Turcja – krajobraz przed wyborami

1217 0
KAROL WASILEWSKI*

turkey_electionsNadchodz?ce wybory parlamentarne w Turcji (7 czerwca 2015 r.) b?d? niezwykle istotne z kilku powodów. Ich szczególna ranga wi??e si? przede wszystkim ze zmianami, jakie mog? przynie?? dla tureckiej sceny politycznej. W tej kwestii szczególne zainteresowanie wzbudza pojawienie si? sonda?y, które sugeruj?, ?e rz?dz?ca samodzielnie i nieprzerwanie od 2002 r. Partia Sprawiedliwo?ci i Rozwoju (Adalet ve Kalk?nma Partisi, AKP) b?dzie musia?a poszuka? partnera koalicyjnego.

Takie prognozy wcale nie musz? si? jednak zi?ci?. Co wi?cej, specyficzna konstrukcja tureckiego systemu wyborczego powoduje, ?e AKP – nawet je?li rzeczywi?cie do?wiadczy zaznaczaj?cego si? w niektórych sonda?ach spadku poparcia – wci?? mo?e nie tylko uzyska? wi?kszo?? niezb?dn? do samodzielnego rz?dzenia, lecz tak?e zdoby? liczb? mandatów, która pozwoli jej na zmian? konstytucji. To za? – ze wzgl?du na lansowany przez rz?dz?c? parti? i prezydenta Recepa Tayyipa Erdo?ana pomys? wprowadzenia w kraju systemu prezydenckiego – mo?e oznacza? nie mniej radykaln? transformacj? sceny politycznej ni? ewentualne rz?dy koalicyjne.

W t? skomplikowan?, przedwyborcz? uk?adank? wpisuje si? ca?a masa elementów, których interakcje mog? wp?yn?? zarówno na wynik wyborów parlamentarnych, jak i przysz?o?? kraju. Wysoki poziom polaryzacji politycznej, kurdyjski proces pokojowy, powa?ne oznaki spowolnienia gospodarczego – to tylko najwa?niejsze czynniki, które nale?y bra? pod uwag? przy próbach przewidywania kierunku, w jakim wkrótce mo?e pod??a? Turcja. Nawet dok?adna znajomo?? ich wszystkich nie daje jednak gwarancji poprawnego przewidzenia przysz?ych wydarze?. Przynajmniej w tym kraj znad Bosforu pozostaje niezmienny – nadal potrafi zaskakiwa? nawet najbardziej wytrawnych obserwatorów.

Przedwyborcze uwarunkowania

Tegoroczne wybory parlamentarne odb?d? si? w specyficznych uwarunkowaniach, które nie tylko reguluj? na co dzie? kszta?t debaty politycznej w Turcji, lecz tak?e definiuj? tematy przewodnie kampanii. W?ród najwa?niejszych z nich mo?na wymieni?:

  • skandal korupcyjny i jego skutki;
  • kurdyjski proces pokojowy;
  • debaty nad zmian? konstytucji, a zw?aszcza wprowadzeniem systemu prezydenckiego;
  • sytuacj? gospodarcz? kraju.

G?ówne si?y polityczne

Cho? w tegorocznych wyborach parlamentarnych bierze udzia? ponad 30 ugrupowa?, warte uwagi s? jedynie cztery wiod?ce partie polityczne, które maj? szans? przekroczy? wysoki, 10-procentowy próg wyborczy: Partia Sprawiedliwo?ci i Rozwoju (AKP), Republika?ska Partia Ludowa (CHP), Partia Ruchu Narodowego (MHP) i Ludowa Partia Demokratyczna (HDP). To ich obietnice kszta?tuj? dyskurs kampanii wyborczej i mog? mie? wp?yw na wynik wyborów.

a) Partia Sprawiedliwo?ci i Rozwoju (AKP)

Nadchodz?ce wybory parlamentarne b?d? dla AKP najtrudniejszymi od 2002 r., gdy partia po raz pierwszy mia?a okazj? na utworzenie samodzielnego rz?du. Wp?ywa na to co najmniej kilka, nak?adaj?cych si? na siebie czynników:

  • zmiana u sterów w?adzy ugrupowania;
  • skandal korupcyjny i konfrontacja z Ruchem Gülena;
  • kwestie gospodarcze.

Czynniki te powoduj?, ?e deklarowana przez liderów AKP ch?? uzyskania liczby deputowanych niezb?dnych do zmiany konstytucji (minimum 330, aby nowy projekt ustawy zasadniczej móc podda? g?osowaniu w referendum, a 367, aby przy uchwalaniu nowej konstytucji móc obej?? ten wymóg) wywo?uje sceptyczne odczucia odno?nie do mo?liwo?ci jej realizacji. Szczególnie nieprawdopodobne wydaj? si? polityczne marzenia samego Recepa Tayyipa Erdo?ana, który w trakcie swych mitingów nawo?uje wyborców do przekazania 400 miejsc w parlamencie deputowanym jednej partii. W aktualnej sytuacji nale?a?oby raczej uzna?, ?e sukcesem AKP b?dzie zdobycie takiej liczby mandatów, która umo?liwi jej zachowanie rz?dów samodzielnych (minimum 276).

Jednak rzeczywiste mo?liwo?ci oszacowania szans na sukces Partii Sprawiedliwo?ci i Rozwoju s? bardzo ograniczone. Z jednej strony dzieje si? tak wskutek zawi?o?ci tureckiego systemu wyborczego (wysoki próg wyborczy i redystrybucja g?osów partii, którym nie uda si? go przekroczy?, w?ród ugrupowa?, które dostan? si? do parlamentu), który powoduje, ?e AKP ma nadal spore szanse nawet na uzyskanie liczby deputowanych niezb?dnych do zmiany konstytucji w drodze referendum, gdy do parlamentu nie dostanie si? prokurdyjska HDP. Z drugiej strony warto te? pami?ta?, ?e szanse wyborcze partii rz?dz?cej – zw?aszcza po protestach w parku Gezi i skandalu korupcyjnym – s? cz?sto niedoceniane szczególnie przez zachodnich ekspertów. Nale?y bowiem przyzna?, ?e jakkolwiek dzia?ania i retoryka tandemu AKP-prezydent Erdo?an mog? wywo?ywa? niedowierzanie na Zachodzie, tak wci?? znajduj? uznanie i zrozumienie wielu Turków, czego najlepszym dowodem by?o zwyci?stwo Recepa Tayyipa Erdo?ana w pierwszej turze wyborów prezydenckich w sierpniu 2014 r. Warto ponadto zauwa?y?, ?e skala zniech?cenia tureckiego spo?ecze?stwa dotychczasowymi rz?dami Partii Sprawiedliwo?ci i Rozwoju – i wp?yw najnowszych trendów na jej notowania – pozostaje niemal niemo?liwa do zbadania w aktualnych warunkach polaryzacji politycznej.

b) Republika?ska Partia Ludowa (CHP)

Wydaje si?, ?e dotychczasowy sposób prowadzenia tegorocznej kampanii wyborczej przez Republika?sk? Parti? Ludow? ju? na tym etapie pozwala na postawienie tezy, ?e jest to najlepsza kampania w wykonaniu partii od wielu lat. Cho? trudno wyobrazi? sobie, aby CHP mog?a wygra? wybory parlamentarne – jest to raczej cel deklarowany, naturalny dla najwi?kszej partii opozycyjnej; nale?y przyzna?, ?e strategia wyborcza ugrupowania – zw?aszcza populistyczne obietnice, których ewentualna realizacja b?dzie odczuwalna przez spo?ecze?stwo w krótkim terminie – mo?e pomóc jej w zyskaniu g?osów mniej ideologicznie nastawionych wyborców.

Uwag? spo?ecze?stwa mog? przyci?gn?? szczególnie nast?puj?ce obietnice wyborcze:

  • likwidacja ubóstwa;
  • podniesienie p?acy minimalnej do 1500 lir tureckich;
  • u?atwienia mieszkaniowe dla rodzin;
  • umorzenie 80% d?ugów powsta?ych wskutek korzystania z kart kredytowych;
  • przyznanie dwóch dodatkowych wyp?at dla ka?dego tureckiego emeryta przed dwoma ?wi?tami religijnymi;
  • likwidacja zatrudnienia na podstawie umów o zlecenie;
  • obni?enie progu wyborczego;
  • obni?enie cen paliw dla rolników;
  • wprowadzenie Turcji do grona dwudziestu krajów o najwy?szym wska?niku HDI (ang. Human Development Index).

Na drodze g?ównej partii opozycyjnej mog? jednak stan?? m.in. nast?puj?ce kwestie:

  • polityczny dyskurs kampanii wyborczej;
  • specyficzny odbiór kwestii zwi?zanych z pomoc? socjaln? przez tureckich wyborców;
  • w?tpliwo?ci odno?nie do realnego charakteru obietnic;
  • wizerunek CHP.

c)  Partia Ruchu Narodowego (MHP)

Cho? lider MHP Devlet Bahçeli nie raz twierdzi?, ?e celem jego ugrupowania jest przej?cie w?adzy w Turcji, taki scenariusz jest wysoce nieprawdopodobny. Nie oznacza to jednak, ?e partia nie odgrywa istotnej roli w kontek?cie nadchodz?cych wyborów parlamentarnych. Jej ewentualny, dobry wynik mo?e bowiem nie tylko przyczyni? si? do zwi?kszenia liczby deputowanych, lecz tak?e ograniczy? AKP mo?liwo?ci zmiany konstytucji, a w konsekwencji wprowadzenia systemu prezydenckiego.

