Bliskowschodni kocioł – o problemach Izraela i Palestyny od początku istnienia państwa żydowskiego

1211 2
BEATA BELICA*

gnukx, licencja ccbyWojny oczekujemy dlatego, ?e istniej? Izrael i Autonomia Palesty?ska. A Izraelczycy broni? b?d? swojego terytorium jak tylko si? da. Od pocz?tku swojego istnienia pa?stwo ?ydowskie otoczone jest przez wrogów, a stan stosunków mi?dzynarodowych w regionie odzwierciedlaj? przetasowania geopolityczne, do których dochodzi?o w historii wielokrotnie, m.in. za spraw? wojen izraelsko-arabskich. Pa?stwo Izraela powsta?o w 1948 r. tu? po wyga?ni?ciu brytyjskiego mandatu w Palestynie. Jego zaistnienie na Bliskim Wschodzie by?o wynikiem ?mudnych i trudnych rozmów, trwaj?cych od ko?ca XIX w., kiedy to w 1897 r. w Bazylei zwo?ano I Kongres Syjonistyczny powo?uj?cy do ?ycia ?wiatow? Organizacj? Syjonistyczn?. Ju? samo proklamowanie niepodleg?o?ci Izraela (1948 r.) wywo?a?o pierwsz? wojn? izraelsko-arabsk? (tzw. wojn? niepodleg?o?ciow?). Wojskom sze?ciu krajów arabskich (Transjordanii, Egiptu, Iraku, Libanu, Syrii i Arabii Saudyjskiej) chodzi?o o likwidacj? Izraela, który zaistnia? kosztem Palestyny. W wyniku wojny jednak Izrael jedynie powi?kszy? swoje nabytki terytorialne.

II wojna arabsko-izraelska, tzw. wojna sueska, wi?za?a si? w przemianami wewn?trz Egiptu. Po wycofaniu si? wojsk brytyjskich w?adz? w Egipcie w 1954 r. obj?? Gamal Naser. Wobec zmiany orientacji polityki egipskiej wzgl?dem ?wiata zachodniego i wycofania si? Wielkiej Brytanii i USA z obietnicy udzielania wsparcia na budow? tamy w Assuanie, Naser postanowi? znacjonalizowa? Towarzystwo Kana?u Sueskiego. Niezadowolone Wielka Brytania i Francja (najwi?ksi udzia?owcy Towarzystwa) postanowi?y ukara? Egipt, do czego pretekstu dostarczy? Izrael. Casus belli do podj?cia dzia?a? wojennych okaza?o si? zamkni?cie dla ?eglugi izraelskiej Cie?niny Tira?skiej po znacjonalizowaniu Kana?u Sueskiego. Wkraczaj?cemu na Pó?wysep Synaj Izraelowi pomaga?y Francja i Wielka Brytania. Wobec szybkiego otwarcia Cie?niny Tira?skiej w wyniku presji spo?eczno?ci mi?dzynarodowej, Izrael zosta? zmuszony do powrotu do granic z 1949 roku.

III wojna arabsko-izraelska, tzw. wojna sze?ciodniowa w 1967 r., by?a wynikiem zamkni?cia dla ?eglugi izraelskiej Cie?niny Tira?skiej (które ju? raz wywo?a?o gwa?town? reakcj? pa?stwa ?ydowskiego) oraz zatoki al-Akaba. Pretekstem do wojny tym razem okaza?a si? decyzja Nasera o wycofaniu z terytorium Pó?wyspu Synaj wojsk ONZ. Szybkie dzia?ania armii izraelskiej pozwoli?y na zaj?cie Pó?wyspu Synaj, Cisjordanii, Strefy Gazy, Wzgórz Golan i Wschodniej Jerozolimy.

Zagarni?cie terenów przez Izrael po zwyci?stwie w wojnie sze?ciodniowej jest przedmiotem najwi?kszych kontrowersji. Rada Bezpiecze?stwa ONZ uchwali?a jeszcze w 1967 r. rezolucj? nakazuj?c? Izraelczykom wycofanie si? z terytoriów zaj?tych w wyniku wojny. Mimo to Izrael zignorowa? presj? spo?eczno?ci mi?dzynarodowej i do chwili obecnej zajmuje tereny zdobyte w III wojnie izraelsko-arabskiej.

