli Mansour.

2013-06-30T124715Z_1_CBRE95T0ZIW00_RTROPTP_2_EGYPT-PROTESTSEgipska rewolucja w swej kolejnej ods?onie zosta?a okrzykni?ta najbardziej masowym wydarzeniem politycznym w historii ?wiata. Szacuje si?, ?e w samym Kairze na ulice wysz?o 5-7 milionów ludzi (czyli blisko 1/3 mieszka?ców miasta), a protestuj?cy byli te? obecni w innych cz??ciach kraju. Co wywo?a?o masowy zryw egipskiego spo?ecze?stwa? Dlaczego po niespe?na roku od obj?cia w?adzy przez Muhammada Mursiego Egipcjanie postanowili „zrezygnowa?” z jego przywództwa, wykrzykuj?c dono?nym g?osem „irhal, irhal!” – „wyno? si?!”?

Niemal od samego pocz?tku Bractwo Muzu?ma?skie by?o postrzegane jako instytucja, która zaw?aszczy?a egipsk? rewolucj?, a obj?cie przez ni? w?adzy – na drodze kolejno wygrywanych wyborów (parlamentarnych, prezydenckich, referendum konstytucyjne) – coraz intensywniej polaryzowa?o egipsk? scen? spo?eczn? i polityczn?. Trafnie zauwa?a Nathan Brown, ?e Bractwo nie mia?o ?atwo, poniewa?, pomimo zwyci?stw w wyborach, wielu wa?nych aktorów pa?stwowych nie uzna?o ich zwierzchno?ci, a opozycja by?a zjednoczona tylko w jednym aspekcie – odsuni?cia Bractwa od w?adzy. Z drugiej strony natomiast, Mursi i Bractwo Muzu?ma?skie pope?ni?o wszelkie mo?liwe b??dy. Brown wylicza m.in.: zbyt szybkie si?gni?cie po w?adz?, zniech?cenie potencjalnych sprzymierze?ców, ignorowanie rosn?cego niezadowolenia spo?ecznego, koncentrowanie si? na konsolidacji w?adzy, u?ywanie pustej retoryki czy gró?b wobec przeciwników politycznych, nieradzenie sobie z narastaj?cymi problemami gospodarczymi.

li-egypt-tahrir-620-ap20076Wydaje si?, ?e powy?sze elementy nie przewa?y?yby szali – klasyfikuj?c si? w ramach znanego nam nadu?ywania kredytu zaufania spo?ecznego – gdyby nie fakt ataku Braci Muzu?manów na egipsk? to?samo??, kultur? i sposób ?ycia, czyli aspekty cz?sto pomijane w naszej percepcji wydarze? tocz?cych si? w Egipcie. S?usznie zwraca na nie uwag? egipski aktywista Wael Nawara, stwierdzaj?c, ?e Egipcjanie nie mogli d?u?ej biernie przygl?da? si? dzia?aniom Bractwa, wpisuj?cych si? w proces „Akhwwana” („braternizacji”) Egiptu. Mia?y one na celu szerzenie ich ultrakonserwatywnej ideologii, m.in. w sferze kultury czy edukacji (np. restrykcje dotycz?cy wolno?ci wyznania i wolno?ci s?owa w nowej konstytucji, zmiana programu nauczania w szko?ach, usuni?cie krytycznych wobec Bractwa rozdzia?ów z podr?czników historii, planowany zakaz uprawiania sztuki ulicznej czy baletu). Ideologii, która „nie uznaje konceptu pa?stwa narodowego i wzywa do ustanowienia monolitycznego narodu muzu?ma?skiego bez granic”, i która by?a przez wielu uznana za zagro?enie dla ich w?asnej pa?stwowo?ci. Wreszcie Mursi by? postrzegany jako osoba pos?uszna Bractwu znacznie bardziej ani?eli prezydent s?u??cy swojemu pa?stwu i narodowi, przyk?adem czego by?a m.in. jego polityka kadrowa czy organizowane przeze? wiece poparcia.

W tej w?a?nie atmosferze na prze?omie kwietnia i maja br. narodzi? si? Ruch Tamarod (Bunt), który, zbieraj?c podpisy Egipcjan pod petycj? domagaj?c? si? odsuni?cia od w?adzy Mursiego oraz zwo?ania wcze?niejszych wyborów prezydenckich, chcia? pokaza? skal? niezadowolenia spo?ecznego z rz?dów Bractwa. W ci?gu 2 miesi?cy Tamarod zebra? ponad 22 miliony podpisów pod swoim wnioskiem, a z jego inicjatywy zaplanowane zosta?y tak?e masowe demonstracje w pierwsz? rocznic? przej?cia w?adzy przez prezydenta Mursiego, czyli 30 czerwca br.

APTOPIXMideastEgypt092819--525x350Gdy 30 czerwca na ulice wysz?o kilkana?cie milionów ludzi, a prezydent by? nieugi?ty wobec ich ??da?, egipska armia zdecydowa?a o interwencji i 1 lipca wystosowa?a ultimatum do Prezydenta Mursiego. Wojskowi postawili warunek spe?nienia postulatów (zreszt? bli?ej nieokre?lonych, poza ust?pieniem ze stanowiska) protestuj?cej ludno?ci, gro??c, ?e w przeciwnym razie  wprowadz? w?asn? „map? drogow?” dla Egiptu. Decyzja ta z jednej strony spotka?a si? z pozytywnym przyj?ciem w?ród demonstrantów, z drugiej jednak – doprowadzi?a do jeszcze wi?kszej niepewno?ci o przysz?o?? Egiptu. Bractwo Muzu?ma?skie wezwa?o swoich zwolenników do wyj?cia na ulice, jednoznacznie okre?laj?c decyzj? armii jako zamach stanu.

Odpowied? nadesz?a 2 lipca w pó?nych godzinach wieczornych. Pomimo ultimatum, Mursi w swym przemówieniu do narodu trwaj?cym blisko 45 minut nie zmieni? stanowiska. Apelowa? do spo?ecze?stwa o spokój, a do armii o nieingerowanie w polityk?, jednocze?nie podkre?laj?c, ?e jest prawowitym przywódc? wybranym w demokratycznych wyborach, który mo?e by? usuni?ty ze stanowiska jedynie w drodze kolejnych wyborów. Mursi wypowiedzia? te? do?? klarowne w przekazie s?owa: „je?li cen? ochrony legitymizacji w?adzy jest moja krew, to jestem gotowy po?wi?ci? j? dla stabilno?ci i bezpiecze?stwa tego kraju”. Na marginesie, s?owo „legitymizacja” pad?o w przemówieniu prezydenta 56 razy.

Przemówienie Mursiego dola?o jedynie oliwy do ognia, przez wielu b?d?c postrzegane bardziej jako or?dzie do jego zwolenników, ni? do egipskiego spo?ecze?stwa. Zdaniem niektórych komentatorów Muhammad Mursi wydawa? si? by? nieco oderwany od rzeczywisto?ci, a to wywo?a?o jeszcze wi?ksze niezadowolenie spo?eczne. W tej sytuacji wszyscy oczekiwali momentu zako?czenia ultimatum (?roda, 3 lipca, 16:30 czasu polskiego) oraz reakcji wojska. Ta nadesz?a nieco spó?niona.

W obecno?ci przedstawicieli opozycji (Mohamed ElBaradei) oraz przywódców religijnych (Wielki Imam Uniwersytetu Al-Azhar Ahmed al-Tayyeb i partiarcha Ko?cio?a Koptyjskiego Teodor II), genera? Al-Sisi og?osi? ca?emu ?wiatu decyzj? o odsuni?ciu od w?adzy Mursiego oraz przedstawi? wspominan? wcze?niej „map? drogow?”.

