Europa i islam – czyli o zderzeniu ze skomplikowaną rzeczywistością

1336 2
MARTA MAKOWSKA
commons

Manifestacja w Kopenhadze po zamachach w Paryżu

W ostatnich dwóch miesiącach Europą Zachodnią wstrząsnęły dwa ataki terrorystyczne, w Paryżu oraz Kopenhadze, których wspólnym mianownikiem był profil sprawców: młodzi religijni radykałowie deklarujący walkę w imię wartości islamu. Oba zdarzenia charakteryzował też podobny cel ataków: bezbronni cywile, których „zbrodnią” był laicyzm i zaangażowanie w publiczną debatę nad wartościami liberalnej demokracji, w tym między innymi wolnością słowa.
Wydarzenia te wywarły dalekosiężne skutki w wymiarze społeczno-kulturowym oraz politycznym dla całej Unii. Poczucie bezpieczeństwa znacznej części mieszkańców największych miast Europy zostało naruszone. W obliczu motywów deklarowanych przez sprawców miliony wyznawców islamu w Europie znalazły się „na celowniku” licznych nacjonalistów i ksenofobów.

Opinia publiczna wobec islamistów i islamu

W krajach politycznie zaangażowanych w międzynarodowe misje wojskowe, w których mieszka duża liczba imigrantów spoza Europy, jak np. Francja czy Wielka Brytania odnotowuje się wzrost poziomu strachu przed radykalnym islamizmem. Oprócz wspomnianych ataków terrorystycznych z ostatnich dwóch miesięcy, media codziennie dostarczają nowych doniesień na temat zbrodniczej działalności bojowników Państwa Islamskiego, którzy terroryzują ludność cywilną zajmowanych terytoriów i w bestialski sposób zabijają zakładników. Dzięki zachodnim mediom dżihadyści osiągają swój cel: zyskują globalną rozpoznawalność jako radykalna grupa terrorystyczna, która w imię wartości „świata islamu” walczy ze „zgniłym Zachodem”. Ich ideologiczne deklaracje przyciągają wykluczonych społecznie i ekonomicznie muzułmanów nie tylko z krajów ościennych, ale i z samej Unii.

Wzmożony strach przed groźbą ataków terrorystycznych to tylko jeden ze skutków społecznych ostatnich wydarzeń. Obawy przed ekstremizmem rzutują na postrzeganie całej społeczności muzułmańskiej. Z badań przeprowadzonych przez Francuską Radę Kultu Muzułmańskiego wynika, że w okresie od 7 do 20 stycznia zarejestrowano 128 ataków na muzułmanów, co w porównaniu z początkiem roku 2014 oznacza wzrost o kilkadziesiąt procent. Ofiarami ataków (głównie werbalnych, rzadziej z użyciem przemocy fizycznej) są w przeważającej mierze kobiety (zwłaszcza noszące hidżab lub nikab), o czym alarmuje komisarz ds. praw człowieka Rady Europy, powołując się na dane zawarte w raporcie opublikowanym w połowie lutego.

Wydarzenia wykorzystują również przywódcy populistycznych ugrupowań, oskarżając polityków głównego nurtu o zbytnią pobłażliwość względem imigrantów i dyskredytując idee wielokulturowości.

Polityka

Społeczne nastroje oddziałują również na samą politykę prowadzoną przez państwa członkowskie UE. Po atakach na siedzibę Charlie Hebdo, w Hiszpanii wzrosło poparcie dla militarnego zaangażowania kraju w walkę z Państwem Islamskim.

Wiele wskazuje na to, że unijne ustawodawstwo zaostrzy przepisy dotyczące migracji i podróży osób spoza UE. Komisja Europejska pracuje nad specjalnym systemem zbierania i wymiany danych biometrycznych pomiędzy krajami UE, który będzie znowelizowaną wersją zaproponowanego dwa lata temu kontrowersyjnego sytemu „inteligentnych granic”. Wówczas projekt powstał w reakcji na wzmożony napływ imigrantów z Afryki Północnej w efekcie Arabskiej Wiosny.