IV wojna izraelsko-arabska, nazywana wojn? Yom Kippur, wzi??a nazw? od ?wi?ta, w dniu którego zaatakowano Izrael. Egipt i Syria, chc?c odzyska? zagarni?te przez Izrael w 1967 r. terytoria zaatakowa?y w 1973 r. Konfliktu nie uda?o si? rozwi?za? ?rodkami dyplomatycznymi (na konferencji ONZ w Genewie). Rezultatem wojny, prócz kryzysu naftowego wywo?anego wzrostem cen ropy, by? szereg zmian geopolitycznych w regionie. Chodzi?o przede wszystkim o perspektyw? odzyskania Pó?wyspu Synaj przez Egipt i Wzgórz Golan przez Syri?. Konflikt przeorientowa? równie? polityk? egipsk? na bardziej proeuropejsk?.

Stany Zjednoczone, niech?tne dopuszczeniu ZSRR do sto?u rozmów podczas ewentualnych negocjacji w Genewie, postanowi?y samodzielnie zainicjowa? rozmowy pokojowe w Camp David. Wynikiem tych rozmów by?o ustalenie ogólnych warunków pokojowych na Bliskim Wschodzie oraz podpisanie traktatu pokojowego pomi?dzy Egiptem a Izraelem w 1979 r. Traktat przewidywa? m. in. stacjonowanie wojsk ONZ na granicy izraelsko-egipskiej. By? on niekorzystny geostrategicznie dla Egiptu, który w 1974 r. podpisa? w Rabacie (Maroko) uk?ad pa?stw arabskich o niezawieraniu sojuszy z Izraelem, jednak dla Izraelczyków stanowi do chwili obecnej jeden z filarów bezpiecze?stwa pa?stwa.

Rozmowy i ustalenia z Camp David nie ko?czy?y jednak niepokojów na Bliskim Wschodzie. W 1980 r. Izrael zaanektowa? Wschodni? Jerozolim?, jednocz?c miasto i og?aszaj?c je „wieczyst? i niepodzieln?” stolic? pa?stwa izraelskiego. Nast?pnie przej?? Wzgórza Golan, korzystaj?c z syryjskiego zaanga?owania w Libanie w 1981 r. W 1982 r. Izrael wkroczy? do Libanu, usprawiedliwiaj?c swoj? agresj? stacjonowaniem bojówek palesty?skich u granic Izraela. W wyniku V wojny arabsko-izraelskiej 30% terytorium Libanu znalaz?o si? pod izraelsk? kontrol?.

Jednocze?nie ju? od po?owy 1981 r. trwa?y dyskusje na temat ca?o?ciowego rozwi?zania problemu Izraela. Dyplomacja saudyjska optowa?a za projektem planu pokojowego przewiduj?cego uznanie Izraela w zamian za powrót do granic sprzed 1967 r.; plan zosta? jednak odrzucony przez Organizacj? Wyzwolenia Palestyny, poniewa? wynika?a z niego konieczno?? uznania Izraela. Saudyjski plan pokojowy przyj?to jednak w 1982 r. po wprowadzeniu w nim zmian uwzgl?dniaj?cych roszczenia Palesty?czyków.

Podstawowym problemem na Bliskim Wschodzie jest wi?c rywalizacja Izraela i Palestyny o terytorium. Powstanie pa?stwa Izrael w 1948r. sprawi?o, ?e Palesty?czycy musieli opu?ci? swoje ziemie, udost?pniaj?c je ?ydom jako bezpieczne schronienie. W wyniku tego na terytorium oddanym Izraelowi pozosta?a liczna mniejszo?? palesty?ska (1,8 mln). Izraelczycy próbowali zasymilowa? j? z ludno?ci? izraelsk? co, jak wiadomo, nie powiod?o si?. Mimo niech?ci Palesty?czyków do ?ycia pod kontrol? Izraela do 1964 r. nie powsta?a formalna, silna organizacja walcz?ca o wyzwolenie terytoriów lub o uzyskanie wi?kszych praw dla Palesty?czyków. Dopiero w 1964 r. pojawi?a si? Organizacja Wyzwolenia Palestyny. By?a to jednostka skupiaj?ca w sobie ró?ne frakcje, o odmiennych programach politycznych, pogl?dach, pomys?ach uregulowania konfliktu, która za cel stawia?a sobie utworzenie niepodleg?ego pa?stwa palesty?skiego. Znaczenia ruch zacz?? nabiera? po 1967 r. (po wojnie sze?ciodniowej), a nast?pnie po 1969 r. (obj?cie przywództwa w OWP przez Jasera Arafata). Wobec przyj?cia przez Arafata kursu na rozwi?zanie problemu drog? dyplomatyczn?, OWP zacz??a odnosi? istotne sukcesy, do których zaliczy? nale?y m.in. przyj?cie do Ligii Pa?stw Arabskich, uznanie przez ONZ jako jedynego legalnego reprezentanta narodu palesty?skiego, czy przyznanie Palesty?czykom prawa do niepodleg?o?ci i suwerenno?ci.

