Wyborcze niespodzianki

1130 1
KAROL WASILEWSKI

turcjaPartia Sprawiedliwo?ci i Rozwoju (AKP) – 41%, Republika?ska Partia Ludowa (CHP) – 25%, Partia Ruchu Narodowego (MHP) – 16%, Ludowa Partia Demokratyczna (HDP) – 13% ­– oto wyniki tureckich wyborów parlamentarnych. Taki rezultat oznacza najprawdopodobniej powa?n? transformacj? tureckiej sceny politycznej. Wszystko dlatego, ?e rz?dz?ca nieprzerwanie od 2002 r. AKP najpewniej nie b?dzie w stanie utworzy? samodzielnego rz?du. To za? zas?uga prokurdyjskiej HDP, której uda?o si? przekroczy? 10-procentowy próg wyborczy. W ten sposób w Turcji dosz?o do do?? paradoksalnej sytuacji, w której najwi?kszym przegranym wyborów jest partia, która uzyska?a pierwszy wynik, a ich najwi?kszym wygranym ugrupowanie, które zaj??o ostatnie, promowane wej?ciem do parlamentu miejsce.

Ostatni b?d? pierwszymi

Ju? na tym etapie nie da si? ukry?, ?e najwi?kszymi przegranymi tureckich wyborów parlamentarnych – poza sam? Parti? Sprawiedliwo?ci i Rozwoju – s? premier Ahmet Davuto?lu i prezydent Recep Tayyip Erdo?an. Mimo ?e obaj niezwykle aktywnie agitowali na rzecz AKP – obje?d?aj?c jako jedyni liderzy wszystkie 81 tureckich prowincji (liderzy pozosta?ych partii byli mniej mobilni) – ich ugrupowaniu nie uda?o si? osi?gn?? nawet celu minimum, jakim by?o uzyskanie liczby mandatów, która umo?liwia?yby stworzenie samodzielnego rz?du[1]. Jest to pora?ka zw?aszcza dla tureckiego prezydenta – w ostatnich tygodniach kampanii Recep Tayyip Erdo?an robi? bowiem wszystko, aby wybory parlamentarne zamieni? w plebiscyt w?asnej popularno?ci. Cho? strategia ta dzia?a?a w przesz?o?ci ­– m.in. w trakcie ubieg?orocznych wyborów lokalnych – tym razem nie przynios?a oczekiwanych rezultatów. Wiele wskazuje na to, ?e jedn? z przyczyn takiego stanu rzeczy by? b??d prezydenta polegaj?cy na zaostrzeniu kursu wobec kwestii kurdyjskiej. Przygl?daj?c si? liczbie g?osów, które otrzyma?y wszystkie partie, i porównuj?c je do wyników wyborów z 2011 r., trudno wyzby? si? wra?enia, ?e utracone przez AKP g?osy (oko?o 3 mln) pow?drowa?y g?ównie do prokurdyjskiej HDP i nacjonalistycznej MHP.

Warto jednak zauwa?y?, ?e ten b??d by? sprowokowany ryzykown?, ale – jak pokaza?y wyniki wyborów – s?uszn? decyzj? Ludowej Partii Demokratycznej o starcie jako ugrupowanie (wcze?niej prokurdyjscy kandydaci ubiegali si? o miejsce w parlamencie jako niezale?ni, co pozwala?o im na obej?cie 10-procentowego progu wyborczego). W ten sposób HDP poniek?d zmusi?a AKP do balansowania mi?dzy wyborcami kurdyjskimi a nacjonalistycznymi, co okaza?o si? niezwykle trudne. Wydaje si? bowiem, ?e zarówno jedni, jak i drudzy nie dali si? ostatecznie przekona? partii rz?dz?cej. Sama HDP za? – przynajmniej na t? chwil? – jest najwi?kszym zwyci?zc? wyborów parlamentarnych. Ogromny sukces odniós? tak?e lider formacji Selahattin Demirta?, który udowodni?, ?e jest najzdolniejszym tureckim politykiem m?odego pokolenia, a tak?e powa?nym kandydatem na najwy?sze stanowiska pa?stwowe w przysz?o?ci.