W styczniu bieżącego roku Komisja odniosła się pozytywnie do stosowania przez państwa członkowskie instrumentu konfiskaty dokumentów tożsamości osób podejrzanych o zaangażowanie w organizacje terrorystyczne, co zostało już wykorzystane między innymi przez władze Francji, gdzie przed wyjazdem do Syrii powstrzymano sześciu mężczyzn podejrzanych o chęć przyłączenia się do sił Państwa Islamskiego.

W wielu krajach doszło również do intensyfikacji działań służb specjalnych, których zadaniem jest wychwytywanie obywateli państw UE współpracujących z islamistami. Część rządów apeluje o zintensyfikowaną współpracę wywiadowczą na poziomie unijnym a także kontrolę pasażerów ruchu lotniczego wewnątrz Europy.

Dania, która przystępując do Unii Europejskiej wynegocjowała sobie klauzulę opt-out między innymi w sferze współpracy policji i sądownictwa w ramach UE, dziś poważnie zastanawia się nad przyspieszeniem planowanego na 2016 referendum w sprawie włączenia się w ten paneuropejski system. Zgodnie z obowiązującymi przepisami Dania nie będzie mogła wkrótce korzystać z danych osobowych przechowywanych przez Europol, co zdaniem premier Thorning-Schmidt może osłabić kraj w skutecznej walce z terroryzmem. Dla Duńczyków, którzy przyzwyczajeni są do bardzo liberalnej polityki w dziedzinie bezpieczeństwa, takie zmiany stanowią poważne, ale uzasadnione naruszenie ich kultury.

Co dalej?

Dwa ataki terrorystyczne z początku tego roku wywołały lawinę reakcji zarówno po stronie obywateli, jak i polityków unijnych krajów. W dłuższej perspektywie UE może podjąć szereg działań z dziedziny polityki bezpieczeństwa i kontroli obywateli podobnych do tych, jakie podjęły Stany Zjednoczone po atakach terrorystycznych 11 września 2001 roku. Jeżeli tak się stanie, obywatele z pewnością odczują ingerencję władz w ich prywatność.

Drugą poważną konsekwencją tegorocznych ataków terrorystycznych może być wzrost wzajemnych antagonizmów między społecznością muzułmańską zamieszkującą Europę a społecznością chrześcijańską (bądź laicką). Wzmożona izolacja i gettoizacja mniejszości religijnych czy etnicznych doprowadzi w konsekwencji do nasilenia się istniejących już nierówności społecznych i dalszego wykluczania z życia publicznego. Co więcej, uprzedzenia na poziomie personalnym i kulturowym mogą przenieść się do sfery administracji, jak choćby za pośrednictwem wzmożonych kontroli osób, których wygląd bądź pochodzenie odpowiadają „typowemu” profilowi terrorysty.

Radykalizm islamski, który stosuje terror wymaga potępienia i skutecznego działania na szczeblu unijnym. Ważne jest jednak, żeby Europa nie dała się złapać w pułapkę dyskursu narzucanego przez terrorystów i nie zaprzepaściła zasad oraz praw, które buduje i gwarantuje swoim obywatelom od blisko 60 lat. Zarówno decyzje z dziedziny prawodawstwa, wymiaru sprawiedliwości, jak i polityki zagranicznej (np. zaangażowanie militarne w walkę z Państwem Islamskim) powinny odzwierciedlać długofalową strategię Unii Europejskiej zgodną z jej wartościami i celami i nie mogą być wymierzone przeciwko ludności cywilnej, tym bardziej przeciwko własnym obywatelom.

Tuż po zamachu w Kopenhadze, premier Thorning-Schmidt powiedziała: „Zachowujmy się tak jaz zawsze. Myślmy i rozmawiajmy tak jak chcemy. Nie jesteśmy świadkami wojny islamu z Zachodem. To walka na rzecz wolności przeciwko niebezpiecznej ideologii”*.  W tej walce wszyscy możemy i powinniśmy brać udział, ale bez fascynacji innymi niebezpiecznymi ideologiami.