Patowa sytuacja na Bliskim Wschodzie zaowocowa?a dwiema intifadami (powstaniami) palesty?skimi. Intifada w j?zyku arabskim oznacza dreszcze, dr?enie, otrz??ni?cie si?. Politycznie termin znaczy powstanie palesty?skie przeciwko okupacji izraelskiej bez u?ycia broni. Intifady mia?y wi?c wymiar g?ównie symboliczny, tzn. chodzi?o o zwrócenie uwagi ?wiata na nierozwi?zany problem palesty?ski.

Pierwsza intifada mia?a miejsce pod koniec 1987 r. i trwa?a do 1991 r. Nazwana zosta?a „intifad? kamieni” od sposobu reakcji Palesty?czyków (rzucanie w ?o?nierzy kamieniami) na izraelsk? przemoc. Pretekstem do wywo?ania drugiej intifady by?a natomiast wizyta Ariela Szarona na Wzgórzu ?wi?tynnym w Jerozolimie w 2000 r. (tzw. intifada al-aqsa). Trwa?a do 2003 r. Obydwie intifady ukaza?y przemoc Izraelczyków wobec ludno?ci cywilnej. ONZ pot?pi?a Izrael za post?powanie wobec cywilów, jednak nie spowodowa?o to przybli?enia do rozwi?zania omawianego problemu.

Zwa?aj?c na ograniczon? obj?to?? niniejszego artyku?u nie sposób przywo?a? ca?o?ciowo stosunków izraelsko-palesty?skich. Konieczne jest przywo?anie problemu osadnictwa ?ydowskiego na terenach palesty?skich. Rozpocz??o si? ono ju? po wojnie sze?ciodniowej w 1967 r. i trwa do dzisiaj. Mimo uznania przez Rad? Bezpiecze?stwa ONZ budownictwa izraelskiego za nielegalne oraz wezwania do jego usuni?cia, osiedla istniej? nadal. Co wi?cej, Izrael odgradza Palesty?czyków za pomoc? tzw. muru bezpiecze?stwa, co jedynie pogarsza sytuacj? humanitarn? Strefy.

Gaza jest najbardziej zaludnionym miejscem na ziemi. Blokada ekonomiczna oznacza dla Strefy utrat? podstawowego ?ród?a czerpania dochodów ze sprzeda?y produktów rolnych za granic?. Do Strefy nie s? dopuszczane konwoje z pomoc? humanitarn?. Dodatkowym problemem jest brak sprawnie dzia?aj?cej kanalizacji i stacji uzdatniania wody, co powoduje du?? ilo?? przypadków chorób uk?adu pokarmowego. Jest te? przyczyn? ?mierci zw?aszcza w?ród dzieci i osób starszych. Przej?cie przez granic? Izraela i Autonomii Palesty?skiej jest ?ci?le kontrolowane przez Izrael. W efekcie utrudniony jest dost?p m.in. do pomocy medycznej. Skutkuje to wy?sz? ni? w pozosta?ej cz??ci regionu ?miertelno?ci? w?ród dzieci i noworodków. W 2007 r. Izrael przeprowadzi? operacj? Cast Lead (P?ynny O?ów), która by?a kolejn? agresj? na ludno?? palesty?sk?. Rok 2010 przyniós? atak na okr?t Mavi Marmara, konwojuj?cy pomoc humanitarn? do Strefy Gazy.

