Wszechmiar bezpieczeństwa – kilka uwag o Białej Księdze Bezpieczeństwa Narodowego RP

3449 4
KAMIL ?UKASZ MAZUREK

biala_ksiegaW maju 2013 roku Biuro Bezpiecze?stwa Narodowego (BBN), przy wspó?pracy z innymi instytucjami rz?dowymi, organizacjami pozarz?dowymi, przedstawicielami akademii i niezale?nymi badaczami, przygotowa?o pierwsz? w historii Bia?? Ksi?g? Bezpiecze?stwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Ta oko?o 250-stronicowa publikacja stanowi obecnie najbardziej ca?o?ciowe dzie?o dotycz?ce bezpiecze?stwa pa?stwa stworzone przez podmiot administracji pa?stwowej oraz wskazuje na wzrost zainteresowania t? tematyk? w kr?gach prezydenckich i rz?dowych.

Co znamienne, fakt przygotowania Bia?ej Ksi?gi przez BBN, przy pe?nym poparciu i wiedzy Prezydenta RP Bronis?awa Komorowskiego, wskazuje na przeniesienie punktu ci??ko?ci w zakresie bezpiecze?stwa ze strony rz?dowej w kierunku Pa?acu Namiestnikowskiego. Bior?c pod uwag?, ?e zgodnie z przepisami polskiego prawa oraz praktyk? dzia?ania, zarówno BBN, jak i Prezydent RP, czy zbieraj?ca si? wokó? niego Rada Bezpiecze?stwa Narodowego, nie posiadaj? rzeczywistych instrumentów do zapewnienia bezpiecze?stwa pa?stwa, taka sytuacja mo?e dziwi?. Jednak je?li owe przesuni?cie ci??ko?ci b?dzie dotyczy?o jedynie koncepcyjnej cz??ci bezpiecze?stwa Polski (a nie praktycznej realizacji, która spoczywa na rz?dzie) oraz przy skutecznej wspó?pracy z odpowiednimi organami administracji rz?dowej (co w okresach kohabitacji b?dzie stanowi? problem), mo?e doj?? do ukszta?towania si? interesuj?cego podzia?u obowi?zków pomi?dzy naczelnymi organami pa?stwa w opisywanej sferze.

Niezale?nie od przysz?ej praktyki, lektura obecnej Bia?ej Ksi?gi wskazuje na pojawienie si? nowej jako?ci w dyskursie dotycz?cym bezpiecze?stwa narodowego Polski. W jej stworzeniu brali udzia? przedstawiciele kilkudziesi?ciu podmiotów, a jej tematyka dotyczy ca?ej palety spraw mniej lub bardziej zwi?zanych z (bardzo) szeroko rozumianym bezpiecze?stwem pa?stwa – mo?na wi?c doj?? do przekonania, ?e tak?e w Polsce wreszcie  zacz?to podchodzi? powa?nie do tej kwestii.

Co w menu?

Przechodz?c do konkretów, warto zacz?? od celu stworzenia Bia?ej Ksi?gi. Ju? na samym pocz?tku autorzy podkre?laj?, ?e „celem niniejszej Bia?ej Ksi?gi Bezpiecze?stwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, która jest przeznaczona dla wszystkich struktur pa?stwa, organizacji publicznych i niepublicznych oraz obywateli, jest przyczynienie si? do pog??bienia wiedzy oraz ?wiadomo?ci spo?ecznej o bezpiecze?stwie Polski i Polaków.” Takie jego zakre?lenie wskazuje, i? odbiorcami Bia?ej Ksi?gi nie s? specjali?ci lub nawet osoby „zorientowane” w tematyce bezpiecze?stwa, a kierowana jest ona do tych, którzy chc? dopiero rozpocz?? zaznajamianie si? z t? materi?. Co wi?cej, na niezorientowanego w temacie odbiorc? wskazuje równie? zakres publikacji, który obejmuje tak oczywiste dziedziny zwi?zane stricte z obronno?ci?, jak potencja? si? zbrojnych, wywiad i kontrwywiad, a tak?e przemys? obronny, przechodz?c przez sprawy „mi?kkiego” bezpiecze?stwa, takie jak s?u?ba dyplomatyczna, wymiar sprawiedliwo?ci i s?u?by porz?dkowe, bezpiecze?stwo energetyczne, a ko?cz?c na takich elementach jak to?samo?? narodowa, potencja? demograficzny, bezpiecze?stwo socjalne, s?u?ba zdrowia, badania i rozwój, czy bezpiecze?stwo finansowe.

