„To był nasz rok 1948”. Budowanie struktur państwowych w Rożawie i jej związki z Izraelem

2012 2
JUSTYNA WRÓBEL

„Propozycje te [m.in. utworzenia szkó? z nauczaniem j?zyka i literatury kurdyjskiej, druk i publikacja ksi??ek oraz prasy we w?asnym j?zyku, opieka zdrowotna i spo?eczna dla obywateli narodowo?ci kurdyjskiej] zosta?y odrzucone, poniewa? w rzeczywisto?ci s? niczym innym jak pocz?tkiem dla ustanowienia ruchu separatystycznego, który mia?by na celu oderwa? cenne cz??ci kraju, tak jakby by? drugim Izraelem d???cym do budowy swoich fundamentów kosztem arabskiej ojczyzny, o któr? nasi ojcowie i przodkowie walczyli przez d?ugie wieki.” 

Ruch Kurdyjski w Syrii i Libanie
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Syrii
Departament Krajów Arabskich
1 stycznia 1966 r.
Mapa terenów kontrolowanych przez Kurdów z Ro?awy

Mapa terenów kontrolowanych przez Kurdów z Ro?awy

Z ko?cem 2013 roku syryjscy Kurdowie dokonali kilku bezprecedensowych posuni??: og?osili utworzenie kurdyjskiego regionu autonomicznego, opublikowali projekt w?asnej konstytucji, rozpisali wybory do kurdyjskiego parlamentu i postanowili wys?a? delegacj? na zbli?aj?c? si? konferencj? w Genewie ws. Syrii. Te ?mia?e ruchy jasno wskaza?y, ?e w czasie gdy si?y rz?dowe i liczne grupy opozycyjne zaj?te s? niszczeniem pa?stwa syryjskiego i zwalczeniem siebie nawzajem, Kurdowie z Ro?awy konsekwentnie i wytrwale pracuj? nad projektem budowy pa?stwa.

W Kurdystanie podkre?la si? wielowiekow? obecno?? ?ydowskiej spo?eczno?ci na jego terytorium, podobne losy narodów, walk? o ustanowienie w?asnego pa?stwa. W Syrii Kurdowie cz?sto okre?lani s? przez arabsk? ludno?? pejoratywnym terminem d?ahud ad-dachil (arab. ???? ??????), „?ydów w ojczy?nie”. Wedle samych mieszka?ców Ro?awy, Izraelczyków i Kurdów maj? ??czy? wspólnie wyznawane warto?ci, takie jak sekularyzm i demokracja. W ko?cu dokonuj?c porównania wysi?ków na rzecz niepodleg?o?ci, Kurdowie przywo?uj? wypowiedzenie wojny przez arabskich s?siadów zaraz po og?oszeniu przez Izrael niepodleg?o?ci w 1948 roku. Kurdom w Syrii, którzy do 2012 roku nie posiadali ?adnej wyodr?bnionej formy podmiotowo?ci, w ci?gu kilku lat uda?o si? zaistnie? na mapie regionu i w ?wiadomo?ci ?wiata. Buduj?c podwaliny instytucji pa?stwowych, jednocze?nie zmuszeni s? do prowadzenia walki z islamistycznymi ugrupowaniami, które wype?ni?y pustk? pozostawion? przez syryjskie pa?stwo w pó?nocnej cz??ci kraju. Te i inne analogie dostrzec mo?na miedzy drog? obran? przez syryjskich Kurdów, której zwie?czeniem ma by? suwerenny twór pa?stwowy, a etapami budowy Izraela i immanentnymi elementami sk?adaj?cymi si? na jego budulec oraz obecny kszta?t.

Socjalizm

Od momentu powstania de facto autonomicznego regionu Ro?awy, przyci?ga ona uwag? zachodniej lewicy, g?ównie ze wzgl?du na wp?yw ameryka?skiego my?liciela Murraya Bookchina i jego teorii wolno?ciowego municypalizmu[1] na ustrój i instytucje Zachodniego Kurdystanu[2]. Gdy w po?owie lipca 2012 r. kurdyjskie partie przej??y kontrol? nad wieloma instytucjami rz?dowymi w regionie i al-Asad zacz?? wycofywa? swoje si?y, powsta?? pró?ni? w?adzy szybko wype?ni?a Partia Demokratycznej Jedno?ci (PYD). W Ro?awie uruchomiono polityczny eksperyment, inspirowany publikacjami wi?zionego przywódcy Partii Pracuj?cych Kurdystanu (PKK) Abdullaha Öcalana, b?d?cego pod silnym wp?ywem koncepcji Bookchina. Stworzono podwaliny struktur pa?stwowych b?d?cych antytez? zarówno re?imu z Damaszku, jak i kalifatu Pa?stwa Islamskiego. Odnale?? tu mo?na wiele paraleli z okresem formowania Izraela przez zwolenników syjonizmu socjalistycznego, b?d?cego przez wiele lat dominuj?c? ideologi? w organizacjach syjonistycznych, maj?cych wp?yw na kszta?t pa?stwa po 1948 r.