Czego wi?c spodziewa? si? po ostatnim wzro?cie napi?cia pomi?dzy Izraelem a Stref? Gazy? Obecne dzia?ania si? Izraela s? skutkiem ostrza?u terytorium tego pa?stwa przez Hamas. W ramach obrony izraelskie si?y zabi?y szefa wojskowego skrzyd?a rz?dz?cego Stref? Gazy Hamasu. Mimo ?e Izrael uwa?a ataki na Stref? Gazy za usprawiedliwion? i adekwatn? reakcj? na poczynania Hamasu, zaznaczy? nale?y, ?e terytorium izraelskie jest ostrzeliwane od d?u?szego czasu, a ostatnio nie zauwa?ono zwi?kszonej ilo?ci rakiet wymierzonych w Izrael. Ponadto, wi?kszo?? rakiet wystrzelonych w kierunku pa?stwa ?ydowskiego przechwytywana jest przez system obrony przeciwrakietowej Izraela, tzw. ?elazn? Kopu??. Dlaczego wi?c Izrael zaatakowa? z tak? si??? By? mo?e w?adze Izraela chc? sprawdzi?, jak atak na Stref? Gazy wp?ynie na wyniki wyborów w Izraelu. Skorzysta na tym, paradoksalnie, Autonomia Palesty?ska, która po raz kolejny daje ?wiatu sygna?, ?e problem palesty?ski jest wci?? nierozwi?zany. Co wi?cej, jest to sygna? bardzo wyra?ny, wzmocniony uzyskaniem przez Autonomi? Palesty?sk? statusu „niecz?onkowskiego” pa?stwa-obserwatora w ONZ oraz deklaracjami ubiegania si? o miejsce w Mi?dzynarodowym Trybunale Karnym, co pozwoli?oby Autonomii skar?y? Izrael za zbrodnie przeciwko ludno?ci palesty?skiej.

Izraelski atak zosta? pot?piony przez wiele pa?stw, m.in. przez Egipt. I to w?a?nie stosunki egipsko-izraelskie, nadwyr??one ju? w 2011 r. w wyniku przemian w Egipcie, skierowanych przeciwko „k?aniaj?cemu si?” w stron? Izraela Mubarakowi, ucierpi? najbardziej. Zmiana w?adzy w Egipcie zachwia?a uk?adem pokojowym z 1979 r. Od czasu protestów na Placu Tahrir pojawiaj? si? g?osy podnosz?ce wprost kwesti? rewizji tego traktatu oraz stosunków egipsko-izraelskich jako takich. Nale?y te? pami?ta? o tym, ?e w chwili obecnej w?adz? w Egipcie de facto sprawuje armia, która nie b?dzie d??y? do otwartego konfliktu, gdy? zaszkodzi to jej pozycji wewn?trz kraju.

Egipt postanowi? w??czy? si? w prób? rozwi?zania najwi?kszego od czterech lat konfliktu pomi?dzy Hamasem a Izraelem. Jego dzia?ania zaskutkowa?y przyj?ciem rozejmu, który wszed? w ?ycie 21 listopada br. Przyj?ty przez obydwie strony rozejm przewidywa? m. in. otwarcie cz??ci przej?? granicznych. Mimo to, przedstawiciele w?adz Hamasu zapowiedzieli negocjacje przyj?tych 21 listopada zobowi?za?, a strona izraelska w?a?nie dopuszcza si? ?amania zawieszenia broni. Od jego wej?cia w ?ycie ju? ponad czterdziestu Palesty?czyków zosta?o rannych, a dwoje ponios?o ?mier?. Powodem by?o „zbytnie zbli?enie si? do linii granicznej” pomi?dzy Stref? Gazy a Izraelem. Mimo rozszerzenia strefy po?owów do 6 mil morskich równie? rybacy s? niepokojeni przez izraelsk? Marynark? Wojenn?.

Nale?y przy tym zwróci? uwag? na to, ?e Autonomia Palesty?ska zyskuje coraz wi?ksz? si?? na arenie mi?dzynarodowej; przyk?adem jest chocia?by przyznanie jej pod koniec listopada br. statusu niecz?onkowskiego pa?stwa-obserwatora Organizacji Narodów Zjednoczonych. Mimo braku mo?liwo?ci g?osowania Palesty?czycy uzyskuj? mo?liwo?? pracy w podkomisjach oraz prawo wypowiadania si? na forum ONZ. Mimo i? decyzja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nie obliguje ?adnego pa?stwa do uznania Palestyny, podwy?szenie statusu Autonomii determinuje jej prawo do ubiegania si? o cz?onkostwo w mi?dzynarodowych organizacjach. Daje to Palesty?czykom narz?dzie do wywierania wp?ywu na Izrael. Chc? te? oni pozwa? Izrael do Mi?dzynarodowego Trybuna?u Karnego w Hadze z powodu nielegalnego osadnictwa na Zachodnim Brzegu. Przeszkod? nie wydaje si? by? nawet brak cz?onkowstwa Izraela w MTK, gdy? znane s? bezprecedensowe przypadki prowadzenia spraw przeciwko pa?stwom niecz?onkowskim, takim jak np. Sudan. Czy pocz?tek 2013 roku zaowocuje Palesty?sk? Wiosn?? Przyjdzie si? nam przekona? ju? wkrótce.


*Beata Belica – Wspó?pracowniczka CIM, studentka politologii na Uniwersytecie Gda?skim oraz bezpiecze?stwa wewn?trznego na Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni. Cz?onkini Ko?a Naukowego Geopolityki Uniwersytetu Gda?skiego oraz Ko?a Naukowego Studentów AMW „Geopoliticus”. Interesuje si? tematyk? bliskowschodni?, przede wszystkim wspó?czesn? Turcj?, Izraelem, Egiptem, a tak?e geopolityk?.


Przeczytaj te?:

To be happy it is great to be healthy. How can medicines help up? It isn’t tough for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat various troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also ergo of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve hurt, it can also cause sexual frustration. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

2 komentarzy on "Bliskowschodni kocioł – o problemach Izraela i Palestyny od początku istnienia państwa żydowskiego"

  1. „Obecne działania sił Izraela są skutkiem ostrzału terytorium tego państwa przez Hamas. W ramach obrony izraelskie siły zabiły szefa wojskowego skrzydła rządzącego Strefą Gazy Hamasu.”
    Polemizowałbym, ze stwierdzeniem, że zabójstwo Al-Jabari’ego było „obroną” Izraela, chyba, że bronić miał się Netanyahu przed zawarciem porozumienia z Hamasem i to było jedyne rozwiązanie sytuacji, jakie znalazł… A dlaczego? Doskonale opisuje to ten artykuł: http://www.nytimes.com/2012/11/17/opinion/israels-shortsighted-assassination.html?smid=fb-share

    Natomiast w odniesieniu do Autonomii Palestyńskiej, wiele kontrowersji budzi obecne przywództwo w Ramallah, zwłaszcza jego wewnętrzne podziały. Mahmoud Abbas ostatnio się skompromitował w oczach wielu Palestyńczyków przez swoją wypowiedź dla izraelskich mediów (http://www.presstv.com/detail/2012/11/04/270325/mahmoud-abbas-interview-with-israels-channel-2-provokes-controversy/), a alternatywy dla jego osoby nie widać (Hamas?). Owszem, Palestyna otrzymała status państwa-obserwatora w ONZ, ale bez wyrazistego przywództwa ze zdecydowanym poparciem społecznym niewiele będzie w stanie tam zdziałać. Dlatego też koniecznym jest chyba przemyślenie „własnego podwórka” wśród samych Palestyńczyków.

  2. Beata Belica

    „Polemizowałbym, ze stwierdzeniem, że zabójstwo Al-Jabari’ego było “obroną” Izraela” – obrona Izraela faktycznie jedynie sloganem, za pomocą którego izraelskie siły starały się usprawiedliwić swoje działanie w Strefie Gazy; obiektywny czynnik, który uzasadniłby izraelski atak po prostu nie istniał – nawet ostrzały z terytorium Gazy, które były wielokrotnie przywoływane przez Izrael jako powód ataku, nie stanowiły żywotnego zagrożenia dla Izraela – większość pocisków była przechwytywana przez Żelazną Kopułę.

    Co do drugiej części komentarza – jak najbardziej się zgadzam. Ponadto przyznanie AP statusu nieczłonkowskiego państwa-obserwatora ONZ jest postrzegane dwojako. W artykule zwracam uwagę na pozytywne tego strony, natomiast prawdą jest, że może to być tylko i wyłącznie wydarzenie-symbol, które nic nie zmieni w sytuacji Autonomii Palestyńskiej, a będzie jedynie formalnym zapisem (można przywołać chociażby przykład Komisji Goldstone’a, która mimo istnienia nie zdołała wprowadzić w życie swoich rekomendacji). Dużą przeszkodą na drodze AP do niepodległości mogą być USA, silny sojusznik Izraela.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>