Tak szerokie spektrum spraw, które porusza Bia?a Ksi?ga powoduje, ?e problemy z nimi zwi?zane s? jedynie zaznaczone, bez jakiegokolwiek zag??biania si? w konkrety. Z jednej strony stanowi to jej zalet?, tj. wskazuje na wspó?czesn? tendencj? my?lenia o bezpiecze?stwie w sposób ca?o?ciowy. Powoduje to tak?e, ?e w zasadzie ka?dy znajdzie tam fragment, z którym mo?e si? uto?sami? z tytu?u wykonywanej pracy czy zainteresowa? i tym samym ma poczucie, ?e dok?ada „swoj? cegie?k?” do budowy bezpiecze?stwa pa?stwa. Wad? tego rodzaju holistycznego podej?cia do sprawy bezpiecze?stwa jest z kolei rozmycie jej najbardziej krytycznej z punktu widzenia istnienia pa?stwa cz??ci, tj. roli si? zbrojnych i powi?zanych z nimi elementów. Z problemami mo?e si? te? spotka? ewentualna operacjonalizacja zalece? maj?cych poprawi? obecny stan bezpiecze?stwa Polski.

Oprócz fragmentu dotycz?cego historycznych uwarunkowa?, obecnego potencja?u i narodowych celów strategicznych w zakresie bezpiecze?stwa, kolejne rozdzia?y dotycz?:

  • Prognozy rozwoju ?rodowiska bezpiecze?stwa w wymiarze globalnym, regionalnym i krajowym; w konsekwencji scharakteryzowane s? równie? mo?liwe scenariusze rozwoju sytuacji bezpiecze?stwa. O ile jednak, bior?c pod uwag? ambicje Polski oraz cz?onkostwo w Unii Europejskiej i NATO, spojrzenie na ?rodowisko z trzech perspektyw jest ze wszech miar zasadne, o tyle zaproponowane przez autorów Bia?ej Ksi?gi scenariusze wydaj? si? nieco trywialne, o czym poni?ej.
  • Tzw. „strategii operacyjnej”, która rozumiana jest jako „dzia? bezpiecze?stwa narodowego obejmuj?cy zasady i sposoby osi?gania celów strategicznych w przewidywanych warunkach bezpiecze?stwa oraz okre?lenie wymaga? operacyjnych wobec systemu bezpiecze?stwa narodowego”. Rozdzia? ten okre?la zadania i dzia?ania poszczególnych podsystemów bezpiecze?stwa i ich elementów w kontek?cie wcze?niej okre?lonych uwarunkowa? oraz scenariuszy rozwoju sytuacji bezpiecze?stwa.
  • Przygotowania systemu bezpiecze?stwa (tzw. „strategia preparacyjna”) w oparciu o wcze?niej okre?lon? strategi? operacyjn? oraz przewidywane scenariusze. Ten czwarty, ostatni rozdzia? Bia?ej Ksi?gi, w najwi?kszym stopniu stanowi o planach w?adz w zakresie usprawnienia rozproszonego obecnie podsystemu kierowania bezpiecze?stwa pa?stwa i mo?na go potraktowa? jako wskazówk?, w jaki sposób najwy?sze w?adze pa?stwowe widz? jego reform?.

Nale?y w tym miejscu wróci? do wspomnianych w powy?szym akapicie scenariuszy rozwoju bezpiecze?stwa Polski. Otó? autorzy Bia?ej Ksi?gi zak?adaj?, ?e b?dziemy mieli do czynienia z jednym z trzech mo?liwych rozwojów sytuacji:

  • Scenariuszem integracyjnym – najbardziej pozytywnym i po??danym.
  • Scenariuszem dezintegracyjnym – mocno negatywnym i ca?kowicie nieodpowiadaj?cym interesowi bezpiecze?stwa Polski.
  • Scenariuszem ewolucyjnym – najbardziej prawdopodobnym i zrównowa?onym oraz zak?adaj?cym pewne wydarzenia negatywne, jak i pozytywne w zakresie bezpiecze?stwa pa?stwa.

Za powy?szymi scenariuszami id? poszczególne opcje dzia?ania dotycz?ce strategii operacyjnej i preparacyjnej, jednak, co mo?e niepokoi?, autorzy publikacji w zasadzie milcz?co zak?adaj?, ?e przysz?o?? b?dzie rozwija?a si? mniej lub bardziej zgodnie z trzecim scenariuszem i w znacznym stopniu pomijaj? dwa pozosta?e. O ile jednak trudno si? nie zgodzi?, ?e faktycznie istnieje wysokie prawdopodobie?stwo zrównowa?onego rozwoju wydarze? na ?wiecie, w regionie oraz w Polsce, to takie za?o?enie jest uprawnione w przypadku np. publikacji akademickich, jednak mo?na mie? w?tpliwo?ci, czy równie? przy dokumencie tego kalibru co Bia?a Ksi?ga. Wydaje si?, ?e w przypadku tak istotnej sprawy jak? jest bezpiecze?stwo pa?stwa, bardziej zasadnym jest tworzenie strategii w oparciu o mniej optymistyczne scenariusze, które wszak nieprawdopodobnymi nie s?.

