(Dalsze) Cięcie brytyjskiej potęgi

1403 0
 GRZEGORZ GOGOWSKI

UK_armyW okresie ostatnich pi?ciu lat, na mocy zapisów Strategicznego Przegl?du Bezpiecze?stwa i Obrony z 2010 roku (SDSR 2010) brytyjskie si?y zbrojne zosta?y poddane najbardziej dotkliwym ci?ciom bud?etowym w swojej historii. Wiele wskazuje na to, ?e po zbli?aj?cych si? wyborach parlamentarnych bud?et obronny Zjednoczonego Królestwa ulegnie kolejnej drastycznej redukcji.

W pierwszych dniach marca, Royal United Services Institute przedstawi? raport autorstwa Malcolma Chalmersa, w którym ten jeden z najwi?kszych autorytetów w dziedzinie brytyjskiej polityki bezpiecze?stwa i obronnej zwróci? uwag? na wysokie prawdopodobie?stwo obni?enia wydatków obronnych w czasie kolejnej kadencji parlamentarnej. Co wi?cej, zdaniem profesora Chalmersa, redukcje w bud?ecie ministerstwa obrony wydaj? si? prawdopodobne niezale?nie od tego, która z dwóch g?ównych partii brytyjskiej sceny politycznej przejmie przywództwo po majowych wyborach. W przypadku zwyci?stwa Partii Konserwatywnej, kontynuacja polityki zdecydowanego ograniczania poziomu wydatków publicznych nie omin??aby bowiem równie? obronno?ci, niezale?nie od wysokiej pozycji jak? ten obszar tradycyjnie zajmuje w hierarchii priorytetów torysów. Osi?gni?cie przewagi przez Parti? Pracy zwiastowa?oby natomiast mniej gwa?towne ci?cie wydatków, jednak ze wzgl?du na mniejsze przywi?zanie do kwestii wojskowych rezultat najprawdopodobniej okaza?by si? zbli?ony.

Warto przyjrze? si? dwóm wariantom rozwoju sytuacji jakie zarysowa? profesor Chalmers. Pierwszym (i zarazem bardziej prawdopodobnym) jest tzw. „scenariusz negatywny” oparty na analizie planów wydatków trzech najwi?kszych brytyjskich partii politycznych, zgodnie z którym bud?et ministerstwa obrony zostanie obni?ony o ok. 10% w okresie czterech lat. W „scenariuszu pozytywnym” obronno?? zosta?aby obj?ta tak? sam? ochron? jak ochrona zdrowia i szkolnictwo, jednak takie rozwi?zanie wymaga?oby przesuni?cia do bud?etu militarnego dodatkowych 4 miliardów funtów rocznie, których szuka? nale?a?oby w dodatkowym opodatkowaniu lub po?yczkach. Nale?y równie? podkre?li?, ?e zarówno dwie najwi?ksze partie politycznych, jak i wszystkie z mniejszych ugrupowa? (wy??czaj?c UKIP) nie deklaruj? uprzywilejowanego traktowania wydatków obronnych, co powoduje i? „scenariusz pozytywny” wydaje si? ma?o realny.