Swoje cele wyborcze osi?gn??y równie? pozosta?e partie opozycyjne. Z wyniku wyborów szczególnie zadowolona mo?e by? nacjonalistyczna MHP, której uda?o si? przekona? do siebie oko?o 2 miliony wyborców wi?cej ni? w 2011 r. Tak du?ego entuzjazmu nie odczuwaj? zapewne politycy g?ównej partii opozycyjnej CHP. Cho? g?osowa?o na ni? nieco wi?cej Turków ni? w 2011 r. – w dodatku uda?o jej si? zrealizowa? cel po?redni, jakim by?o ograniczenie w?adzy AKP – jeszcze nie jest jasne, czy prze?o?y si? to na liczb? mandatów w przysz?ym parlamencie. Ponadto nie da si? ukry?, ?e po tak ambitnej kampanii wyborczej w CHP liczono zapewne na zdecydowanie lepszy wynik.

Co dalej?

Cho? jest jeszcze za wcze?nie, aby ostatecznie stwierdzi?, ile mandatów przypadnie poszczególnym partiom, ju? teraz pewne wydaje si?, ?e AKP nie uda si? stworzy? samodzielnego rz?du (chyba ?e partia „podkupi” pos?ów ugrupowaniom opozycyjnym, je?li oka?e si?, ?e liczba brakuj?cych mandatów niewiele odbiega od wymaganej wi?kszo?ci). Na tym etapie pojawi?o si? kilka scenariuszy rozwoju sytuacji:

  • rz?dy koalicyjne – wprawdzie ciesz? si? one w Turcji nie najlepsz? s?aw?, jednak obecnie kraj mo?e by? na nie skazany. Problem polega na tym, ?e partie opozycyjne zapewnia?y w trakcie kampanii wyborczej, ?e nie zamierzaj? wspó?pracowa? w takiej formie z parti? rz?dz?c?. Wydaje si? jednak, ?e takie deklaracje powinno si? traktowa? z dystansem. Najlepszym dla AKP partnerem koalicyjnym mog?aby by? nacjonalistyczna MHP. Sam lider formacji Devlet Bahçeli powiedzia? po wyborach, ?e jeszcze jest za wcze?nie, aby dyskutowa? o takich scenariuszach. Dawniej – gdy stanowisko rz?du wobec kwestii kurdyjskiej by?o bardziej koncyliacyjne – mówi?o si? równie?, ?e AKP mo?e zdecydowa? si? na koalicj? z HDP. Mo?na jednak pow?tpiewa?, czy bezpo?rednio po odniesieniu takiego sukcesu wyborczego prokurdyjskie ugrupowanie b?dzie chcia?o obci??a? si? brzmieniem w?adzy;
  • koalicja CHP-MHP-HDP – rozwi?zanie proponowane przez niektórych tureckich ekspertów bezpo?rednio po og?oszeniu wyników wyborów parlamentarnych. Bazuje na rzekomym braku zdolno?ci koalicyjnej AKP. Z jednej strony, dla obecnej partii rz?dz?cej mog?oby to by? atrakcyjne (cho? ryzykowne) zagranie polityczne. Koalicja taka charakteryzowa?aby si? raczej licznymi tarciami, które ostatecznie doprowadzi?yby do jej rozpadu, co dzia?a?oby na korzy?? AKP. Z drugiej jednak strony, wydaje si? w?tpliwe, aby prezydent Erdo?an zdecydowa? si? na powierzenie misji tworzenia rz?du przewodnicz?cemu CHP Kemalowi K?l?çdaro?lu, chocia?by z obawy o w?asn? pozycj?;
  • rz?d mniejszo?ciowy i wcze?niejsze wybory – jeden z oficjeli Partii Sprawiedliwo?ci i Rozwoju mia? zasugerowa? takie rozwi?zanie agencji „Reuters”. Scenariusz ten jest z pewno?ci? obecnie rozwa?any przez polityków partii rz?dz?cej, jednak niewykluczone, ?e wcielenie go w ?ycie wi?za?oby si? ze zbyt du?ym ryzykiem w obecnej, powyborczej atmosferze;
  • wcze?niejsze wybory – je?li nowy turecki rz?d nie ukonstytuuje si? w ci?gu czterdziestu pi?ciu dni, Turcj? czekaj? ponowne wybory parlamentarne. Realizacja takiego scenariusza wi?za?aby si? z powa?nym ryzykiem zarówno dla partii rz?dz?cej, jak i opozycji;
  • powstanie nowej partii politycznej – ju? od d?u?szego czasu spekuluje si?, ?e w Turcji mo?e powsta? nowa formacja polityczna. Na jej czele mia?by stan?? by?y prezydent Abdullah Gül, a w jej sk?ad weszliby byli politycy AKP, którzy – ze wzgl?du na wewn?trzny regulamin partii – nie mogli startowa? w tegorocznych wyborach parlamentarnych (w?ród nich znajduj? si? tak istotne postacie, jak wicepremier Bülent Ar?nç czy Hüseyin Çelik). Rzeczywi?cie, wynik wyborczy AKP – zw?aszcza fakt, ?e partii nie uda?o si? osi?gn?? swych celów – zwi?ksza prawdopodobie?stwo zaistnienia takiego scenariusza. Nale?y jednak zauwa?y?, ?e o podzia?ach w partii rz?dz?cej mówi si? od dawna i zazwyczaj nie znajduj? one powa?niejszego odzwierciedlenia w rzeczywisto?ci. Wydaje si?, ?e du?o w tej materii b?dzie zale?a?o od wp?ywu wyniku wyborów parlamentarnych na pozycj? Recepa Tayyipa Erdo?ana. Ten za? jest obecnie trudny do przewidzenia – wprawdzie rezultat pokaza?, ?e „teflonowy Tayyip” ­– jak nazywaj? prezydenta Turcy w zwi?zku z jego niesamowit? zdolno?ci? do wychodzenia ca?o z najpowa?niejszych politycznych opresji – równie? pope?nia powa?ne b??dy, które coraz trudniej jest naprawia?, jednak dotychczasowa praktyka polityczna nakazuje ostro?ne zapatrywanie si? na mo?liwo?ci ewentualnej marginalizacji Erdo?ana.