„Wojsko nie by?o w stanie nie widzie? i nie s?ysze? t?umów domagaj?cych si? narodowej roli armii, nie roli politycznej, jako ?e armia nieustannie podtrzymuje, ?e nie b?dzie anga?owa? si? w dzia?alno?? polityczn?. (…) By?y nadzieje na narodowy konsensus, który wyznaczy?by przysz?? map? drogow? i wskaza? poziomy zaufania i stabilno?ci, które wype?ni?yby spo?eczne oczekiwania. Ale prezydenckie wyst?pienie z ostatniej nocy, przed zako?czeniem 48-godzinnego ultimatum, nie wype?ni?o w stopniu satysfakcjonuj?cym ??da? mas, co zobligowa?o armi? do spotkania z przywódcami narodowymi, politycznymi i m?odzie?owymi.”

Mapa drogowa genera?a Al-Sisi obejmuje:

  • tymczasowe zawieszenie konstytucji,
  • ustanowienie prezesa Najwy?szego S?du Konstytucyjnego Adli Mansoura tymczasowym prezydentem Egiptu,
  • rozpisanie wcze?niejszych wyborów prezydenckich,
  • nadanie tymczasowemu prezydentowi uprawnie? do wydawania konstytucyjnych dekretów w trakcie okresu przej?ciowego,
  • utworzenie rz?du z?o?onego z osób wykwalifikowanych o ogólnokrajowym autorytecie z pe?nymi uprawnieniami w okresie przej?ciowym,
  • utworzenie komisji eksperckiej do rewizji zawieszonej konstytucji,
  • wezwanie s?du konstytucyjnego do wydania prawa wyborczego do parlamentu oraz rozpisanie nowych wyborów parlamentarnych
  • og?oszenia kodu etycznego mediów, który ma zagwarantowa? wolno?? mediów etc.

Ju? dzisiaj, 4 lipca, zaprzysi??ony zosta? Adli Mansour, s?dzia, który zosta? prezesem Najwy?szego S?du Konstytucyjnego dos?ownie przed kilkoma dniami z nominacji prezydenta Mursiego. Osoba publicznie ma?o znana, ale uznawana za niezale?n? i cenion? za sw? ekspertyz?. B?dzie on musia? zmierzy? si? z niezwykle powa?nymi wyzwaniami, przed którymi stoi dzisiejszy Egipt.

Nade wszystko, okres przej?ciowy musi zapewni? inkluzywno?? wszystkich ugrupowa? politycznych i spo?ecznych, w??czaj?c w to Bractwo Muzu?ma?skie i jego zwolenników. Nie zapominajmy,  ?e Bractwo nadal cieszy si? w Egipcie sporym poparciem, s? oni te? legitymizowanym elementem egipskiej tkanki politycznej – ich g?os musi by? brany pod uwag?. Co wi?cej, szeroko dyskutowana wolno?? s?owa i wolno?? mediów (o  ?amanie których by?o oskar?ane Bractwo Muzu?ma?skie) nie mo?e by? wy??czona w stosunku do mediów czy instytucji o wyra?nych pogl?dach pro-braterskich. Niestety, wczorajsza decyzja o zamkni?ciu prore?imowych stacji telewizyjnych i radiowych oraz areszcie dla czo?owych polityków Bractwa pozostaje niezrozumia?a. Je?eli nowe w?adze nie stworz? warunków sprzyjaj?cych pojednaniu narodowemu, narastaj?ca w ostatnich tygodniach polaryzacja spo?eczna mo?e doprowadzi? do implozji struktur pa?stwowych.

Co wi?cej, jak s?usznie zauwa?a Patrycja Sasnal z PISM, wraz z odsuni?ciem od w?adzy Mursiego nie znikn??y problemy gospodarcze, spo?eczne i polityczne Egiptu. Nowy rz?d, najprawdopodobniej o charakterze technokratycznym, b?dzie musia? podj?? bardzo radykalne – a tym samym niepopularne – reformy gospodarcze.