Postrzelony ?o?nierz YPG z portretem przywódcy PKK Abdullaha Öcalana w tle. Fot. Lynsey Addario/ The New York Times

Postrzelony ?o?nierz YPG z portretem przywódcy PKK Abdullaha Öcalana w tle. Fot. Lynsey Addario/ The New York Times

Jak deklaruje sam Öcalan w jednym ze swoim dzie?„demokratyczny konfederalizm jest otwarty na inne grupy polityczne i frakcje. Jest elastyczny, wielokulturowy, antymonopolistyczny i zorientowany na konsensus. Centralnymi filarami s? ekologia i feminizm” [3]. Stanowi pewne wymieszanie idei socjalistycznych, koncepcji nowoczesnej lewicy oraz anarchizmu. Ustrój pa?stwa powinien by? oparty na aktywnym uczestnictwie obywateli w procesach demokratycznych, najlepiej na demokracji bezpo?redniej, i bazowa? na lokalnych organizacjach spo?ecznych. Stosunek do Öcalana i demokratycznego konfederalizmu jest punktem odniesienia dla kurdyjskich podmiotów politycznych. Jednak, w opozycji do Izraela, zrezygnowano z idei pa?stwa narodowego. Wi?kszo?? regionów kurdyjskiej ojczyzny zamieszkuj? liczne mniejszo?ci etniczne i religijne. Tym samym w?adza sprawowana wy??cznie przez Kurdów stwarza?aby ryzyko powstania aparatu represji wobec lokalnych mniejszo?ci, co by?o udzia?em ich samych na przestrzeni wieków. Idee te w istotnym stopniu znalaz?y odzwierciedlenie w tre?ci Konstytucji Ro?awy. Jej preambu?a okre?la wielokulturowy, wieloreligijny i egalitarny charakter autonomii. Wprowadzono zakaz poligamii oraz równo?? kobiet i m??czyzn. Wiele najwa?niejszych urz?dów jest dublowanych i zarz?dzanych przez reprezentantów obu p?ci. W kwestiach ekonomicznych cz?sto jest podkre?lany sprzeciw wobec kapitalizmu. Silnie promowane s? kolektywizacja i spó?dzielczo??. Wed?ug danych Ministerstwa Gospodarki Ro?awy w 2015 roku 3/4 w?asno?ci by?o w?asno?ci? spo?eczn?.

Si?y zbrojne

Jedn? z kluczowych zdobyczy rewolucji w Ro?awie by?o utworzenie si? obronnych: Powszechnych Jednostek Ochrony (YPG), b?d?cych zarazem kluczem do sukcesu w staraniach o proklamowanie i utrzymanie autonomii. Zbrojne skrzyd?o PYD uaktywni?o si? w lipcu 2012 roku podczas pocz?tkowych zmaga? z Syryjskimi Si?ami Zbrojnymi oraz opozycyjn? Woln? Armi? Syrii, by nast?pnie walczy? z ekstremistami z Syryjskiego Frontu Wyzwolenia Islamu, a tak?e z fundamentalistami islamskimi z ugrupowania D?abhat an-Nusra, jak i w ko?cu Pa?stwa Islamskiego. Jako cz??? YPG zosta?a stworzona Jednostka Ochrony Kobiet (YPJ). Pomijaj?c aspekt militarny tego wydarzenia, warto podkre?li?, ?e jego kulturowym efektem by?a zmiana podej?cia spo?ecze?stwa Ro?awy do kobiet. Zosta?y one pe?noprawnymi cz?onkami organizacji militarnych, nierzadko stoj?c na ich czele. Znane s? przypadki, w których m?ode dziewczyny ucieka?y z domów by do??czy? do YPJ.