Czyli gdzie to „twarde” bezpiecze?stwo?

Wyj?tkowo szerokie uj?cie tematu bezpiecze?stwa pa?stwa w polskiej Bia?ej Ksi?dze posiada swoje wady i zalety. Jedn? z konsekwencji tego stanu rzeczy jest relatywne zminimalizowanie tematyki tzw. „twardego” bezpiecze?stwa, tj. spraw zwi?zanych z si?ami zbrojnymi oraz przemys?owym potencja?em obronnym, a tak?e dzia?alno?ci? s?u?b specjalnych. Chocia? autorzy Bia?ej Ksi?gi s?usznie wysun?li na przód potencja? obronny oraz reformy z nim zwi?zane, to trudno nie odnie?? wra?enia, ?e ten temat szybko rozmywa si? w pozosta?ych, przeznaczonych dla innych odbiorców, elementach.

Niew?tpliwym pozytywem w zakresie charakterystyki si? zbrojnych i przemys?u obronnego jest niezaklinanie rzeczywisto?ci przez autorów, a faktyczne, cho? mocno skrótowe, przedstawienie realnego stanu rzeczy wraz z problemami go dotykaj?cymi. Wspomnienie o tak krytycznych elementach jak brak obrony przeciwrakietowej, s?aba efektywno?? systemu kierowania i dowodzenia, problem rezerw osobowych, a tak?e wskazanie na niezadowalaj?c? konkurencyjno?? przemys?u zbrojeniowego, stanowi? o prawid?owym zdiagnozowaniu rzeczywisto?ci.

O ile jednak charakterystyka si? zbrojnych i elementów z nimi zwi?zanych w rozdziale pierwszym jest zadowalaj?ca, o tyle opis przysz?ych dzia?a? militarnych mo?e by? uznany za niewystarczaj?cy. Oczywi?cie tak skrótowe (na 3 strony, w??czaj?c dzia?ania wywiadowcze, kontrwywiadowcze oraz sprawy zwi?zane z produkcj? obronn?) sportretowanie aktywno?ci si? zbrojnych wpisuje si? generalny, ca?o?ciowy profil polskiej Bia?ej Ksi?gi, to jednak wskazuje na stosunkowo s?aby wp?yw kr?gów wojskowych w przygotowanie tej publikacji. Pocieszeniem mo?e by? jednak fakt, ?e opisywane na dalszych stronach strategiczne zadania podsystemu ochronnego, takie jak: zwalczanie terroryzmu, ochrona informacji niejawnych, cyberbezpiecze?stwo, czy wreszcie ochrona ludno?ci w sytuacjach kryzysowych, ponad wszelk? w?tpliwo?? korzysta? b?d? równie? z zasobów i mo?liwo?ci wojska.

Znacznie lepiej w stosunku do powy?szego prezentuj? si? z kolei planowane reformy systemu bezpiecze?stwa w ogóle oraz podsystemu obrony w szczególno?ci. Chocia? uwarunkowania konstytucyjne (dualizm w?adzy wykonawczej) nie pozwalaj? na zbyt daleko id?ce reformy, to Bia?a Ksi?ga w swoim ostatnim rozdziale w sposób wystarczaj?cy opisuje planowane zmiany, wskazuj?c, ?e najwa?niejszym wyzwaniem przed jakim stoj? organy w?adzy pa?stwowej w zakresie reformy podsystemu kierowania bezpiecze?stwem narodowym, jest jego pe?ne zintegrowanie. Tak?e fragment dotycz?cy si? zbrojnych i powi?zanych z nimi elementów zosta? tym razem odpowiednio rozbudowany. Nie tylko zaznaczono, ?e stanowi? one g?ówny gwarant bezpiecze?stwa pa?stwa, ale równie? zasadnie wskazano na niezb?dne reformy oraz konieczn? modernizacj?, w szczególno?ci za? obrony powietrznej, mobilno?ci wojsk l?dowych, oraz zinformatyzowania pola walki.