Konsekwentnie, wydarzenia w Egipcie maj? te? reperkusje regionalne, jako ?e islami?ci w chwili obecnej rz?dz? (lub do rz?dzenia zmierzaj?) w kilku pa?stwach Bliskiego Wschodu. Do?wiadczenia Braci Muzu?manów z Egiptu dowodz?, ?e samo przej?cie w?adzy to nie wszystko, poniewa? wi??e si? ono tak?e z przej?ciem odpowiedzialno?ci za pa?stwo, a to ju? ?atwym zadaniem nie jest. Sasnal stwierdza, ?e „zgodnie z przewidywaniami islami?ci nie podo?ali temu zadaniu, ani w zakresie wyprowadzenia pa?stwa z kryzysu gospodarczego (odp?yw inwestycji, zmniejszenie rezerw walutowych, wzrost bezrobocia i zad?u?enia), ani w odczuciu spo?ecznym (brak bezpiecze?stwa, poczucie krzywdy i niesprawiedliwo?ci).”

Ostatnie dni dowiod?y po raz kolejny, ?e w efekcie ogromnej mobilizacji oraz przy wsparciu okoliczno?ci (w tym przypadku armii), spo?ecze?stwo jest w stanie obali? w?adz?, która utraci?a zaufanie spo?eczne. Kwesti? w?tpliw? pozostaje sposób, w jaki si? to dokona?o. Egipska opozycja przekonuje, ?e poparcie armii by?o tylko konsekwencj? i kulminacj? spo?ecznego niepos?usze?stwa, nie ma wi?c mowy o zamachu stanu dokonanego przez ma?? grupk? aktywistów. Unia Europejska i Stany Zjednoczone jeszcze nie wypowiedzia?y si? w tej sprawie, ale dla analityków sprawa wydaje si? oczywista – w Egipcie dokona? si? zamach stanu. Najtragiczniejszy w ca?ej sytuacji jest fakt, ?e odbije si? to na raczkuj?cej jeszcze egipskiej demokracji.


Artur Malantowicz – Ekspert CIM ds. Bliskiego Wschodu & Koordynator Programu Azjatyckiego CIM  pracownik Uniwersytetu Warszawskiego oraz doktorant na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Absolwent Instytutu Stosunków Mi?dzynarodowych (2011) oraz Wydzia?u Geografii i Studiów Regionalnych UW (2011), studiowa? tak?e na University of Kent w Canterbury (Wielka Brytania, 2008-09) oraz na Uniwersytecie Jorda?skim (Jordania, 2012-13). Odbywa? sta?e m.in. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP (2011) oraz w Delegacji UE w Ammanie (2013). Obszary zainteresowa?: stosunki mi?dzynarodowe oraz wybrane zagadnienia bezpiecze?stwa regionalnego na Bliskim Wschodzie (konflikt izraelsko-arabski, proces pokojowy, problem uchod?ctwa palesty?skiego), polityka zagraniczna pa?stw arabskich, Jordania (historia, ustrój polityczny, polityka zagraniczna oraz proces demokratyzacji), polityka mocarstw wobec Bliskiego Wschodu.


Przeczytaj te?:

To be happy it is great to be healthy. How can medicines help up? It isn’t arduous for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency core rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also secret according of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve ache, it can also cause sexual disorder. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your soundness care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Artur Malantowicz

Middle East Expert w Centre for International Initiatives
PhD in Political Science (2016). Research interests: International relations of the Middle East, regional security aspects in the Middle East (e.g. Arab-Israeli conflict, peace process, the Palestinian refugees), foreign policy of the Arab states, the Hashemite Kingdom of Jordan (history, political system, foreign policy and the democratisation process). Contact: artur.malantowicz(at)centruminicjatyw.org.

1 komentarz on "Egipt – kolejna odsłona rewolucji"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>