Równolegle po?o?enie Izraela determinuje jego polityk? bezpiecze?stwa, a wi?c i kszta?tuje doktryn? obronn?. Pa?stwo Izrael dysponuje niewielk?[4], ale siln? armi?, z zaliczanymi do najlepszych na ?wiecie lotnictwem i s?u?bami specjalnymi. To, co odró?nia j? od si? zbrojnych pa?stw s?siednich, to wysoka jako?? szkolenia i wyposa?enie w sprz?t zaawansowany technologicznie. Wszystko to jest pochodn? niezwykle trudnej sytuacji geopolitycznej Izraela. Stoczy? on z pa?stwami o?ciennymi wiele wojen, efektem czego jest niew?tpliwie jedna z najbardziej do?wiadczonych armii ?wiata. ?adnej z wojen armia Izraela nie przegra?a, a o „remisie” mo?emy mówi? tylko w dwóch przypadkach[5]. Powszechna s?u?ba wojskowa jest obowi?zkowa dla wszystkich izraelskich obywateli powy?ej 18. roku ?ycia, w tym kobiet. Nadto s?u?ba w wojsku postrzegana jest w Izraelu jako instrument budowania to?samo?ci i wyraz narodowej dumy. Ok. 90% poborowych idzie do wojska.

Kurdyjskie kobiety zasilaj?ce jednostk? YPJ. Fot. Safin Hamed/ AFP

Kurdyjskie kobiety zasilaj?ce jednostk? YPJ. Fot. Safin Hamed/ AFP

Ekspansja terytorialna

Dotychczas Kurdom z Ro?awy w trakcie trwaj?cego w Syrii wojennego chaosu uda?o si? niemal trzykrotnie powi?kszy? swoje terytorium. Dzi?ki peryferyjnemu po?o?eniu Ro?awy i terytorialnej ekspansji Pa?stwa Islamskiego region ten odci?ty zosta? od reszty Syrii. Si?y rz?dowe i Kurdowie wspólnie zarz?dzaj? miastem Al-Kamiszli i dziel? kontrol? nad bogat? w rop? Al-Hasak?. Zawi?zanie tego nieoczywistego sojuszu mo?liwe by?o dzi?ki posiadaniu wspólnego wroga: tzw. Pa?stwa Islamskiego. Gdy ISIS zaj??o Ar-Rakk? w 2013 roku i ustanowi?o j? swoj? stolic?, przed islamistami otworzy?y si? wrota do granicy z Turcj?. Jednak ju? w 2015 roku YPG uda?o si? wygra? dwie kluczowe bitwy przeciwko tzw, Pa?stwu Islamskiemu, odcinaj?c mu dost?p do znacz?cej cz??ci syryjsko-tureckiej granicy. W tym samym roku, przy wsparciu ze strony si? USA, Ro?awa uwolni?a z r?k islamistów obszar Ajn al-Arab, po?o?ony na zachód od jej granic. W nast?pnych miesi?cach, kiedy d?ihady?ci koncentrowali si? na walkach w wi?kszych miastach Syrii i Iraku, Kurdowie byli w stanie przechwyci? mniejsze miejscowo?ci i wsie ulokowane poza miastem, zadaj?c Daesz powa?ny cios. Kolejno rozpocz?to zako?czon? sukcesem ofensyw? na wa?ne pod wzgl?dem strategicznym miasto b?d?ce przej?ciem granicznym z Turcj? Tall Abjad, oczyszczaj?c je z bojowników i integruj?c z Ro?aw?. Z powodu posiadania wspólnego wroga nale?y s?dzi?, i? w przypadku pokonania ISIS i innych organizacji islamistycznych, to Kurdowie b?d? g?ównym przeciwnikiem rz?du w walce o przej?cie po nich zdobyczy terytorialnych. Ekspansja terytorialna Kurdów jest równocze?nie okazj? do wypracowania na zaanektowanych ziemiach zupe?nie nowej kultury politycznej, odpowiadaj?cej ich ?wiatopogl?dowi, opartemu na ?wieckich i lewicowych warto?ciach.