***

Cho? formalnie niezwykle ciekawa kampania wyborcza dobieg?a ko?ca, najbli?sze tygodnie w tureckiej polityce b?d? zapewne nie mniej gor?ce. Wskazówki odno?nie do rozwoju sytuacji b?dzie mo?na odczyta? z komentarzy Recepa Tayyipa Erdo?ana. Znacz?cy mo?e by? jednak ju? sam fakt, ?e w noc wyborcz? turecki prezydent w ?aden sposób nie odniós? si? do wyniku wyborów. Dotychczas po tego typu krótkotrwa?ym milczeniu przychodzi? czas na kolejne uderzenie, dzi?ki któremu udawa?o mu si? odwraca? nawet najbardziej nieprzychylne wydarzenia. By? mo?e sztuka ta uda mu si? i tym razem. Warto jednak pami?ta?, ?e od 7 czerwca przyjdzie mu dzia?a? w zupe?nie innych warunkach, do których równie? on b?dzie musia? umie? si? przystosowa?.


[1] Wi?cej na temat celów tureckich ugrupowa? w wyborach parlamentarnych czytaj w raporcie Centrum Inicjatyw Mi?dzynarodowych „Turcja – krajobraz przed wyborami”.

Zdj?cie: Lider HDP Selahattin Demirta? przemawia do zwolenników na mitingu w Malatyi, ?ród?o: https://www.facebook.com/HDPgenelmerkezi?fref=photo.


Przeczytaj te?:

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t difficult for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat various troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also according of it’s active ingredient. While the physic is credited with nerve pain, it can also cause sexual disorder. The most common possibly serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the question with your soundness care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Karol Wasilewski

Absolwent studiów pierwszego i drugiego stopnia w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (specjalizacja dyplomacja współczesna) oraz studiów pierwszego stopnia na Wydziale Orientalistycznym (kierunek turkologia). Aktualnie student studiów III stopnia na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych. Autor książki "Turecki sen o Europie - tożsamość zachodnia i jej wpływ na politykę zagraniczną Republiki Turcji".

1 komentarz on "Wyborcze niespodzianki"

  1. Pingback: Erdoğan kontra Davutoğlu – czas na turecką walkę stulecia? | Z Atatürkiem przez Turcję

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *