Dziwna wojna na Ukrainie przykładem wojny hybrydowej

6078 2
CEZARY SZCZEPANIUK

ukraina_konflikt

Poj?cie wojny hybrydowej zyska?o szczególnie na popularno?ci w kontek?cie klasyfikowania „dziwnej wojny”, która rozpocz??a si? w wyniku agresji Federacji Rosyjskiej na dwa wschodnie regiony Ukrainy. „Dziwna wojna” tocz?ca si? w obwodach ?uga?skim i Donieckim na wschodnich rubie?ach Ukrainy jest form? niekonwencjonalnego konfliktu, w którym jedna ze stron oficjalnie nie og?osi?a stanu wojny, jednak?e doniesienia z frontu jednoznacznie wskazuj? na to, kto jest w niej agresorem.

Wojna hybrydowa

Wojna niekonwencjonalna jest form? osi?gni?cia celów militarnych poprzez os?abienie zdolno?ci bojowych wroga przy u?yciu innych ni? konwencjonalne ?rodki. Wojna hybrydowa jest po??czeniem ataku si? specjalnych, najemników oraz ataku informacyjnego (np. cyberataku)[1]. Mo?e przejawia? si? tak?e w równoczesnej blokadzie ekonomicznej i wojnie propagandowej.

Z jednej strony wojna hybrydowa mo?e przybra? bardziej subteln? form?, jak np. dzia?ania publicystów (propaganda rozpowszechniana przez sie? sponsorowanych przez Kreml portali medialnych w krajach Europy Zachodniej „Sputnik”) lub bardziej ewidentne jak blokada ekonomiczna (embargo na ukrai?skie produkty czekoladowe). Wojna hybrydowa mo?e mie? charakter wywrotowych operacji wywiadowczych (inwigilacja lub wp?yw na dzia?ania rz?du), sabota?, ataki hakerów na infrastruktur? informatyczn? kraju lub dzia?ania zast?pczych grup partyzanckich[2]. Jednak?e w wojnie hybrydowej g?ównym celem przeciwnika jest wywarcie wp?ywu na populacj? i decydentów politycznych poprzez nieoficjalne dzia?ania, celem unikni?cia oficjalnego zaklasyfikowania napa?ci[3]. Wojn? hybrydow? cechuje wielowymiarowo?? – niszczenie przeciwnika na wielu p?aszczyznach – militarnej, ekonomicznej, politycznej, informacyjnej oraz to?samo?ciowej.

Wojna w cyberprzestrzeni

W nowoczesnym ?wiecie obok bezpiecze?stwa l?dowego, powietrznego, wodnego i przestrzeni kosmicznej bezpiecze?stwo przestrzeni wirtualnej odgrywa coraz wi?ksz? rol?. W dobie superszybkich komputerów, chmur przechowuj?cych dane, wielofunkcyjnych smartfonów, du?a cz??? zada? administracji pa?stwowej przenoszona jest do przestrzeni wirtualnej. Nara?a to pa?stwa na nowe niebezpiecze?stwa oraz ataki, które mog? powa?nie zdestabilizowa? ich funkcjonowanie. Wed?ug ameryka?skiego Departamentu Obrony cyberterroryzmem jest bezprawny atak lub gro?ba takiego ataku przeciwko komputerom, sieciom komputerowym lub informacjom przechowanym na nich maj?cy na celu zastraszenie lub wymuszenie na spo?ecze?stwie lub rz?dzie danego kraju spe?nienia okre?lonych celów politycznych[4]. W ostatnich latach hakerzy zacz?li prowadzi? wirtualne akcje dywersyjne nie tylko celem demonstracji swoich zdolno?ci, ale tak?e na zlecenie pa?stw przeciwko innym pa?stwom. W 2007 roku esto?ski system bankowy pad? ofiar? cyberataku w ramach zemsty za usuni?cie pomnika radzieckiego ?o?nierza w jednym z esto?skich miast. Zanim pierwsze czo?gi wjecha?y do Gruzji w 2008 roku, rosyjscy hakerzy zaatakowali strony gruzi?skiej administracji. W przypadku obecnej wojny na Ukrainie rosyjscy hakerzy nie zwlekali z próbami destabilizacji Ukrainy. W systemach administracji rz?dowej w czerwcu 2014 roku znaleziono wirusa „Snake”, który prawdopodobnie pos?u?y? do szpiegowania i zaburzania systemów informatycznych[5]. Rosyjski wirus szpiegowski zaatakowa? 84 strony administracji publicznej, w tym strony premiera Ukrainy, przemys?u obronnego i s?u?by dyplomatycznej[6]. Miesi?c wcze?niej, w dniu majowych wyborów prezydenckich, Rosjanie przeprowadzili akcj? cyber-sabota?u na strony Centralnej Komisji Wyborczej. Celem ataku, za którym sta? „CyberBerkut” by?o usuni?cie rezultatu wyborów i tym samym zdestabilizowanie sytuacji w kraju w dniu wyborów prezydenckich. Za kilka mniejszych ataków odpowiedzialny jest rosyjski cyber-gang „Quedagh” u?ywaj?cy narz?dzia do cyberprzest?pstw zwanego Black Energy[7]. Cyber-wojna mo?e mie? tak?e l?ejszy wymiar, jak np. ta, któr? opisa? Infosec Institute. Wed?ug tego o?rodka badawczego, Rosjanie rekrutuj? i ?wicz? „now? armi? trolli internetowych”, którzy maj? za zadanie zmieni? postrzeganie inwazji na Ukrain?. Pisz? oni chwal?ce Rosj? za? oczerniaj?ce Ukrain? i jej sojuszników blogi, komentarze, uczestnicz? w dyskusjach na g?ównych stronach medialnych ?wiata zachodniego, takich jak np. Fox News, Huffington Post, The Blaze, Politico[8].

Wojna propagandowa

Maj?c g?ówne ogólnorosyjskie media pod kontrol? przekonanie obywateli Rosji co do s?uszno?ci inwazji na Ukrain? nie by?o trudnym zadaniem dla Kremla. Chc?c jednak zlegitymizowa? rosyjskie dzia?ania na Ukrainie w?ród jak najszerszej mi?dzynarodowej opinii publicznej, Moskwa si?gn??a po szeroko zakrojon? kampani? informacyjn?, której wspólnym mianownikiem jest platforma medialna „Sputnik”. Serwis ten zarz?dzany przez rosyjsk? agencj? Rossija Siegodnia (dawniej Ria Novosti) dzia?a ju? w 14 krajach, w tym od niedawna w Polsce[9]. Jak podaje strona projektu Sputnik, „ukazuje wielobiegunowy ?wiat, w którym ka?de pa?stwo ma swoje narodowe interesy, kultur?, histori? i tradycj?”[10].
Narracja prezentowana przez platform? Sputnik opiera si? na przedstawieniu Rosji jako wyzwoliciela i ostoi demokracji, ofiary zachodniego spisku maj?cego doprowadzi? obywateli Rosji na skraj ubóstwa – przy jednoczesnym oczernianiu Unii Europejskiej, Ukrainy oraz Stanów Zjednoczonych. Konflikt na Ukrainie wed?ug tego medium jest wynikiem polsko-ameryka?skiego spisku si? wywiadowczych, który wymkn?? si? spod kontroli po zorganizowaniu zamachu stanu na administracj? Wiktora Janukowycza. Wystarczy rzuci? okiem na nag?ówki artyku?ów prezentowanych przez wspomnian? platform?, by nie móc oprze? si? wra?eniu o bezmiarze propagandy oraz przeinacze? w sposobie prezentowania bie??cych wydarze? w stosunkach mi?dzynarodowych, szczególnie tych maj?cych jakikolwiek zwi?zek z konfliktem rosyjsko-ukrai?skim. Politycy europejscy przedstawiani s? jako niekompetentni, skorumpowani technokraci, opisywane s? ich s?abo?ci, wyrwane z kontekstu wypowiedzi. Organizacje mi?dzynarodowe (Organizacja Narodów Zjednoczonych, Organizacja Bezpiecze?stwa i Wspó?pracy w Europie) prezentowane s? w ?wietle przychylno?ci wobec dzia?a? Rosji. Perspektywa ta wpisuje si? w opini? zamordowanego w zesz?y pi?tek rosyjskiego opozycjonisty Borysa Niemcowa, który przy opisywaniu masowej propagandy u?y? s?ów Goebbelsa „im wi?ksze k?amstwo, tym lepsze; i k?amstwo nale?y powtarza? wiele razy”[11].

Wojna handlowa

Analizuj?c obecny konflikt rosyjsko-ukrai?ski nale?y stwierdzi?, ?e Rosja, upokorzona skutkami sankcji ekonomicznych ze stronu UE, „w ramach” wojny hybrydowej nie stosuje gospodarczych ?rodków nacisku wobec Ukrainy – poza ograniczeniami dostaw gazu na Ukrain?. Jednak?e znamiona wojny gospodarczej nosi?y akcje Kremla wobec ukrai?skiej gospodarki podejmowane celem zablokowanie podpisania umowy stowarzyszeniowej mi?dzy Ukrain? a UE przed szczytem Partnerstwa Wschodniego w Wilnie w listopadzie 2013 roku. Rosyjska Federalna S?u?ba Celna w sierpniu 2013 roku wprowadzi?a obowi?zek przedstawienia ?wiadectwa pochodzenia towaru, który mia? by? przedstawiany przy wje?dzie towaru z Ukrainy do Rosji. Przepis ten mocno uderzy? w ukrai?ski eksport oraz doprowadzi? do znacznego wyd?u?enia czasu odprawy na granicy obu krajów, odbijaj?c si? na przychodach ukrai?skich firm[12]. W tym samym miesi?cu rosyjska s?u?ba sanitarno-epidemiologiczna zakaza?a importu s?odyczy produkcji ukrai?skiego koncernu Roshen. Wed?ug Kosta Bondarenko, szefa kijowskiego Instytutu Ukrai?skiej Polityki, celem tych sankcji ze strony Rosji by?o pokazanie Ukrainie, co mo?e j? czeka? w przypadku stowarzyszenia z UE[13]. Retorsje te ze strony Moskwy i tak by?y ?agodne w porównaniu z aktualnym stanem prawie otwartego konfliktu zbrojnego. Obserwuj?c obecn? „dziwn? wojn?” na Ukrainie mo?na wysnu? wniosek, ?e sankcje ekonomiczne s?u?y?y zastraszeniu Ukrainy przed jak?kolwiek prób? zbli?enia si? do UE, za? obecna wojna, poza wymiarem militarnym, ma wymiar propagandowo-informacyjny, jednak?e nie stricte handlowy.

„Zielone ludziki”

Na przyk?adzie dzia?a? zbrojnych na Ukrainie mo?na stwierdzi?, ?e aktywno?? „zielonych ludzików” wpisuje si? w kryteria wojny hybrydowej. Ekspert wile?skiego Instytutu Stosunków Mi?dzynarodowych Margarita Seselgyte udowadnia, i? (najemni) ?o?nierze rosyjscy stosuj? regularne i nieregularne sposoby prowadzenia wojny, cz??? z nich powi?zana jest z grupami kryminalnymi, ich umundurowanie nie jest jednolite ani oznaczone oraz dzia?aj? w sytuacji, w której wojna nie zosta?a oficjalnie wypowiedziana[14]. Z kolei wed?ug analityków portalu IHS, obecnie na terytorium Ukrainy znajduje si? 14 400 ?o?nierzy rosyjskich, wspieraj?cych 29 300 nielegalnie zorganizowanych formacji separatystycznych na wschodniej Ukrainie. Ponadto 29 400 rosyjskich ?o?nierzy stacjonuje na Krymie oraz kolejnych 55 800 rozmieszczony wzd?u? granicy rosyjsko-ukrai?skiej[15]. Wed?ug oficjalnej linii Kremla ?adne jednostki rosyjskie nie zosta?y wys?ane na Ukrain?, poza wolontariuszami[16].

Problem wojny hybrydowej precyzyjnie wyja?ni? genera? Stanis?aw Koziej w wywiadzie dla Radia Zet. Szef Biura Bezpiecze?stwa Narodowego zaznaczy?, i? „mo?e to by? konflikt, w którym […] wojska b?d? ukrywa? si? za anonimowymi lud?mi, prowadz?cymi dzia?ania terrorystyczne, operacje, które „trudno zakwalifikowa?”[17]. Wojn? te dobrze okre?la tak?e s?owo „dwuznaczno??”, w której ?mia?o mo?emy sobie zada? pytanie: czy „zielone ludziki” to uzbrojeni cywile, czy to ju? ?o?nierze?[18]. Armia ta nazywana jest „armi? duchów” i stanowi wielk? si?? wsparcia dzia?a? separatystów na zmieniaj?cym si? froncie. Jednak?e oficjalna linia Rosji nie znajduje potwierdzenia w informacjach z agencji prasowych, od rodzin zaginionych rosyjskich ?o?nierzy, czy pracowników organizacji praw cz?owieka. Kolejnym dowodem tego s? paszporty Rosjan zebrane na polu walki i pokazane przez prezydenta Poroszenko podczas Konferencji Bezpiecze?stwa w Monachium, którzy rzekomo byli na wakacjach na Ukrainie lub na „wyje?dzie s?u?bowym”.

Wnioski

Wojna hybrydowa w drugiej dekadzie XXI wieku przedstawia si? jako idealna alternatywa dla zaatakowania lub zdestabilizowania innego kraju przez pa?stwo, które z ró?nych wzgl?dów nie chce anga?owa? si? w otwarty konflikt zbrojny. Oficjalne og?oszenie wojny wi??e si? z o wiele powa?niejszymi sankcjami mi?dzynarodowymi oraz alienacj? na arenie mi?dzynarodowej ni? wielowymiarowe podkopywanie stabilno?ci atakowanego kraju. Dlatego te? decydenci na Kremlu zdecydowali si? na wspieranie pro-rosyjskich separatystów w Donbasie bez jawnego anga?owania si? militarnie oraz na metodyczne zaprzecza jakimkolwiek oskar?eniom o wysy?anie ?o?nierzy i artylerii do tego regionu. Dzia?ania podejmowane przez Rosj? na terytorium Ukrainy zmierzaj? do podporz?dkowania sobie tego pa?stwa oraz uniemo?liwienie mu integracji z zachodnioeuropejskimi strukturami militarnymi i politycznymi, co oznacza?oby wypadni?cie Ukrainy z rosyjskiej strefy wp?ywów. Za Zbigniewem Brze?i?skim mo?na stwierdzi?, ?e geografia jest czasem najwi?kszym przekle?stwem kraju. Ukraina, jak opisuje ów ameryka?ski politolog jest pa?stwem piwotalnym i zawsze b?dzie sta?a na drodze Rosji do osi?gni?cia imperialnej pozycji i dlatego te? Rosja b?dzie d??y?a do kontrolowania tego pa?stwa w ró?norodny sposób. Dzi?ki nowoczesnym technologiom, propagandzie, destabilizacji infrastruktury informatycznej oraz poprzez konwencjonalne ataki militarne, Rosja skutecznie niszczy i dezintegruje kraj nad Dnieprem. Wojna hybrydowa jest we wspó?czesnych warunkach jednym z najwi?kszych zagro?e? bezpiecze?stwa mi?dzynarodowego – o czym u?wiadamiaj? nam informacje nap?ywaj?ce z Ukrainy. ?wiat zachodni przygl?da si? tej wojnie z bezpiecznej odleg?o?ci, jednak jest to kwestia czasu, kiedy jej skutki mog? okaza? si? dotkliwe dla jego spo?ecze?stw, gospodarki oraz bezpiecze?stwa.


[1] Sascha-Dominik Bachmann, Hakan Gunneriusson, Hybrid Wars: 21st century’s new threats to global peace and security.
[2] Nicu Popescu, Hybrid war: Neither new nor Russian, http://blogs.euobserver.com/popescu/2015/02/03/hybrid-war-neither-new-nor-russian/
[3] Peter Pindják, Deterring hybrid warfare: a chance for NATO and the EU to work together? http://www.nato.int/docu/review/2014/Also-in-2014/Deterring-hybrid-warfare/EN/index.htm
[4] Gabriel Weimann, Cyberterrorism, How Real Is the Threat? http://www.usip.org/sites/default/files/sr119.pdf
[5] Pawe? Górecki, Cyberatak na Ukrain?. Trudno b?dzie udowodni?, ?e to Rosja http://wyborcza.pl/1,75477,15614511,Cyberatak_na_Ukraine__Trudno_bedzie_udowodnic__ze.html
[6] Sam Jones, Ukraine PM’s office hit by cyber attack linked to Russia http://www.ft.com/cms/s/0/2352681e-1e55-11e4-9513-00144feabdc0.html#axzz3Sl3skQKn
[7] David Gilbert, BlackEnergy Cyber Attacks Against Ukrainian Government Linked to Russia http://www.ibtimes.co.uk/blackenergy-cyber-attacks-against-ukrainian-government-linked-russia-1467401
[8] Russia and Ukraine: Information warfare, http://resources.infosecinstitute.com/russia-ukraine-information-warfare/
[9] Mariusz Kowalczyk, Sputnik ruszy? z rosyjsk? propagand? po polsku, http://www.press.pl/newsy/internet/pokaz/48006,Sputnik-ruszyl-z-rosyjska-propaganda-po-polsku
[10] Sputnik, o projekcie http://pl.sputniknews.com///docs/about/index.html#ixzz3SrQTLf50
[11] Faszyzm po rosyjsku, rozmowa Micha?a Kacewicza z Borysem Niemcowem, Newsweek, nr 10/2015.
[12] Rosja wypowiedzia?a wojn? Ukrainie. Handlow?, Polska Agencja Prasowa, http://www.money.pl/gospodarka/unia-europejska/wiadomosci/artykul/rosja;wypowiedziala;wojne;ukrainie;handlowa,239,0,1364975.html
[13] Kreml wypowiada Ukrainie wojn? handlow?. Nie chce dopu?ci? do zbli?enia Kijowa z UE, http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/902773,Kreml-wypowiada-Ukrainie-wojne-handlowa-Nie-chce-dopuscic-do-zblizenia-Kijowa-z-UE
[14] Margarita Seselgyte, Can Hybrid War Become the Main Security Challenge for Eastern Europe?, dost?pny pod adresem: http://www.europeanleadershipnetwork.org/can-hybrid-war-become-the-main-security-challenge-for-eastern-europe_2025.html
[15] Reuben F Johnson, UPDATE: Russia’s hybrid war in Ukraine ‚is working’http://www.janes.com/article/49469/update-russia-s-hybrid-war-in-ukraine-is-working
[16] Damien Sharkov, Nemtsov’s ‚Evidence of Russian Troops in Ukraine’ Taken by Police, http://www.newsweek.com/nemtsovs-evidence-russian-troops-ukraine-taken-police-310997
[17] Gen. Koziej: Grozi nam wojna hybrydowa, http://www.fronda.pl/a/gen-koziej-grozi-nam-wojna-hybrydowa,47713.html
[18] ?ukasz Wójcik, Ukrai?ska wojna hybrydowa http://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/1579805,1,ukrainska-wojna-hybrydowa.read

Zdj?cie: Yevgen Nasadyuk/Wikimedia Commons


Przeczytaj te?:

Polecamy równie? audycj? „Debata Poranka” w Polskim Radiu 24 o sporze na linii Warszawa- Moskwa, której go?ciem by? C. Szczepaniuk.

 

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t tight for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency core rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat various troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently either adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also according of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve pain, it can also cause sexual disorder. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Cezary Szczepaniuk

Cezary Szczepaniuk, - Współpracownik CIM - absolwent stosunków międzynarodowych Wydziału Politologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz podyplomowych Interdyscyplinarnych Studiów Europejskich na specjalizacji „Unia Europejska jako aktor regionalny” w Kolegium Europejskim w Natolinie. Jego zainteresowania obejmują szeroko rozumiane aspekty bezpieczeństwa międzynarodowego, Partnerstwo Wschodnie (Ukraina, Gruzja), NATO oraz Wspólną Politykę Zagraniczna i Bezpieczeństwa UE. Cezary Szczepaniuk graduated from University of Maria Curie-Skłodowska in Lublin, Poland with Master degree in international relations and from College of Europe European Interdisciplinary Studies with “EU as a regional actor” specialization. His interests vary from international security, Eastern Partnership, Ukrainian geopolitics and French security to defence policy. He took part as an international observer in the Election Observation Mission during presidential elections in Georgia on October 27, 2013.

2 komentarzy on "Dziwna wojna na Ukrainie przykładem wojny hybrydowej"

  1. Anita Sęk

    Dzięki za ciekawy artykuł.
    Nadal nie jestem jednak przekonana, czy mówienie o wojnie hybrydowej jako czymś nowym i charakteryzującym XXI wiek jest – nie tylko analitycznie, ale i pragmatycznie – poprawne. Już Mary Caldor pisała o różnicach między starymi a nowymi wojnami. I pamiętajmy o głównych konfliktach zimnej wojny: wojnie koreańskiej i wietnamskiej – ileż to tam było tzw. „ochotników”, których dziś nazywani anonimowymi „zielonymi ludzikami”…
    Ciekawa jestem opinii naszych ekspertów od bezpieczeństwa :)

  2. Cezary, autor

    Anito, dziękuje za komentarz i opinię, ale raczej chodziło mi o to, jak w pierwszym zdaniu „Pojęcie wojny hybrydowej zyskało szczególnie na popularności w kontekście klasyfikowania „dziwnej wojny” zyskało szczególnie na popularności, może to wynika z tego że nie żyjemy w czasach Wietnamu i Korei i nie wiem(y) czy już wtedy mówiono o wojnie hybrydowej. Po przejrzeniu źródeł wynika, iż o wojnie hybrydowej mówi się od niedawna. Na prośbę redaktora usunąłem krótki akapit pt. rys historyczny, który może wyjaśni te wątpliwości.

    Oto on (miał być jako drugi akapit):

    Rys historyczny
    Na przestrzeni dziejów wojna hybrydowa była stosowana jako alternatywa dla konwencjonalnych działań zbrojnych. Upowszechnienie technologii informatycznych nastąpiło pod koniec XX wieku, zaś ich adaptacja na potrzeby rządu i wojska nastąpiła dopiero na początku wieku XXI, wojna hybrydowa na początku miała charakter bardziej militarny niż informacyjny. Atak sowieckich żołnierzy przebranych za talibów przy wsparciu propagandy doprowadził do rozpoczęcia wojny radziecko-afgańskiej w Afganistanie w roku 1979, zaś Hezbollah w roku 2006 podczas wojny libańskiej atakował w sposób „hybrydowy” pozycje Izraelskie . Trwająca 26 lat wojna domowa która rozpoczęła się w roku 1983 na Sri Lance powstaniem Tamilskich Tygrysów przeciwko rządowi nosiła także znamiona wojny hybrydowej. W dzisiejszych warunkach wojna taka wpisuje się także w szerszą definicję wojny asymetrycznej w której to jedna strona – państwo skonfrontowane jest z przeciwnikiem atakującym nie ze swojego terytorium, ponieważ nie posiada państwa . Definicja ta nie jest tożsama jednak z atakiem rosyjskim na państwo ukraińskie, ale na przykład wojna Państwa Islamskiego ze światem zachodnim ma już formę asymetryczną.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>