* tłumaczenie własne na podstawie: http://www.journalgazette.net/news/world/Terror-attack-alters-life-in-calm-Danish-capital-5070030

Zdjęcie: „Je Suis Charlie” @ Kogens Nytorv – Copenhaguen, licencja CC


Przeczytaj też:

To be happy it is great to be healthy. How can medicines help up? It isn’t arduous for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency heart rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat various troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently either adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also classified according of it’s active element. While the medicine is credited with nerve hurt, it can also cause sexual disorder. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the matter with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Marta Makowska

Marta Makowska -€“ doktorantka na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW. Magister politologii Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych UJ. Przez ponad trzy lata działaczka Koła Studentów Stosunków Międzynarodowych UJ. Stypendystka programu Erasmus w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu (Sciences Po Paris). Absolwentka studiów podyplomowych „Akademia Menedżerów III Sektora” z zakresu zarządzania NGO w Collegium Civitas w Warszawie. Obszary zainteresowań: Bliski Wschód i Afryka Północna, Unia Europejska, Turcja, Francja, wybrane aspekty filozofii XX wieku. kontakt: marta.makowska(at)centruminicjatyw.org

2 komentarzy on "Europa i islam – czyli o zderzeniu ze skomplikowaną rzeczywistością"

  1. Barbara Marcinkowska

    Dobrze, ze temat pojawił się na blogu – bo jest wazny, ale chyba troche za lekko został tu potraktowany. Chciałabym zwrócić uwagę zwłaszcza na trzy rzeczy (celem uzupełnienia) :

    Po pierwsze, w obu przypadkach (Paryż i Kopenhaga) – pierwszymi ofiarami ataku byli wskazani przez autorkę „cywile, których „zbrodnią” był laicyzm i zaangażowanie w publiczną debatę nad wartościami liberalnej demokracji”, ale zaraz potem ofiarami ataków padali przedstawiciele społeczności żydowiskich – stad słynny slogan „Je suis charlie, je suis flick, je suis juif”.

    Po drugie – i jest to też powiązane z pierwszym – nie były to pierwsze ani jedyne zamachy przeprowadzone ostatnio w Europie . Warto wspomnieć chociażby zamach na muzeum żydowskie w Brukseli z ubiegłego roku, czy na podpalenie budynku należącego do niemieckiego dziennika, który przedrukowywał karykatury z Charlie Hebdo.

    Po trzecie, paryskie manifestacje ładnie pokazały, że Francuzi nie winią Islamu jako takiego. Wydarzenie, które mogło przyczynić się do wzrostu fali nienawiści jakby całkowicie obeszło wątek muzułmański, a i francuscy, czy europejscy przywódcy religijni wyraźnie odcięli się od poglądów głoszonych przez terrorystów.
    W tym kontekście niepokoi wspomniany w artykule wzrost „ataków” na muzułmanów – i jeśli byłoby to możliwe to prosiłabym o rozwinięcie wątku.
    pozdrawiam :)

  2. marta makowska

    Basia, zgoda co do antysemickiego wymiaru tych ataków. artykul skupil sie jednak na napieciach na linii zsekularyzowana Europa-Islam. chetnie poczytam wiecej na temat watku europejskich zydow wobec terrorystow (z tego co kojarze Izrael zaprasza europejskich Zydow do siebie;)

    ad.2. zgoda:)

    w manifestacjavh, owszew, wzielo udzial duzo osob. nie sa to jednak wszyscy i nie zmiena to faktu, ze tego typu tragedie sa doskonala pozywka dla wszelkiego typu radykalow i ksenofobow, dla ktorych takie manifestacje solidarnosci sa niezrozumiale i grozne dla tozsamosci narodowej… sprobuje dostarczyc wiecej info nt. badan opinii wykonanych po atakach;)

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>