Kontynuacja tendencji 

Zarysowana powy?ej sytuacja jest ?udz?co podobna do tej, w obliczu której znalaz? si? koalicyjny rz?d Davida Camerona przejmuj?c w?adz? wiosn? 2010 roku. Wkrótce po wyborach parlamentarnych (2010 r.) oszacowano, ?e „czarna dziura bud?etowa” ministerstwa obrony pod rz?dami Partii Pracy si?gn??a 38 miliardów funtów. Oznacza?o to, ?e by?a ona wi?ksza ni? roczny bud?et obronny Zjednoczonego Królestwa. W celu redukcji deficytu bud?etowego w opublikowanym kilka miesi?cy pó?niej wspomnianym SDSR, koalicyjny rz?d zaplanowa? drastyczne redukcje w zakresie personelu ministerstwa obrony oraz wycofania cz??ci u?ytkowanego sprz?tu. Mimo ?e rzeczywista skala ci?? okaza?a si? ni?sza ni? przewidywano[1], z punktu widzenia brytyjskiej opinii publicznej ich wyd?wi?k i tak okaza? si? zaskakuj?cy i kontrowersyjny. W rezultacie, w okresie ostatnich czterech lat zwolniono 17% pracowników wojskowych oraz a? 28% pracowników cywilnych brytyjskiego resortu obrony. Zrezygnowano równie? m.in. z u?ytkowania legendarnych my?liwców pionowego startu Harrier, wycofano lotniskowce klasy Invincible oraz przerwano program modernizacji samolotów zwiadu morskiego Nimrod. Dzi?ki szeregowi ci?? oraz kontrowersyjnych decyzji z zakresu polityki zbrojeniowej po raz pierwszy od dziesi?cioleci uda?o si? zbalansowa? bud?et ministerstwa obrony, o czym poinformowa? w lutym 2012 roku ówczesny minister obrony Philip Hammond. Warto jednak podkre?li?, ?e cz??? ekspertów z profesorem Chalmersem na czele, jeszcze w 2011 roku zwraca?a uwag?, ?e nie mo?na wykluczy? kolejnych redukcji w zakresie wydatków obronnych. Owe przypuszczenia zosta?y potwierdzone w grudniu 2012 roku, kiedy rz?d og?osi?, ?e a? do ostatniego roku bud?etowego (2014/2015) obecnej kadencji parlamentarnej, proces ograniczania bud?etów resortowych (w tym tak?e ministerstwa obrony) b?dzie kontynuowany. Patrz?c przez pryzmat do?wiadcze? ostatnich pi?ciu lat, potencjalne ci?cia wydatków obronnych po nadchodz?cych wyborach mo?na zatem uzna? za kolejny etap d?ugofalowej tendencji charakterystycznej dla Brytyjczyków.

Zmniejszanie armii i sztandarowe programy zbrojeniowe

Przej?cie w?adzy przez koalicj? Partii Konserwatywnej i Liberalnych Demokratów by?o momentem, który mo?na uzna? za pocz?tek decyduj?cego dziesi?ciolecia z punktu widzenia przysz?o?ci polityki obronnej Wielkiej Brytanii. Nale?y podkre?li?, ?e dekada trwaj?ca do 2020 roku jest czasem kluczowych decyzji dotycz?cych najwi?kszych brytyjskich programów zbrojeniowych w powojennej historii: lotniskowców uderzeniowych klasy Queen Elizabeth, my?liwca wielozadaniowego F-35B (w Wielkiej Brytanii okre?lanego jako JCA – Joint Combat Aircraft) oraz nowej generacji strategicznych okr?tów podwodnych stanowi?cych jedyny instrument odstraszania j?drowego. Efekty ka?dego z wymienionych przedsi?wzi?? przez kilkadziesi?t lat b?d? w decyduj?cym stopniu kszta?towa? oblicze si? zbrojnych Zjednoczonego Królestwa. Zagadnieniem wokó? którego skoncentrowano proces przygotowywania Strategicznego Przegl?du Obrony i Bezpiecze?stwa 2010 by?a redukcja deficytu bud?etu obronnego, czego efektem by?o pomini?cie wszelkich istotnych decyzji i przesuni?cie momentu ich podj?cia na okres po kolejnych wyborach parlamentarnych. Nale?y zaznaczy?, ?e o ile w 2010 roku takie zaniechanie brytyjskich w?adz nie powodowa?o istotnych konsekwencji, to ze wzgl?du na stopie? zaawansowania realizacji ka?dego ze wspomnianych powy?ej programów, pierwsze lata kolejnej kadencji parlamentarnej b?d? czasem, kiedy nowy rz?d b?dzie musia? podj??  decyzje niezale?nie od ogranicze? bud?etowych.