Dobry, acz niepewny pocz?tek

Stworzenie pierwszej Bia?ej Ksi?gi Bezpiecze?stwa Narodowego RP jest dowodem na to, ?e materia bezpiecze?stwa pa?stwa jest dla jego organów i s?u?b spraw? wa?n?, o której warto informowa? zarówno osoby bezpo?rednio z t? sfer? zwi?zane, jak i zwyk?ych obywateli. Bior?c pod uwag? wskazany na pocz?tku niniejszego artyku?u cel tego dokumentu, nale?y podkre?li?, ?e spe?nia ona go z nawi?zk?. Obszerno?? publikacji oraz holistyczne podej?cie do sprawy bezpiecze?stwa powoduj?, ?e dotyczy ona w zasadzie ka?dego elementu ?ycia spo?ecznego i tym samym dotyka ka?dego z nas, a jej pobie?no?? powoduje, i? kr?g odbiorców jest bardzo szeroki. Jednocze?nie przyczynia si? to do tego, ?e autentyczni specjali?ci z zakresu bezpiecze?stwa pa?stwa nie znajd? w niej nic, czego mogliby nie wiedzie?. Co wi?cej, porównuj?c j? do bia?ych ksi?g publikowanych przez inne pa?stwa, polsk? Bia?? Ksi?g? nie sposób zaliczy? do komunikatów dla zagranicy, tak jak ma to miejsce np. w bia?ych ksi?gach Chi?skiej Republiki Ludowej, Japonii, czy Stanów Zjednoczonych.

Podsumowuj?c, polska Bia?a Ksi?ga niew?tpliwie stanowi krok w dobrym kierunku. Chocia? niektóre ?rodowiska, jak np. te zwi?zane z obronno?ci? pa?stwa, mog? czu? pewien „niedosyt”, poniewa? nie przybli?ono kwesti? najwa?niejszej sfery tzw. „twardego” bezpiecze?stwa w zadowalaj?cym stopniu, to nale?y pami?ta?, ?e zamys?em jej twórców by?o stworzenie dokumentu obejmuj?cego mo?liwie wiele sfer ?ycia spo?ecznego. Bia?a Ksi?ga stanowi dobry pocz?tek nadci?gaj?cych zmian w bezpiecze?stwie narodowym Polski i przy uwa?nej oraz konsekwentnej polityce pa?stwa stanowi? mo?e punkt wyj?cia dla wielu konkretnych dzia?a? reformuj?cych i modernizacyjnych. Czy tak si? stanie, zapewne przyjdzie nam si? wkrótce przekona?. Na chwil? obecn? pozostaje mie? nadziej?, ?e tak w?a?nie b?dzie oraz pogratulowa? pracownikom Biura Bezpiecze?stwa Narodowego i wszystkim innym osobom, które bra?y udzia? w procesie Strategicznego Przegl?du Bezpiecze?stw Narodowego za wykonan? prac? stworzenia pierwszego dokumentu tego typu w historii Polski.


Kamil ?ukasz Mazurek – Ekspert CIM ds. Bezpiecze?stwa i Obrony –  absolwent kierunku nauki polityczne na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego (2011). Obecnie doktorant na tym samym wydziale. Stypendysta programu Erasmus na Uniwersytecie w Southampton w Wielkiej Brytanii (2010/2011). Cz?onek Centrum Inicjatyw Mi?dzynarodowych, koordynator projektów „CII Petersberg series” i „CIM Advanced Studies”, a tak?e redaktor naczelny biuletynu „Analizy CIM”. Wspó?pracownik O?rodka Analiz Politologicznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz portali „uniaeuropejska.org” i „stosunki.pl”. Autor artyku?ów naukowych w obszarach obronno?ci, bezpiecze?stwa i Europy, a tak?e monografii na temat Europejskiej Agencji Obrony.

G?ówne zainteresowania badawcze: przemys? i rynek zbrojeniowy (szczególnie w Europie i w USA); bezpiecze?stwo mi?dzynarodowe i obronno?? (zw?aszcza Wspólna Polityka Bezpiecze?stwa i Obrony UE); system instytucjonalny UE; stosunki mi?dzynarodowe oraz bezpiecze?stwo w Azji Wschodniej i na obszarze postradzieckim; metodologia bada?.


Przeczytaj te?:

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t difficult for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency core rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently every adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also ergo of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve pain, it can also cause sexual upset. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the question with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Kamil Mazurek

Kamil Mazurek (Koordynator CII Petersberg Series) - absolwent kierunku nauki polityczne na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego (2011). Obecnie doktorant na tym samym wydziale. Stypendysta programu Erasmus na Uniwersytecie w Southampton w Wielkiej Brytanii (2010/2011). Członek Centrum Inicjatyw Międzynarodowych, koordynator projektów „CII Petersberg series” i „CIM Advanced Studies”, a także redaktor naczelny biuletynu „Analizy CIM”. Współpracownik Ośrodka Analiz Politologicznych Uniwersytetu Warszawskiego oraz portali „uniaeuropejska.org” i „stosunki.pl”. Autor artykułów naukowych w obszarach obronności, bezpieczeństwa i Europy, a także monografii na temat Europejskiej Agencji Obrony. Główne zainteresowania badawcze: przemysł i rynek zbrojeniowy (szczególnie w Europie i w USA); bezpieczeństwo międzynarodowe i obronność (zwłaszcza Wspólna Polityka Bezpieczeństwa i Obrony UE); system instytucjonalny UE; stosunki międzynarodowe oraz bezpieczeństwo w Azji Wschodniej i na obszarze postradzieckim; metodologia badań. kontakt: kamil.mazurek(at)centruminicjatyw.org

4 komentarzy on "Wszechmiar bezpieczeństwa – kilka uwag o Białej Księdze Bezpieczeństwa Narodowego RP"

  1. Basia Marcinkowska

    Trochę mi brakuje komentarza co do faktu, że jest to pierwsza biała księga. Dlaczego nie mieliśmy żadnej wcześniej? podczas gdy inne państwa zaczęły tworzyć BK w latach 60/70 – my doszliśmy do wniosku że potrzebujemy jej dopiero w 2013? A może własnie nie potrzebujemy i stąd jej brak rzez te wszystkie lata? Panie Kamilu, JAK ŻYLIŚMY do tej pory? 😉

  2. Kamil Mazurek

    Pani Basiu, jak żyliśmy to Pani nie powiem ;). Jeżeli jednak chodzi o Białą Księgę, to nie jest tak, że jest to jakiś arcy ważny dokument, bez którego jest się jakoś upośledzonym. Polska publikowała już wcześniej różne strategie, jednak najwidoczniej nasi decydenci uznali, że warto stworzyć coś jakościowo nowego, holistycznego. Bez białej księgi nadal można prezentować swoje zamiary strategiczne oraz pokazywać zagranicy co się uważa i zamierza robić. Tutaj mamy jednak nowatorskie podejście do tematu i to skierowane do zwykłych obywateli. Dotychczasowe strategie (choć wszystkich na każdy temat nie znam, więc mogę się pomylić) były kierowane do innego, specjalistycznego odbiorcy. Oczywiście każdy mógł się z nimi zapoznać, jednak nie były pisane językiem dla zwykłego obywatela (a Biała Księga jest) oraz rzadko był przy nich rozgłos, a tutaj mamy całkiem spory.

  3. Basia Marcinkowska

    Czyli nie potrzebowaliśmy i dalej nie potrzebujemy, ale milo że jest? :)
    Niech się gawiedź cieszy? 😉 a jaka jest dostępność BK RP dla zwykłego obywatela?

  4. Kamil Mazurek

    Istnienie bądź nieistnienie białej księgi nie jest kwestią życia i śmierci. Moim zdaniem warto je publikować (również w takiej formie jak nasza) z kilku powodów. Po pierwsze, zajmowanie się tą sprawą daje impuls władzom i administracji państwowej do głębszego zastanowienia się nad sprawami bezpieczeństwa, powoduje, że toczy się jakaś dyskusja. Po drugie, dyskusja ta dotyka różnych grup – wspomnianej administracji, akademików, NGOsy itd. Rozmawianie na temat bezpieczeństwa może z kolei przyczynić się do jego lepszego zrozumienia i tym samym do jego zwiększenia. Po trzecie, BK w takiej formie może faktycznie przyczynić się do poszerzenia wiedzy na ten temat wśród osób, które na co dzień nawet nie zdają sobie sprawy, że również są uczestnikami tego systemu. Oczywiście liczenie na to, że każdy urzędnik, strażak czy prawnik przeczyta BK jest naiwnością, jednak niech chociaż część z nich przeczyta (nawet z ciekawości) fragmenty ich dotyczące i już będzie miało to jakiś wpływ.
    Tym samym odpowiadając na pytanie o potrzebę BK mogę stwierdzić, że dla bezpieczeństwa państwa nie ma ona zasadniczego znaczenia, jednak dla zwiększenia powszechnej świadomości na ten temat, to jest jak najbardziej przydatna.

    Białą Księgę może pobrać w formie e-booka każdy z poniższej strony: http://www.spbn.gov.pl/

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>