Równie? udzia?em Izraela by?a i wci?? jest ekspansja osadnicza, u?ywana jednak jako narz?dzie, które ma na celu sabota?u d??e? pokojowych oraz przysz?o?ci planowanego pa?stwa palesty?skiego. Charakterystyka i historia osad ?ydowskich si?ga wstecz do roku 1967. Wtedy to, po zako?czeniu wojny sze?ciodniowej, rz?d izraelski stara? si? zapewni? dodatkowe terytoria na Zachodnim Brzegu Jordanu, we Wschodniej Jerozolimie oraz na Wzgórzach Golan. G?ówn? przyczyn? by?o za?o?enie, ?e Izrael stoi w obliczu zagro?enia i musi znale?? rozwi?zanie, które w perspektywie zapewni mu ochron? wobec militarnych niebezpiecze?stw. Mi?dzynarodowa spo?eczno?? zgodnie stwierdza, ?e ?ydowskie osadnictwo jest nielegalne i nie powinno by? kontynuowane.

S?siedzi

W latach 1965-1976 jako cz??? projektu autorstwa syryjskiej partii Baas, znanego pod nazw? „Arabski Pas” (ang. Arab Belt), w pó?nocnych obszarach Al-Hasaki rozlokowano ludno?? arabsk?. Szacuje si?, ?e wskutek przyj?tej polityki rz?du wysiedlono wówczas ok. 60 tys. Kurdów. Akcja ta mia?a na celu zmieni? struktur? etniczno-demograficzn? w prowincji. W rezultacie 2 miliony ha ziemi b?d?cej w?asno?ci? Kurdów zosta?y wyw?aszczone i przekazane na cel nowo powsta?ych osiedli przeznaczonych dla ludno?ci arabskiej. Stosunki mi?dzy zamieszkuj?cymi wy?yn? Al-D?azira Kurdami i Arabami obfitowa?y w akty wrogo?ci i wzajemn? niech??, cho? nigdy nie dosz?o do otwartego konfliktu. Obecnie napi?cia mi?dzy ludno?ci? wzmacnia fakt, i? kilka grup zbrojnych z?o?onych z przesiedlonych Arabów zamieszkuj?cych Ro?aw?, m.in. Brygada Wolnej D?aziry, pos?dzanych jest o zwi?zki m.in. z an-Nusr?.

Z drugiej strony na skutek trwaj?cego od 2011 r. najwi?kszego konfliktu zbrojnego na Bliskim Wschodzie i dzia?alno?ci tzw. Pa?stwa Islamskiego na terenie Ro?awy schronienie znalaz?y tam setki tysi?cy arabskich cywilów, którzy uciekli z terytoriów zaj?tych przez ISIS. Lokalne organizacje pozarz?dowe pomagaj? uchod?com wewn?trznym, staraj?c si? zapewni? im dost?p do podstawowych produktów, takich jak ?ywno?? i leki. Jednocze?nie przed przekroczeniem granicy z Al-Hasak? si?y YPG sprawdzaj? to?samo?? i baga?e przybyszów, co ma na celu zapobie?enia przenikni?ciu d?ihadystów do prowincji.

Analogicznie kszta?t stosunków i nastawienie ?ydów do swoich s?siadów: arabskich obywateli Izraela i Palesty?czyków z Zachodniego Brzegu Jordanu oraz Strefy Gazy jawi? si? jako skrajnie odmienne. Odr?bno?? kszta?tu relacji ?ydów z tzw. Palesty?czykami ‘48 roku i tymi zamieszkuj?cymi Autonomi? wzmacnia ich, nierzadko wrogie, nastawienie do siebie samych, ró?nice w narracji na temat wydarze? sprzed niemal 70 lat oraz spory co do lojalno?ci wobec w?asnej ojczyzny i Izraela.

Wróg mojego wroga jest moim przyjacielem

W oficjalnych wypowiedziach izraelscy oficjele podkre?laj? skuteczno?? Kurdów w walce z tzw. Pa?stwem Islamskim, forsuj?c na Zachodzie udzielenie Ro?awie wi?kszego wsparcia militarnego i finansowego. W czerwcu 2014 roku podczas przemówienia w Instytucie Bada? nad Bezpiecze?stwem Narodowym premier Binjamin Netanjahu wyzna?, ?e Kurdystan „zas?uguje na uznanie jego niepodleg?o?ci”. Cho? na stosunkach mi?dzy Izraelem a syryjskimi Kurdami cieniem k?ad? si? bliskie relacje pa?stwa ?ydowskiego z Turcj?, wydaje si?, ?e w?a?nie w Kurdystanie mo?e ono odnale?? zaufanego i wiarygodnego sojusznika na nowej mapie Bliskiego Wschodu. Niewykluczone, ?e to Izrael b?dzie pierwszym krajem, który uzna na arenie mi?dzynarodowej niepodleg?o?? pa?stwa Kurdów.