Wiele wskazuje na to, ?e Brytyjczycy – znajduj?c si? ponownie pod presj? finansow? – b?d? d??y? do wy??czenia z programu ci?? wspomnianych „sztandarowych” przedsi?wzi?? zbrojeniowych. Warto przypomnie?, ?e w sierpniu 2014 roku premier David Cameron zapowiedzia?, ?e Zjednoczone Królestwo zamierza wykorzystywa? oba z budowanych lotniskowców uderzeniowych, pomimo i? zgodnie z wcze?niejszymi planami druga jednostka (HMS Prince of Wales) mia?a pozostawa? w rezerwie. Jednak?e w ostatnich dniach brytyjskie media poinformowa?y, ?e nie mo?na wykluczy? sytuacji, w której ze wzgl?du na przewidywane ci?cia bud?etowe Wielka Brytania zakupi zbyt ma?? liczb? samolotów pok?adowych F-35B by stworzy? kompletne skrzyd?o lotnicze na ka?dej z jednostek. Innym zagadnieniem wartym uwagi jest przysz?o?? brytyjskiego systemu odstraszania j?drowego (po wycofaniu z u?ytkowania starzej?cych si? okr?tów podwodnych klasy Vanguard), która zostanie ostatecznie rozstrzygni?ta najpó?niej w rok po majowych wyborach parlamentarnych (tzw. Main Gate Decision). Niezale?nie od ogromnego kosztu przedsi?wzi?cia (budowa nowej generacji strategicznych okr?tów podwodnych w latach 2015-2024 poch?onie 25%, a w drugiej po?owie lat dwudziestych nawet 37% ogó?u brytyjskich wydatków na zakup uzbrojenia), z politycznego punktu widzenia jego przysz?o?? pozostaje niezagro?ona poniewa? zarówno konserwaty?ci jak i laburzy?ci opowiadaj? si? za utrzymaniem zdolno?ci odstraszania j?drowego w kszta?cie analogicznym do obecnego, a jedyn? niewiadom? pozostaje liczba zbudowanych w przysz?o?ci okr?tów.

Nale?y zatem zastanowi? si? w jaki sposób brytyjskie elity polityczne zamierzaj? przeprowadzi? redukcj? bud?etu obronnego przy jednoczesnym wy??czeniu z systemu ci?? dwóch najdro?szych w historii programów zbrojeniowych. Bior?c pod uwag? fakt, ?e po decyzjach SDSR z 2010 roku w u?ytkowaniu pozosta?o stosunkowo niewiele sprz?tu wojskowego, z którego mo?na by bezproblemowo zrezygnowa? w najbli?szych latach, nale?y przewidywa?, ?e redukcje w najwi?kszym stopniu zostan? skoncentrowane na wydatkach etatowych. Profesor Chalmers zwraca uwag?, ?e ze wzgl?du na przewidywany 10% wzrost p?ac realnych w resorcie obrony, nawet w „scenariuszu pozytywnym” (zak?adaj?cym daleko posuni?t? ochron? bud?etu obronnego) liczba personelu wojskowego w okresie czterech kolejnych lat zostanie zredukowana o kolejne 15 tysi?cy. W najgorszym przypadku zwolnionych mo?e zosta? natomiast nawet 30 tysi?cy ?o?nierzy, co dorówna?oby drastycznym redukcjom stanu liczbowego armii przeprowadzonym przy okazji poprzedniego przegl?du obronnego. Warto tak?e zwróci? uwag?, ?e znaczn? cz??ci? potencjalnych redukcji oraz ci?? najprawdopodobniej zosta?yby obci??one wojska l?dowe, podczas gdy Royal Navy i RAF ze wzgl?du na konieczno?? przysz?ego obsadzenia lotniskowców uderzeniowych oraz finalizacji programu my?liwca wielozadaniowego b?d? traktowane priorytetowo zarówno na p?aszczy?nie bud?etu etatowego jak i ekwipunkowego.

Atlantycki wymiar brytyjskich ci??

Najbardziej symbolicznym spo?ród nast?pstw ewentualnych ci?? by?by spadek poziomu brytyjskich wydatków obronnych poni?ej po??danego wewn?trz Sojuszu Pó?nocnoatlantyckiego poziomu 2% PKB. W przypadku Wielkiej Brytanii ow? symbolik? mo?na uto?samia? z dwoma zjawiskami. Po pierwsze, Zjednoczone Królestwo jako jeden z niewielu europejskich cz?onków NATO niezmiennie wype?nia?o wspomniany warunek. Po drugie, poziom wydatków obronnych poni?ej 2% tradycyjnie pozostawa? argumentem wokó? którego Brytyjczycy konstruowali swoj? krytyk? wobec partnerów europejskich obwiniaj?c ich (podobnie jak Amerykanie) o brak woli przej?cia wi?kszej odpowiedzialno?ci za bezpiecze?stwo obszaru transatlantyckiego. Tymczasem, jak zauwa?a profesor Chalmers, scenariusz w którym Wielka Brytania przestanie wype?nia? warunek, co do którego zobowi?za?a si? podczas walijskiego Szczytu NATO, jest bardzo realny. Zgodnie z obecnymi za?o?eniami bud?etowymi, w kolejnym roku bud?etowym (2015/2016) Wielka Brytania wyda na obronno?? zaledwie 1,95% PKB. Co wi?cej, przy obecnym poziomie wzrostu gospodarczego osi?gni?cie poziomu wymaganego przez Sojusz Pó?nocnoatlantycki w roku 2016/2017 b?dzie wymaga?o zwi?kszenia bud?etu obronnego o dodatkowe 3 miliardy funtów, podczas gdy w roku 2019/2020 ta kwota wzro?nie do 6 miliardów funtów. Co ciekawe, zagadnienie wype?nienia przez Wielk? Brytani? NATO-wskiego wymogu w ostatnich dniach sta?o si? niezwykle niewygodne dla brytyjskich polityków, zarówno tych wywodz?cych si? z obozu rz?dz?cego jak i pozostaj?cych w opozycji. Minister obrony w „gabinecie cieni” Kevan Jones stwierdzi?, ?e „nie chce by? nieuczciwy”zapewniaj?c, ?e przysz?y laburzystowski rz?d wype?ni zobowi?zania Sojuszu Pó?nocnoatlantyckiego, podczas gdy obecny minister obrony odpowiedzia? zr?cznie „Nie chodzi o to, czy wydamy 2% ?rodków, tylko o to, jak je wykorzystamy”.

Ostatnim problemem, na który warto zwróci? uwag?, jest wp?yw potencjalnych ci?? bud?etu obronnego na strategiczny sojusz Wielkiej Brytanii ze Stanami Zjednoczonymi. Genera? Raymond Odierno pe?ni?cy funkcj? szefa sztabu Wojsk L?dowych Stanów Zjednoczonych na pocz?tku marca wyrazi? zaniepokojenie ewentualnymi redukcjami wydatków militarnych Wielkiej Brytanii, zaznaczaj?c, ?e mog? one doprowadzi? do sytuacji, w której „brytyjskie si?y zbrojne b?d? operowa? w ramach wojsk ameryka?skich, a nie u ich boku”. Cho? premier David Cameron umniejsza? wag? tej wypowiedzi podkre?laj?c, ?e „Zjednoczone Królestwo jest wci?? bardzo bliskim partnerem USA”, to wydaje si?, ?e z brytyjskiego punktu widzenia krytyczny g?os dowódcy ameryka?skiej armii mo?e mie? niebagatelne znaczenie. Spadek wiarygodno?ci Brytyjczyków w percepcji w?adz ameryka?skich, jaki nast?pi?by przypuszczalnie po kolejnych znacz?cych redukcjach wydatków obronnych, sta?by bowiem w sprzeczno?ci z najwa?niejszym priorytetem brytyjskiej polityki zagranicznej i bezpiecze?stwa – zachowaniem mo?liwie bliskiego partnerstwa ze Stanami Zjednoczonymi. Warto przypomnie?, ?e na kilka dni przed publikacj? SDSR 2010, ówczesna sekretarz stanu USA Hillary Clinton w podobny sposób przestrzega?a brytyjskie w?adze przed zbyt daleko id?cymi ci?ciami bud?etu obronnego, co najprawdopodobniej wp?yn??o na z?agodzenie planowanych redukcji. O obecnej roli stanowiska ameryka?skiego w brytyjskim sposobie my?lenia o wydatkach obronnych przekonuje raport komisji obrony brytyjskiej Izby Gmin z 17 marca 2015 roku, w którym zapisano: „Obawiamy si?, ?e obni?enie wydatków obronnych poni?ej 2% PKB, wp?yn??o bardzo szkodliwie na wiarygodno?? Zjednoczonego Królestwa jako wiarygodnego partnera militarnego zw?aszcza w oczach USA jak i naszych europejskich partnerów”.