Znaczenie Partii Ruchu Narodowego na tureckiej scenie politycznej mo?e wzrosn??, gdy potwierdz? si? niekorzystne dla partii rz?dz?cej sonda?e, które wskazuj?, ?e po wyborach b?dzie ona musia?a poszuka? partnera koalicyjnego. W tej sytuacji MHP mog?aby si? bowiem jawi? jako atrakcyjny koalicjant.

d) Ludowa Partia Demokratyczna (HDP)

Zaskakuj?ca decyzja Ludowej Partii Demokratycznej, która postanowi?a wystartowa? w wyborach jako ugrupowanie – dotychczas prokurdyjskie partie wystawia?y swoich kandydatów jako niezale?nych, co pozwala?o im obej?? wysoki próg wyborczy – wydaje si? zdecydowanie najwa?niejszym wydarzeniem tegorocznej kampanii wyborczej. Dzi?ki niej HDP sta?a si? jednym z najbardziej istotnych aktorów tureckiej sceny politycznej i centralnym elementem przedwyborczych kalkulacji – to g?ównie od jej wyniku zale?y bowiem ewentualny sukces projektów partii rz?dz?cej w zakresie zmiany konstytucji i wprowadzenia w Turcji systemu prezydenckiego.

Decyzja o starcie w wyborach parlamentarnych jako partia pozostaje jednak bardzo ryzykowna. Wp?yw na to maj? przede wszystkim nast?puj?ce czynniki:

  • uwarunkowania tureckiej sceny politycznej;
  • stan turecko-kurdyjskiego procesu pokojowego;
  • próby dzielenia kurdyjskiego elektoratu.

Prognozy wyborcze – turecka ruletka

Tegoroczne wybory parlamentarne s? wyj?tkowe nie tylko ze wzgl?du na szczególne uwarunkowania, w jakich si? odb?d?, i daleko id?ce zmiany na tureckiej scenie politycznej, jakie mog? si? z nimi wi?za?. S? równie? bezprecedensowe w zwi?zku z niezwyk?? trudno?ci? przewidzenia ich wyniku. Najlepiej o skali tego problemu mo?e ?wiadczy? sytuacja HDP, a zw?aszcza fakt, ?e na dystrybucj? miejsc w parlamencie mi?dzy partiami znacz?co wp?yn? ju? u?amki procentów, które pozwol? – lub te? nie – przekroczy? prokurdyjskiemu ugrupowaniu próg wyborczy.

Próbom przewidywania sytuacji powyborczej nie sprzyjaj? równie? tureckie sonda?e. Podczas gdy z jednej strony mo?na odnale?? badania, które wskazuj? na widoczny spadek poparcia partii rz?dz?cej i sugeruj?, ?e nie b?dzie ona w stanie utworzy? rz?du samodzielnie, z drugiej wci?? ukazuj? si? takie, które nie tylko przecz? tym tezom, lecz tak?e wskazuj?, ?e AKP uzyska liczb? parlamentarzystów niezb?dn? do zmiany konstytucji na drodze referendum.

***

Obecnie nie ma zbyt wielu podstaw do twierdzenia, ?e Partia Sprawiedliwo?ci i Rozwoju utraci w?adz? wskutek nadchodz?cych wyborów parlamentarnych. Wprawdzie wiele kwestii mo?e negatywnie wp?yn?? na jej wynik wyborczy, jednak jednocze?nie partia rz?dz?ca posiada wiele instrumentów, za pomoc? których jest w stanie cz??ciowo zniwelowa? zagro?enia. Cho? rozs?dne wydaje si? za?o?enie, ?e AKP do?wiadczy spadku poparcia, mo?e okaza? si? on niewystarczaj?cy, aby uniemo?liwi? jej stworzenie samodzielnego rz?du.


* Artyku? jest skrócon? wersj? raportu „Turcja – krajobraz przed wyborami” autorstwa Karola Wasilewskiego. Publikacj? raportu przewidujemy na pocz?tku przysz?ego tygodnia (25 maja). Wszystkich zainteresowanych tematem wyborów w Turcji ju? teraz zach?camy do zapoznania si? z nim.

[Errata 25/05/2015]: Raport do pobrania na stronie Centrum Inicjatyw Mi?dzynarodowych: http://centruminicjatyw.org/pl/node/1159

Photo source:  Gytis Cibulskis, flickr.com


Przeczytaj te?:

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t tight for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency soul rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat different troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently either adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also accordingly of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve hurt, it can also cause sexual disorder. The most common potentially serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the question with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Karol Wasilewski

Absolwent studiów pierwszego i drugiego stopnia w Instytucie Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego (specjalizacja dyplomacja współczesna) oraz studiów pierwszego stopnia na Wydziale Orientalistycznym (kierunek turkologia). Aktualnie student studiów III stopnia na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych. Autor książki "Turecki sen o Europie - tożsamość zachodnia i jej wpływ na politykę zagraniczną Republiki Turcji".

Brak komentarzy on "Turcja – krajobraz przed wyborami"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>