 

[1] Termin stosowany dla okre?lenia wariantu anarchistycznego ustroju spo?ecznego, w którym pa?stwo zast?pione jest przez woln? konfederacj? miast, rz?dzonych przez instytucje demokracji uczestnicz?cej.

[2] Murray Bookchin, „The Ecological Crisis, Socialism and the Need to Remake Society”

[3] Abdullah Öcalan, „Democratic Confederalism”: http://www.freeocalan.org/wp-content/uploads/2012/09/Ocalan-Democratic-Confederalism.pdf, s. 21.

[4] Sprawny system mobilizacyjny izraelskiej armii pozwala rozwin?? stosunkowo niewielk? armi? w ogromne si?y w ci?gu od 48 do 72 godzin.

[5] Tj. Druga wojna liba?ska w 2006 r. i operacja P?ynny O?ów na prze?omie 2008 i 2009 roku, której celem by?a likwidacja cz?onków i zniszczenie infrastruktury Hamasu w Strefie Gazy


Justyna WróbelAbsolwentka prawa (2013) na Wydziale Prawa i Administracji oraz historii sztuki (2014) w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Kardyna?a Stefana Wyszy?skiego w Warszawie. Obecnie aplikantka adwokacka przy Izbie Adwokackiej w Warszawie. Pracowa?a w Departamencie Prawno-Traktatowym Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz jako cz?onek Zespo?u ds. rewindykacji dóbr kultury. Od dwóch lat dzia?aczka Forum M?odych Dyplomatów. Uczestniczka licznych szkole? i konferencji w ramach programu Youth in Action, m.in. w Armenii, Azerbejd?anie i Turcji. Jej zainteresowania badawcze skupiaj? si? na krajach Bliskiego Wschodu: Iranie, Jemenie, Libanu, Izraelu i Palestynie oraz obszarze postradzieckim, ze szczególnym uwzgl?dnieniem Kaukazu, zarówno Po?udniowego, jak i republik Federacji Rosyjskiej. Interesuje si? tak?e kinem europejskim i ira?skim oraz j?zykami diaspory ?ydowskiej.


Przeczytaj te?:
J. Wróbel, W cieniu Syrii: jeme?ska wojna domowa czy proxy war bliskowschodnich mocarstw?
J. Wróbel, Kocio? liba?ski: kolejny rozdzia? saudyjsko-ira?skiej wojny o wp?ywy
W. Wolanin, Syria – kiedy nadejdzie koniec krwawej arabskiej wiosny?
A. Malantowicz, Security in danger? Syrian war and its repercussions for Jordan

To be happy it is great to be healthy. How can medicines help up? It isn’t difficult for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently every adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also according of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve pain, it can also cause sexual disorder. The most common potentially serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the question with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

2 komentarzy on "„To był nasz rok 1948”. Budowanie struktur państwowych w Rożawie i jej związki z Izraelem"

  1. Trochę błędów, np pomylenie tolerowania enklaw rządowych i nieoficjalnego „paktu nieagresji” z reżimem z sojuszem. Porównywanie izraelskiego osadnictwa z rozpowszechnianiem społecznych ideii Ocalana i opartego na nich systemu federalnego jest kompletnie bez sensu. Także przypisywanie Izraelowi jakiegokolwiek poparcia dla Rojavy jest błędne. Do tego notoryczne używanie arabskich nazw, w większości przypadków to nie ma wpływu na odbiór artykułu, ale nazwa Kobane jest dobrze znana jako symbol, że po arabsku to Ajn al-Arab, orientuje się już mniej ludzi, stąd część nie skuma o czym mowa.

    • Justyna Wróbel

      O „pakcie o nieagresji” chyba możemy już mówić w czasie przeszłym, biorąc pod uwagę wczorajsze bombardowania sił rządowych kontrolowanej przez Kurdów Hasaki. Odnośnie ekspansji terytorialnej prowadzonej przez władze z Rożawy naiwnym byłoby sądzić, że Kurdowie mają na celu wyłącznie szerzyć koncepcje Ocalana. Ideologie bywają w końcu jednym z najlepszych znanych w historii narzędzi usprawiedliwiających zdobywanie nowych obszarów. Zaś poparcie Izraela dla Rożawy jest realne, w jego interesie jest powstanie Kurdystanu na nowej mapie Bliskiego Wschodu. Inną kwestią jest wypracowanie zaufania pomiędzy stronami, tak jak to się udało z Barzanim.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>