Konkluzje : powrót do w?a?ciwej kategorii wagowej

Cech? charakterystyczn? brytyjskiej polityki bezpiecze?stwa w okresie pozimnowojennym jest „boksowanie w wy?szej kategorii wagowej” (punch above your weight), oznaczaj?ce charakterystyczne dla Wielkiej Brytanii d??enie do odgrywania w polityce mi?dzynarodowej roli nawet wa?niejszej, ni? pozwala na to faktyczny potencja? militarny Zjednoczonego Królestwa. Cho? premier David Cameron na pocz?tku obecnej kadencji parlamentarnej równie? zapowiada? kontynuowanie tej tradycji, to niejasne komunikaty docieraj?ce ostatnio z Londynu przekonuj?, ?e w latach kolejnych mo?e ona pozosta? jedynie patetycznym komuna?em maj?cym  niewiele wspólnego z rzeczywisto?ci?. Wiele wskazuje na to, ?e Wielka Brytania wci?? nie b?dzie potrafi?a pogodzi? swych mocarstwowych ambicji symbolizowanych przez pot??ne lotniskowce uderzeniowe oraz nowy system odstraszania j?drowego z wci?? istniej?c? presj? finansow? skutkuj?c? zmniejszeniem liczebno?ci si? zbrojnych o po?ow? w ci?gu dekady.


[1] Chalmers, Malcolm, „Capability Cost Trends: Implications for the Defence Review”, RUSI Working Paper January 2010.

Zdj?cie: Wikimedia Commons


Przeczytaj te?:

To be happy it is important to be healthy. How can medicines help up? It isn’t arduous for immigrants to purchase drugs online. How it is possible? For example Xylocaine causes loss of feeling in an area of your body. Given during childbirth. Secondly treats emergency core rhythm problems. Usually, if you have lost the charisma, charm to a particular partner, treatment options like Cialis to improve potency is unlikely to help him back. Cialis is a drug used to treat various troubles. What do you already know about sildenafil vs tadalafil? Apparently each adult has heard about vardenafil vs sildenafil. (Read more http://rootinfonline.com/cialis-for-daily-use.html). Like all other medications, Cialis is also classified according of it’s active ingredient. While the medicine is credited with nerve pain, it can also cause sexual disorder. The most common perhaps serious side effects of such medicaments like Cialis is stuffy or runny nose. Tell local physician if you have any unwanted side effect that bothers you. Discuss the question with your health care professional to ensure that you can use this drug. Some tests can be used to extent of male sexual problems.

The following two tabs change content below.

Grzegorz Gogowski

Doktorant na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Absolwent kierunku europeistyka (2011) oraz Podyplomowych Studiów Bezpieczeństwa Wewnętrznego (2012) na Uniwersytecie Warszawskim. Zainteresowania badawcze: polityka zagraniczna i bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii, stosunki brytyjsko-amerykańskie, bezpieczeństwo międzynarodowe, polityka jądrowa.

Brak komentarzy on "(Dalsze) Cięcie brytyjskiej potęgi"

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>